V KK 379/19

Sąd Najwyższy2020-01-14
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
wykroczeniepodwójne skazaniene bis in idemkasacjaSąd Najwyższyprawo procesoweumorzenie postępowania

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za wykroczenia, które były już wcześniej prawomocnie osądzone, umarzając postępowanie w tej części i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w pozostałym zakresie.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego, który skazał P. P. za wykroczenia z art. 95 k.w. i art. 92a k.w. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na ponownym skazaniu za czyny, które były już prawomocnie osądzone w innej sprawie. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej tych czynów i umorzył postępowanie, a w pozostałym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść ukaranego P. P. od wyroku Sądu Rejonowego w Ś., który skazał go za wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., art. 95 k.w. i art. 92a k.w. Kasacja dotyczyła czynów opisanych w punktach II i III wyroku, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w. Skarżący wskazał, że obwiniony został skazany za te same czyny, za które już wcześniej prawomocnie skazano go wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że analiza akt spraw potwierdza zarzut naruszenia prawa procesowego, ponieważ równolegle prowadzono dwa postępowania dotyczące tych samych wykroczeń, co doprowadziło do funkcjonowania w obrocie prawnym dwóch prawomocnych wyroków za te same czyny. Jest to bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej czynów z punktów II i III, umorzył postępowanie na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w., a w pozostałym zakresie (czyn z punktu I) przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, ponowne skazanie za czyn, który został już prawomocnie osądzony, stanowi rażące naruszenie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. i jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia wskazaną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że prowadzenie dwóch równoległych postępowań dotyczących tych samych wykroczeń i wydanie dwóch prawomocnych wyroków za te same czyny narusza zasadę ne bis in idem (zakaz ponownego sądzenia za ten sam czyn) wyrażoną w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. Uchybienie to jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w części, przekazanie do ponownego rozpoznania w pozostałej części

Strona wygrywająca

P. P.

Strony

NazwaTypRola
P. P.osoba_fizycznaukarany

Przepisy (7)

Główne

k.p.s.w. art. 5 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone.

k.p.s.w. art. 104 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym stwierdzenie, że postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone.

Pomocnicze

k.w. art. 94 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 95

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 92a

Kodeks wykroczeń

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy rozpoznania kasacji na posiedzeniu.

k.w. art. 9 § § 2

Kodeks wykroczeń

Dotyczy wymierzenia jednej kary za zbiegające się wykroczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponowne skazanie za czyn, który został już prawomocnie osądzony, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego. Stwierdzenie naruszenia art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia na podstawie art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w.

Godne uwagi sformułowania

w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie dwa prawomocne wyroki dotyczące dwóch takich samych czynów, tej samej osoby, która poniosła podwójną odpowiedzialność karną za te same wykroczenia. Stanowi to naruszenie przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w., który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone. Uchybienie to ma charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w.

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

przewodniczący

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

sprawozdawca

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasady ne bis in idem w postępowaniu wykroczeniowym, konsekwencje podwójnego skazania za ten sam czyn."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prowadzenia dwóch postępowań dotyczących tych samych czynów wykroczeniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje fundamentalną zasadę prawa procesowego (ne bis in idem) w praktyce, ilustrując absurdalną sytuację podwójnego skazania za to samo wykroczenie i interwencję Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy: Nie można karać dwa razy za to samo wykroczenie!

