V KK 388/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła Adama W., który został oskarżony o umożliwienie pobytu obywatelkom Ukrainy na terytorium Polski wbrew przepisom, poprzez zatrudnienie ich do pracy przy zbiorze malin bez wymaganego zezwolenia. Sądy obu instancji uniewinniły oskarżonego, uznając, że jego działanie nie wypełniło znamion przestępstwa z art. 264a § 1 k.k., ponieważ pobyt cudzoziemek nie był „wbrew przepisom”, skoro przekroczyły granicę legalnie. Prokurator Okręgowy wniósł kasację, zarzucając rażącą obrazę prawa materialnego i błędną wykładnię pojęcia „pobytu wbrew przepisom”. Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia sądów niższych instancji była zbyt wąska i nie uwzględniała unijnych dyrektyw dotyczących ułatwiania nielegalnego pobytu. Jednakże, Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że samo zatrudnienie cudzoziemca bez zezwolenia na pracę, które stanowi wykroczenie z ustawy o promocji zatrudnienia, nie zawsze wypełnia znamiona przestępstwa z art. 264a § 1 k.k. Przestępstwo to jest popełnione tylko wtedy, gdy zatrudniający zapewnia lub poprawia cudzoziemcowi warunki egzystencji na terytorium kraju i jest tego świadom. W tej konkretnej sprawie ustalenia faktyczne nie dawały podstaw do przyjęcia, że zatrudnienie przy zbiorze malin stanowiło ułatwienie pobytu wbrew przepisom, gdyż cudzoziemki miały zapewnione środki utrzymania z innych źródeł. W związku z tym, kasacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa z art. 264a § 1 k.k. w kontekście zatrudniania cudzoziemców bez zezwolenia na pracę oraz rozróżnienie między przestępstwem a wykroczeniem.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy cudzoziemiec ma zapewnione środki utrzymania z innych źródeł. Zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia (rozporządzenie z 2007 r. dotyczące obywateli Ukrainy).
Zagadnienia prawne (3)
Czy samo zatrudnienie cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na pracę, stanowiące wykroczenie z ustawy o promocji zatrudnienia, wypełnia jednocześnie znamiona przestępstwa z art. 264a § 1 k.k. (umożliwienie lub ułatwienie pobytu wbrew przepisom)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo zatrudnienie cudzoziemca bez zezwolenia na pracę nie zawsze wypełnia znamiona przestępstwa z art. 264a § 1 k.k. Dopiero gdy powierzający pracę zapewnia lub przynajmniej poprawia cudzoziemcowi warunki egzystencji na terytorium kraju i jest tego świadom, można mówić o ułatwieniu pobytu wbrew przepisom.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia sądów niższych instancji była zbyt wąska, ale jednocześnie wykładnia prokuratora była zbyt szeroka. Przestępstwo z art. 264a § 1 k.k. wymaga aktywnego działania polegającego na zapewnieniu lub poprawie warunków egzystencji, a nie tylko samego faktu zatrudnienia, które może być jedynie wykroczeniem.
Jak należy interpretować pojęcie „pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom” w kontekście art. 264a § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie to obejmuje zarówno pobyt zapoczątkowany nielegalnym przekroczeniem granicy, jak i pobyt legalny, lecz wykorzystywany na warunkach innych niż określone w dokumentach (np. wizie), jeśli prowadzi to do naruszenia przepisów dotyczących cudzoziemców, w tym przepisów o zezwoleniach na pracę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do kontekstu historycznego wprowadzenia przepisu (implementacja prawa UE) oraz do definicji z dyrektyw unijnych, wskazując, że celem było objęcie penalizacją również sytuacji, gdy legalnie wjeżdżający cudzoziemiec zmienia charakter swojego pobytu na niezgodny z przepisami, np. poprzez podjęcie pracy bez zezwolenia.
