V KK 399/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 grudnia 2025 r. rozpoznał kasację obrońcy oskarżonego A. D. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku w części dotyczącej skazania A. D. za czyn z art. 271 § 1 i 3 k.k. (poświadczenie nieprawdy w protokole odbioru częściowego budowy hali magazynowej). Sąd Najwyższy podzielił argumentację kasacji, która kwestionowała możliwość przypisania oskarżonemu odpowiedzialności karnej za ten czyn. Kluczowe znaczenie miało ustalenie, czy protokół odbioru częściowego robót budowlanych, podpisany przez oskarżonego działającego jako inwestor (zamawiający), jest dokumentem, którego poświadczenie nieprawdy podlega karze z art. 271 § 1 k.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że przestępstwo poświadczenia nieprawdy ma charakter indywidualny i dotyczy funkcjonariusza publicznego lub innej osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu, któremu przysługuje cecha zaufania publicznego. Podpisanie przez inwestora protokołu odbioru częściowego robót budowlanych jest czynnością prawa prywatnego, wynikającą z przepisów Kodeksu cywilnego (art. 647 i 654 k.c.), a nie wystawieniem dokumentu w rozumieniu art. 271 § 1 k.k. Dokument taki nie wywołuje skutków prawnych na zewnątrz ani nie cieszy się domniemaniem prawdziwości. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy uznał, że czyn przypisany oskarżonemu w pkt VII wyroku Sądu Okręgowego nie realizował znamion przestępstwa z art. 271 § 1 k.k. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Okręgowego w stosunku do oskarżonego A. D. w części dotyczącej czynu z art. 271 § 1 i 3 k.k. i uniewinnił oskarżonego od jego popełnienia. Kosztami procesu w tej części obciążono Skarb Państwa, a o zwrocie opłaty od kasacji orzeczono na podstawie art. 527 § 4 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 271 § 1 k.k. w kontekście dokumentów prywatnych, w szczególności protokołów odbioru robót budowlanych, oraz rozróżnienie między czynnością prawa prywatnego a wystawieniem dokumentu o cechach zaufania publicznego.
Dotyczy specyficznej sytuacji inwestora podpisującego protokół odbioru częściowego robót budowlanych. Nie wyklucza odpowiedzialności za inne czyny związane z procesem budowlanym lub poświadczeniem nieprawdy w innych typach dokumentów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podpisanie przez inwestora protokołu odbioru częściowego robót budowlanych stanowi wystawienie dokumentu w rozumieniu art. 271 § 1 k.k. i czy poświadczenie w nim nieprawdy jest przestępstwem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podpisanie przez inwestora protokołu odbioru częściowego robót budowlanych jest czynnością prawa prywatnego i nie stanowi wystawienia dokumentu w rozumieniu art. 271 § 1 k.k., który wymaga, aby dokument miał cechy zaufania publicznego i był wystawiony przez osobę do tego uprawnioną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że protokół odbioru częściowego robót budowlanych podpisany przez inwestora jest dokumentem prywatnym, a nie dokumentem urzędowym lub o cechach zaufania publicznego. Oskarżony działał jako podmiot prywatny, a jego działanie nie kreowało szerszego domniemania prawdziwości treści dokumentu. Przestępstwo z art. 271 § 1 k.k. ma charakter indywidualny i dotyczy osób posiadających szczególne umocowanie, a nie każdego uczestnika obrotu prawnego.
Czy protokół odbioru częściowego robót budowlanych jest dokumentem mającym znaczenie prawne w rozumieniu art. 271 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, protokół odbioru częściowego robót budowlanych, sporządzony przez inwestora, nie jest dokumentem, któremu przysługuje cecha zaufania publicznego i który wywołuje skutki prawne na zewnątrz (erga omnes), a zatem nie jest dokumentem mającym znaczenie prawne w rozumieniu art. 271 § 1 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że dokumenty podlegające ochronie na podstawie art. 271 k.k. to te, którym przysługuje przymiot zaufania publicznego, cieszą się wiarygodnością związaną z ich publicznym charakterem i wywierają skutek prawny na zewnątrz. Protokół odbioru robót budowlanych służy zabezpieczeniu interesów stron umowy o roboty budowlane i nie spełnia tych kryteriów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. W. | osoba_fizyczna | skazany |
| A. D. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 271 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczy poświadczenia nieprawdy w dokumencie przez funkcjonariusza publicznego lub inną osobę uprawnioną do wystawienia dokumentu, któremu przysługuje cecha zaufania publicznego. Podpisanie przez inwestora protokołu odbioru częściowego robót budowlanych nie jest wystawieniem dokumentu w tym rozumieniu.
