V KK 388/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Okręgowego od wyroku Sądu Okręgowego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego uniewinniający Adama W. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 264a § 1 k.k., polegającego na umożliwieniu pobytu obywatelkom Ukrainy na terytorium Polski wbrew przepisom poprzez ich zatrudnienie do zbioru malin. Sąd pierwszej i drugiej instancji uznały, że pobyt cudzoziemek nie był „wbrew przepisom”, ponieważ legalnie przekroczyły granicę, a zatrudnienie nie stanowiło ułatwienia pobytu. Sąd Najwyższy, analizując cel wprowadzenia art. 264a § 1 k.k. (implementacja prawa UE dotyczącego zwalczania nielegalnego pobytu), uznał, że sądy niższych instancji dokonały błędnej, zbyt wąskiej wykładni pojęcia „pobytu wbrew przepisom”, która powinna obejmować również sytuacje, gdy pobyt jest legalny przy wjeździe, ale następnie jest wykorzystywany w sposób sprzeczny z przepisami (np. poprzez podjęcie pracy bez zezwolenia). Niemniej jednak, Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że w ustalonym stanie faktycznym, samo zatrudnienie cudzoziemców bez zezwolenia na pracę nie wypełnia znamion przestępstwa z art. 264a § 1 k.k., jeśli powierzający pracę nie zapewnia lub przynajmniej nie poprawia cudzoziemcowi warunków egzystencji na terytorium kraju i nie jest tego świadom. Istotą przestępstwa jest udzielanie pomocy w podtrzymywaniu pobytu, głównie przez zapewnienie utrzymania i zakwaterowania. W tej sprawie ustalenia faktyczne nie dawały podstaw do przyjęcia, że zatrudnienie cudzoziemców stanowiło ułatwienie ich pobytu wbrew przepisom, a jedynie wykroczenie z art. 120 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa ułatwiania nielegalnego pobytu cudzoziemców (art. 264a § 1 k.k.) oraz rozróżnienie między tym przestępstwem a wykroczeniem z ustawy o promocji zatrudnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe jest ustalenie, czy pracodawca zapewniał cudzoziemcowi warunki egzystencji. Zmiana stanu prawnego (rozporządzenie z 2007 r. ułatwiające zatrudnianie obywateli Ukrainy) może wpływać na aktualność niektórych aspektów sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy samo zatrudnienie cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na pracę, który legalnie przekroczył granicę, stanowi umożliwienie lub ułatwienie mu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom, wypełniające znamię występku z art. 264a § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo zatrudnienie cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na pracę nie stanowi automatycznie umożliwienia lub ułatwienia mu pobytu wbrew przepisom, jeśli powierzający pracę nie zapewnia lub przynajmniej nie poprawia cudzoziemcowi warunków egzystencji na terytorium kraju i nie jest tego świadom.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe dla znamienia „pobytu wbrew przepisom” jest zapewnienie lub poprawa warunków egzystencji cudzoziemca przez pracodawcę, co stanowi pomoc w podtrzymywaniu jego pobytu. Samo zatrudnienie, bez zapewnienia środków do życia, jest jedynie wykroczeniem z ustawy o promocji zatrudnienia, a nie przestępstwem z art. 264a § 1 k.k.
Jak należy interpretować pojęcie „pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom” w kontekście art. 264a § 1 k.k., zwłaszcza w świetle prawa Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie „pobytu wbrew przepisom” obejmuje zarówno pobyt zapoczątkowany nielegalnym przekroczeniem granicy, jak i pobyt legalny, który następnie jest wykorzystywany w celu i na warunkach innych niż określone w dokumentach (np. wizie), a także pobyt, którego warunki egzystencji nie są zapewnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do celu wprowadzenia art. 264a § 1 k.k. (implementacja dyrektyw UE) i uznał, że przepis ten ma na celu penalizowanie ułatwiania nielegalnego pobytu, rozumianego szerzej niż tylko nielegalne przekroczenie granicy. Obejmuje to również sytuacje, gdy legalnie wjazdowy cudzoziemiec pozostaje w kraju wbrew warunkom wizy lub przepisom dotyczącym cudzoziemców, a pracodawca mu w tym pomaga, zapewniając środki do życia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Adam W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| obywatelki Ukrainy | osoba_fizyczna | pokrzywdzone/świadkowie |
| Prokurator Okręgowy w Ś. | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| Prokurator Rejonowy w Ś. | organ_państwowy | wnioskodawca apelacji |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 264a § § 1
Kodeks karny
Pojęcie „pobytu wbrew przepisom” obejmuje nie tylko pobyt zapoczątkowany nielegalnym przekroczeniem granicy, ale także pobyt legalny, który jest wykorzystywany w sposób sprzeczny z przepisami (np. poprzez podjęcie pracy bez zezwolenia), jeśli pracodawca zapewnia lub poprawia warunki egzystencji cudzoziemca.