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt V KK 379/19
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 stycznia 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)
‎
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca)
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
Protokolant Katarzyna Wełpa
w sprawie
P. P. ,
ukaranego za czyny z art. 95 k.w. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
‎
w dniu 14 stycznia 2020 r.,
kasacji wniesionej na korzyść ukaranego przez Prokuratora Generalnego
od wyroku Sądu Rejonowego w Ś. , Zamiejscowy VI Wydział Karny
w S.  z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt VI W (…),
uchyla zaskarżony wyrok i w części dotyczącej czynów opisanych w punktach II i III części wstępnej wyroku umarza postępowanie na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. w zw. z 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w., zaś w pozostałej części przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ś., Zamiejscowy VI Wydział Karny w S..
UZASADNIENIE
P. P.  został obwiniony o to, że:
1.
w dniu 30 lipca 2017 r. około godz. 02:50 w K. na uiicy Z., kierował samochodem marki M. nr rej. (…), nie posiadając do tego wymaganych uprawnień, tj. o czyn z art. 94 § 1 k.w.;
2.
w tym samym czasie i miejscu, kierował samochodem marki M. o numerze rejestracyjnym (…), nie posiadając przy sobie wymaganych dokumentów, tj. dowodu rejestracyjnego oraz dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu, tj. o czyn z art. 95 k.w.;
3.
w tym samym czasie i miejscu, kierując samochodem marki M. nr rej. (…) przekroczył dopuszczalną prędkość
50 km/h w obszarze zabudowanym, jadąc z prędkością
88 km/h. tj. o czyn z art. 92a kw.
Sąd Rejonowy w Ś. , Zamiejscowy VI Wydział Kamy w S.  wyrokiem nakazowym z dnia 12 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt VI W (…) uznał oskarżonego P. P.  za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów z pkt I, II i III, stanowiących wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., art. 95 k.w. i art. 92a k.w., za które wymierzył mu karę 600 zł (k. 26).
Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 4 stycznia 2018 r.
Kasację od wyroku Sądu Rejonowego wniósł Prokurator Generalny, w części dotyczącej czynów opisanych w punktach II i III części wstępnej wyroku, na korzyść ukaranego P. P. , zarzucając „
rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w., polegające na skazaniu obwinionego P. P.  przez Sąd Rejonowy w Ś. Zamiejscowy VI Wydział Karny w S.  prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt VI W (…), za czyny polegające na tym. że:
- w dniu 30 lipca 2017 r. w K.  kierował samochodem marki M. nr rej. (…)  nie posiadając przy sobie wymaganych dokumentów, tj. dowodu rejestracyjnego oraz dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu, tj. o czyn z art. 95 k.w.
- w dniu 30 lipca 2017 r. w K. kierując samochodem marki M. nr rej. (…) przekroczył dopuszczalną prędkość
50 km/h w obszarze zabudowanym, jadąc z prędkością
88 km/h, tj. o czyn z art. 92a k.w., mimo że obwiniony za popełnienie tych samych czynów został prawomocnie skazany prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 18 października 2017 r., zapadłym w sprawie o sygn. VI W (…), co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia wskazaną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w.”.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i umorzenie postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w., toteż należało uwzględnić ją w całości na posiedzeniu.
Analiza akt spraw o sygnaturach VI W (…) i VI W (…) Sądu Rejonowego w Ś. , Zamiejscowego VI Wydziału Karnego w S.  nie pozostawia wątpliwości, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącą obrazą przepisu prawa procesowego, wskazaną w zarzucie kasacji.
Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Ś.  z dnia 18 października 2017 r., sygn. VI W (…), obwiniony P. P.  został uznany za winnego tego, że w dniu 30 lipca 2017 r. około godz. 12:00 w miejscowości K. na ulicy Z., kierował samochodem marki M. o numerze rejestracyjnym (…), nie posiadając przy sobie wymaganych dokumentów, tj. dowodu rejestracyjnego oraz dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu, tj. o czyn z art. 95 k.w. (pkt I wyroku) oraz tego, że w tym samym czasie i miejscu, kierując samochodem marki M. nr rej. (…) przekroczył dopuszczalną prędkość
50 km/h w obszarze zabudowanym, jadąc z prędkością
88 km/h, tj. o czyn z art. 92a k.w. (pkt II wyroku). Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 13 listopada 2017 r. (k. 17 akt VI W (…)).
Analiza akt obydwu postępowań wskazuje jasno, że przeciwko P. P.  równolegle prowadzono dwa postępowania obejmujące te same wykroczenia, które miały polegać na kierowaniu samochodem
przez P. P.
„
nie mającego przy sobie wymaganych dokumentów”
(art. 95 k.w.) oraz przekroczeniu dopuszczalnej prędkość w obszarze zabudowanym (art. 92a k.w.). Zauważyć należy, że podstawą złożenia wniosków o ukaranie w opisanych powyżej sprawach było tożsame zdarzenie faktyczne mające miejsce w dniu 30 lipca 2017 r. w miejscowości K. na ul. Z., na co wskazuje materiał dowodowy będący podstawą przypisania wykroczeń z art. 95 k.w. i art. 92a k.w. np. notatka urzędowa (k. 3 akt VI W (…) - k. 4 akt VI W (…)) tożsama dla tych postępowań i załączona do akt spraw.
Z zestawienia treści orzeczeń wydanych w sprawach VI W (…) i VI W (…) Sądu Rejonowego w Ś.  wynika zatem, że wyrokiem nakazowym z dnia 12 grudnia 2017 r., ukarano obwinionego za czyny wyczerpujące dyspozycje art. 95 k.w. i art. 92a k.w., które były wcześniej przedmiotem zakończonego prawomocnie postępowania. Efektem takiego procedowania Sądu Rejonowego jest to, że w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie dwa prawomocne wyroki dotyczące dwóch takich samych czynów, tej samej osoby, która poniosła podwójną odpowiedzialność karną za te same wykroczenia.
Stanowi to naruszenie przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w., który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone.
Uchybienie to ma charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w., której stwierdzenie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania w odniesieniu do dwóch przypisanych obwinionemu czynów (art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w.).
Jednocześnie należy zauważyć, że w zaskarżonym wyroku przypisano obwinionemu trzy wykroczenia, przy czym orzeczono za nie jedną karę na podstawie art. 9 § 2 k.w. Wobec tego, że przesłanka umorzenia z powodu powagi rzeczy osądzonej nie zaistniała w odniesieniu do jednego z prawomocnie przypisanych obwinionemu wykroczeń (z punktu I części wstępnej zaskarżonego wyroku), wyrok należało uchylić w całości, umarzając postępowanie co do czynów wskazanych w punktach II i III jego części wstępnej, zaś w pozostałym zakresie przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania (w zakresie czynu z punktu I części wstępnej wyroku).
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI