V KK 419/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego X.Y. od wyroku Sądu Okręgowego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego uniewinniający J.S. od zarzutu popełnienia przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 kk). Oskarżony miał doprowadzić X.Y. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci połowy gospodarstwa rolnego poprzez wprowadzenie go w błąd co do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i zatajenie jego miejsca pobytu, co skutkowało wydaniem postanowienia o nabyciu gospodarstwa w całości przez oskarżonego. Sądy obu instancji uznały, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny i nie stanowi „rozporządzenia mieniem” w rozumieniu art. 286 § 1 kk. Sąd Najwyższy zakwestionował tę wykładnię, podkreślając, że choć postanowienie to ma cywilnoprawny charakter deklaratoryjny, to w kontekście prawa karnego może prowadzić do niekorzystnej zmiany sytuacji majątkowej spadkobiercy. Sąd wskazał, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku jest dokumentem umożliwiającym wykazanie praw do spadku wobec osób trzecich i rozporządzanie nim, a jego treść może kształtować sytuację majątkową osób pominiętych. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 286 § 1 kk był zasadny, uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji, wiążąc Sąd Rejonowy przedstawionymi zapatrywaniami prawnymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'rozporządzenia mieniem' w kontekście oszustwa procesowego, zwłaszcza w sprawach dotyczących nabycia spadku.
Dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa procesowego związanego z postępowaniem spadkowym. Wymaga wykazania celu osiągnięcia korzyści majątkowej i wprowadzenia sądu w błąd.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku może być uznane za 'rozporządzenie mieniem' w rozumieniu art. 286 § 1 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku, mimo cywilnoprawnego deklaratoryjnego charakteru, może stanowić niekorzystne rozporządzenie mieniem w rozumieniu art. 286 § 1 kk, jeśli prowadzi do niekorzystnej zmiany sytuacji majątkowej spadkobiercy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pojęcie 'rozporządzenia mieniem' na gruncie art. 286 § 1 kk powinno być interpretowane szerzej niż w prawie cywilnym, uwzględniając przedmiot ochrony tego przepisu, którym jest mienie jako całokształt sytuacji majątkowej. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, nawet deklaratoryjne, może realnie wpływać na sytuację majątkową spadkobierców, umożliwiając rozporządzanie masą spadkową i kształtując stan prawny, co może prowadzić do niekorzystnych skutków dla osób pominiętych.
Czy wniosek obrońcy o umorzenie postępowania na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 kpk, złożony w odpowiedzi na kasację od wyroku uniewinniającego, może być rozpoznany?
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek obrońcy o umorzenie postępowania na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 kpk, złożony w odpowiedzi na kasację od wyroku uniewinniającego, nie może być rozpoznawany, gdyż nie jest czynnością podjętą na korzyść oskarżonego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wniosek obrońcy o umorzenie postępowania ze względu na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (rei iudicatae) w sytuacji, gdy wywiedziono kasację od wyroku uniewinniającego, nie jest czynnością podejmowaną na korzyść oskarżonego, zgodnie z art. 86 § 1 kpk, i dlatego nie może być rozpoznawany.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| X. Y. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| Prokuratura Generalna | organ_państwowy | prokurator |
| Prokuratura Okręgowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Pojęcie 'rozporządzenia mieniem' na gruncie tego przepisu ma autonomiczne znaczenie, szersze niż w prawie cywilnym, i obejmuje każdą czynność zadysponowania mieniem, która kształtuje określony stan prawny i może prowadzić do niekorzystnej zmiany sytuacji majątkowej pokrzywdzonego, w tym postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Pomocnicze
k.c. art. 925
Kodeks cywilny
Spadkobierca nabywa spadek z mocy prawa w chwili jego otwarcia.
k.p.c. art. 1025 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje postanowienie stwierdzające nabycie spadku.
k.p.c. art. 679
Kodeks postępowania cywilnego
Osoba pominięta w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku może dochodzić swoich praw.
k.p.c. art. 1027
Kodeks postępowania cywilnego
Spadkobierca może wykazać swoje prawa do spadku wobec osób trzecich tylko postanowieniem sądu lub poświadczeniem dziedziczenia.
k.c. art. 1028
Kodeks cywilny
Osoba wskazana w postanowieniu o nabyciu spadku rozporządza skutecznie prawem należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej.
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Nabycie spadku następuje z mocy prawa.
k.p.c. art. 1025 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemywa się, że spadkobiercą jest osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia, ale z urzędu bierze pod uwagę uchybienia stanowiące bezwzględne przyczyny odwoławcze.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze.
k.p.k. art. 86 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Kasacja wniesiona na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności wyłączające ściganie.
k.k. art. 233 § § 1
Kodeks karny
Fałszywe zeznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 286 § 1 kk, polegającą na uznaniu, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie jest rozporządzeniem mieniem. • Argumentacja, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, mimo deklaratoryjnego charakteru cywilnoprawnego, może prowadzić do niekorzystnej zmiany sytuacji majątkowej i tym samym wypełniać znamiona oszustwa procesowego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądów niższych instancji, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie jest rozporządzeniem mieniem w rozumieniu art. 286 § 1 kk ze względu na jego deklaratoryjny charakter. • Wniosek obrońcy o umorzenie postępowania na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 kpk.
Godne uwagi sformułowania
oszustwo procesowe • rozporządzenie własnym lub cudzym mieniem • niekorzystne rozporządzenie mieniem • deklaratoryjny charakter • przedmiot ochrony • szeroko postrzegany stan majątkowy pokrzywdzonego
Skład orzekający
Henryk Gradzik
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Cesarz
członek
Dorota Rysińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rozporządzenia mieniem' w kontekście oszustwa procesowego, zwłaszcza w sprawach dotyczących nabycia spadku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa procesowego związanego z postępowaniem spadkowym. Wymaga wykazania celu osiągnięcia korzyści majątkowej i wprowadzenia sądu w błąd.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy 'oszustwa procesowego', czyli sytuacji, w której sprawca wprowadza w błąd sąd, a nie bezpośrednio pokrzywdzonego, co jest złożonym zagadnieniem prawnym. Wyjaśnia, jak postanowienie sądu spadkowego może być podstawą do popełnienia przestępstwa.
“Czy sąd może być ofiarą oszustwa? Sąd Najwyższy rozstrzyga w sprawie 'oszustwa procesowego' przy nabyciu spadku.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.