u.p.z.i.i.r.p. art. 120 § ust. 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Powierzenie pracy cudzoziemcowi nieposiadającemu zezwolenia na pracę stanowi wykroczenie.
Pomocnicze
k.w. art. 10 § § 1
Kodeks wykroczeń
Reguluje zbieg przepisów, gdy czyn będący wykroczeniem wyczerpuje jednocześnie znamiona przestępstwa.
u.o.c. art. 88 § ust.1 pkt. 2
Ustawa o cudzoziemcach
Cudzoziemcowi wykonującemu pracę bez zezwolenia wydaje się decyzję o wydaleniu.
u.o.c. art. 15 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Nakazuje wydalenie cudzoziemca, który nie posiada odpowiednich środków finansowych na pokrycie kosztów pobytu.
u.p.z.i.i.r.p. art. 120 § ust. 2
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Dotyczy odpowiedzialności cudzoziemca za wykonywanie pracy bez zezwolenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samo zatrudnienie cudzoziemca bez zezwolenia na pracę nie wypełnia znamion art. 264a § 1 k.k., jeśli nie zapewnia się mu warunków egzystencji i nie ułatwia pobytu. • Istotą przestępstwa z art. 264a § 1 k.k. jest pomoc w podtrzymywaniu pobytu cudzoziemca, głównie przez zapewnienie mu środków utrzymania i zakwaterowania.
Odrzucone argumenty
Zatrudnienie cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na pracę automatycznie stanowi umożliwienie lub ułatwienie mu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom. • Pojęcie „pobytu wbrew przepisom” w art. 264a § 1 k.k. ogranicza się jedynie do pobytu poprzedzonego nielegalnym przekroczeniem granicy.
Godne uwagi sformułowania
Istotą takiego działania sprawcy jest więc udzielanie cudzoziemcowi pomocy w podtrzymywaniu pobytu, głównie przez dostarczanie mu źródeł utrzymania i zakwaterowania. • Powyższą wykładnią znamion strony przedmiotowej występku z art. 264a § 1 k.k. dokonaną przez Sądy obu instancji nie można się zgodzić, a zwłaszcza z interpretacją pojęcia „pobytu osoby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom”. • Zatrudnienie cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na pracę, stanowiące wykroczenie określone w art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wtedy tylko stanowi umożliwienie lub ułatwienie mu pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom, wypełniające odnośne znamię strony przedmiotowej występku określonego w art. 264a § 1 k.k., gdy powierzający wykonywanie pracy zapewnia lub przynajmniej poprawia cudzoziemcowi warunki egzystencji na terytorium kraju i jest tego świadom.
Skład orzekający
H.Gradzik
przewodniczący-sprawozdawca
H. Gordon-Krakowska
członek
J. Szewczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa ułatwiania nielegalnego pobytu cudzoziemców (art. 264a § 1 k.k.) oraz rozróżnienie między tym przestępstwem a wykroczeniem z ustawy o promocji zatrudnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe jest ustalenie, czy pracodawca zapewniał cudzoziemcowi warunki egzystencji. Zmiana stanu prawnego (rozporządzenie z 2007 r. ułatwiające zatrudnianie obywateli Ukrainy) może wpływać na aktualność niektórych aspektów sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem migracyjnym i karnym, z interpretacją przepisów w kontekście prawa UE. Pokazuje subtelne różnice między przestępstwem a wykroczeniem.
“Czy zatrudnienie cudzoziemca bez zezwolenia to zawsze przestępstwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.