Czy zbieg przepisów (wykroczenie z ustawy o promocji zatrudnienia i przestępstwo z art. 264a § 1 k.k.) występuje, gdy czynem jest jedynie powierzenie pracy cudzoziemcowi bez zezwolenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zbieg przepisów nie występuje, jeśli czyn polegający na powierzeniu pracy cudzoziemcowi bez zezwolenia nie wypełnia jednocześnie znamion przestępstwa z art. 264a § 1 k.k. w sposób opisany w poprzednich zagadnieniach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że gdyby samo zatrudnienie bez zezwolenia było automatycznie przestępstwem, wprowadzenie odrębnej odpowiedzialności za wykroczenie byłoby nieracjonalne. W tej sprawie ustalenia faktyczne dotyczyły jedynie wykroczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Adam W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| obywatelki Ukrainy | osoba_fizyczna | pokrzywdzone/świadkowie |
| Prokurator Okręgowy w Ś. | organ_państwowy | skarżący (kasacja) |
| Prokurator Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | udział w rozprawie |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 264a § § 1
Kodeks karny
Pojęcie „pobytu wbrew przepisom” obejmuje zarówno pobyt zapoczątkowany nielegalnym przekroczeniem granicy, jak i pobyt legalny, lecz wykorzystywany na warunkach innych niż określone w dokumentach, jeśli prowadzi do naruszenia przepisów dotyczących cudzoziemców. Samo zatrudnienie cudzoziemca bez zezwolenia na pracę nie wypełnia znamion tego przepisu, jeśli nie zapewnia lub nie poprawia cudzoziemcowi warunków egzystencji na terytorium kraju i jest tego świadom.
u.p.z.i.r.p. art. 120 § ust. 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Powierzenie pracy cudzoziemcowi nieposiadającemu zezwolenia na pracę stanowi wykroczenie.
Pomocnicze
u.p.z.i.r.p. art. 120 § ust. 2
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Cudzoziemiec wykonujący pracę bez zezwolenia ponosi odpowiedzialność za wykroczenie.
u.o.c. art. 88 § ust. 1 pkt. 2
Ustawa o cudzoziemcach
Cudzoziemcowi wykonującemu pracę bez zezwolenia wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium RP.
u.o.c. art. 15 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Wymaga się od cudzoziemca posiadania środków finansowych na pokrycie kosztów pobytu.
k.p.k. art. 537 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna do oddalenia kasacji.
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna do obciążenia kosztami sądowymi.
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
Zastosowanie przepisów k.p.k. do postępowania kasacyjnego.
k.w. art. 10 § § 1
Kodeks wykroczeń
Reguluje zbieg przepisów (wykroczenie i przestępstwo).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samo zatrudnienie cudzoziemca bez zezwolenia na pracę nie wypełnia znamion przestępstwa z art. 264a § 1 k.k., jeśli nie zapewnia lub nie poprawia warunków egzystencji. • Wykładnia pojęcia „pobytu wbrew przepisom” powinna uwzględniać prawo unijne i obejmować także legalny pobyt wykorzystywany na niezgodnych z prawem warunkach.
Odrzucone argumenty
Zatrudnienie cudzoziemca bez zezwolenia na pracę automatycznie stanowi ułatwienie pobytu wbrew przepisom (argumentacja prokuratora w kasacji).
Godne uwagi sformułowania
Zatrudnienie cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na pracę, stanowiące wykroczenie określone w art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wtedy tylko stanowi umożliwienie lub ułatwienie mu pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom, wypełniające odnośne znamię strony przedmiotowej występku określonego w art. 264a § 1 k.k., gdy powierzający wykonywanie pracy zapewnia lub przynajmniej poprawia cudzoziemcowi warunki egzystencji na terytorium kraju i jest tego świadom.
Skład orzekający
H. Gradzik
przewodniczący-sprawozdawca
H. Gordon-Krakowska
członek
J. Szewczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa z art. 264a § 1 k.k. w kontekście zatrudniania cudzoziemców bez zezwolenia na pracę oraz rozróżnienie między przestępstwem a wykroczeniem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy cudzoziemiec ma zapewnione środki utrzymania z innych źródeł. Zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia (rozporządzenie z 2007 r. dotyczące obywateli Ukrainy).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie problemu zatrudniania cudzoziemców i jego konsekwencji prawnych, a także pokazuje subtelne różnice między wykroczeniem a przestępstwem, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy zatrudnienie Ukraińca bez zezwolenia to zawsze przestępstwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.