Pomocnicze
k.k. art. 271 § § 3
Kodeks karny
Dotyczy kwalifikowanej postaci przestępstwa z § 1, gdy sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
k.p.k. art. 535 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sporządzenia uzasadnienia orzeczenia w przypadku oddalenia kasacji na rozprawie.
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa orzeczenia o kosztach procesu w przypadku uniewinnienia.
k.p.k. art. 527 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zwrotu opłaty od kasacji.
Pr. bud. art. 3 § pkt 13
Ustawa - Prawo budowlane
Definicja dokumentacji budowy, która obejmuje m.in. protokoły odbiorów częściowych i końcowych.
Pr. bud. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa - Prawo budowlane
Obowiązek inwestora zapewnienia wykonania i odbioru robót.
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Obowiązek inwestora do dokonania odbioru obiektu wybudowanego przez wykonawcę.
k.c. art. 654
Kodeks cywilny
Przewiduje dokonanie przez inwestora odbioru częściowego robót.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Protokół odbioru częściowego robót budowlanych podpisany przez inwestora nie jest dokumentem urzędowym ani dokumentem o cechach zaufania publicznego w rozumieniu art. 271 § 1 k.k. • Działanie inwestora polegające na podpisaniu protokołu odbioru jest czynnością prawa prywatnego, a nie wystawieniem dokumentu w rozumieniu art. 271 § 1 k.k. • Przestępstwo z art. 271 § 1 k.k. ma charakter indywidualny i wymaga specjalnego uprawnienia do wystawienia dokumentu.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji dotyczące przypisania odpowiedzialności karnej za poświadczenie nieprawdy w protokole odbioru częściowego.
Godne uwagi sformułowania
Przestępstwo poświadczenia nieprawdy ma bowiem charakter przestępstwa indywidualnego. • Posługując się kolokwialnym językiem można by powiedzieć, że cytowany przepis wprowadza penalizację kłamstwa – o ile sprawca dopuszcza się go w specyficznym kontekście. • Pojęcie innej osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu należy interpretować wąsko, obejmując nim wyłącznie te osoby, które na mocy szczególnej regulacji otrzymują prawo do sporządzenia dokumentu, któremu – podobnie jak w przypadku dokumentów sporządzanych przez funkcjonariuszy – przysługuje cecha zaufania publicznego. • Ustawodawca nie bez przyczyny posłużył się na gruncie art. 271 k.k. określeniem „wystawienia”, odnoszącym się do dokumentów o znaczeniu publicznoprawnym, a nie „sporządzenia”, właściwym stosunkom cywilnoprawnym. • Sporządzenie (a nie «wystawienie» ) protokołu odbioru [prac budowlanych - SN] jako dokumentu, nie stanowiło realizacji uprawnień porównywalnych z kompetencjami funkcjonariuszy publicznych, przedmiotowy dokument nie wywoływał skutków w sferze publicznej. • samo zawarcie (podpisanie) cywilnoprawnej umowy przez osoby uprawnione do działania w imieniu stron transakcji, z podaniem w jej treści niektórych nieprawdziwych okoliczności dotyczących kontraktu, nie stanowi wystawienia dokumentu z poświadczeniem w nim nieprawdy w rozumieniu art. 271 § 1 k.k. • dokument, o którym mowa w treści przepisu art. 271 § 3 k.k., musi odpowiadać nie tylko cechom wymienionym w art. […]
Skład orzekający
Piotr Mirek
przewodniczący-sprawozdawca
Waldemar Płóciennik
członek
Eugeniusz Wildowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 271 § 1 k.k. w kontekście dokumentów prywatnych, w szczególności protokołów odbioru robót budowlanych, oraz rozróżnienie między czynnością prawa prywatnego a wystawieniem dokumentu o cechach zaufania publicznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji inwestora podpisującego protokół odbioru częściowego robót budowlanych. Nie wyklucza odpowiedzialności za inne czyny związane z procesem budowlanym lub poświadczeniem nieprawdy w innych typach dokumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne wątpliwości interpretacyjne dotyczące przestępstwa poświadczenia nieprawdy, szczególnie w kontekście dokumentów prywatnych i roli inwestora w procesie budowlanym. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych i budowlanych.
“Czy podpisanie protokołu odbioru robót to przestępstwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.