V KK 375/23

Sąd Najwyższy2023-11-08
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
wykroczenieruch drogowykasacjaSąd Najwyższypodwójne karanieumorzenie postępowaniaprawo karnekodeks wykroczeń

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie z uwagi na podwójne karanie za te same czyny i skazanie pomimo wcześniejszego umorzenia.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w Chojnicach, który skazał obwinionego P.D. za wykroczenia z art. 86 § 1 k.w. i art. 94 § 1 k.w., orzekając karę grzywny i zakaz prowadzenia pojazdów. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że czyny te były już przedmiotem wcześniejszych, prawomocnie zakończonych postępowań. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną i uchylił zaskarżony wyrok, umarzając postępowanie na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść ukaranego P.D. od wyroku Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 31 stycznia 2023 r. (sygn. akt II W 893/22). Sąd Rejonowy uznał obwinionego za winnego popełnienia wykroczeń z art. 86 § 1 k.w. (naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym) i art. 94 § 1 k.w. (kierowanie pojazdem bez uprawnień), orzekając łączną karę grzywny w wysokości 3000 zł oraz zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Wyrok ten uprawomocnił się 8 lutego 2023 r. Prokurator Generalny zaskarżył ten wyrok, zarzucając rażące naruszenie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., ponieważ obwiniony został skazany za czyny, które były już przedmiotem prawomocnie zakończonych postępowań. Wskazano, że czyn z art. 94 § 1 k.w. był przedmiotem wyroku nakazowego z dnia 14 października 2022 r. (sygn. akt II W 705/22), a czyn z art. 86 § 1 k.w. był przedmiotem postanowienia o umorzeniu postępowania z dnia 22 listopada 2022 r. (sygn. akt II W 720/22). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną w stopniu oczywistym. Stwierdził, że zaskarżony wyrok naruszył art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., który nakazuje umorzenie postępowania, gdy wcześniejsze postępowanie co do tego samego czynu zostało prawomocnie zakończone. Podkreślono, że granice prawomocności określa tożsamość osoby sprawcy i przypisanego mu czynu jako zdarzenia faktycznego. W realiach sprawy stwierdzono, że wszystkie postępowania dotyczyły tego samego zdarzenia z dnia 5 sierpnia 2022 r. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, obciążając Skarb Państwa kosztami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w takiej sytuacji powinno zostać umorzone na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że ponowne skazanie za czyn, który był już przedmiotem prawomocnie zakończonego postępowania (w tym umorzonego), stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i jest bezwzględną przyczyną odwoławczą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

obwiniony P.D.

Strony

NazwaTypRola
P.D.osoba_fizycznaobwiniony

Przepisy (5)

Główne

k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Nakaz umorzenia postępowania, gdy wcześniejsze postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone.

k.p.w. art. 104 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Bezwzględna przyczyna odwoławcza powodująca konieczność uchylenia prawomocnego wyroku i umorzenia postępowania.

Pomocnicze

k.w. art. 86 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 94 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Tryb rozpoznania kasacji na posiedzeniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut rażącego naruszenia art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. przez Sąd Rejonowy, polegającego na ponownym skazaniu za czyny, które były już przedmiotem prawomocnie zakończonych postępowań. Istnienie prawomocnego wyroku nakazowego w sprawie II W 705/22 dotyczącego czynu z art. 94 § 1 k.w. Istnienie prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie II W 720/22 dotyczącego czynu z art. 86 § 1 k.w.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie trzy prawomocne orzeczenia, dotyczące takich samych czynów i tej samej osoby w przypadku czynu z art. 94 § 1 k.w. poniosła podwójną odpowiedzialność karną za to samo wykroczenie w przypadku czynu z art. 86 § 1 k.w. skazano ją pomimo uprzedniego prawomocnego postanowienia Sądu o umorzeniu postępowania granice prawomocności zakreślane są przez tożsamość osoby sprawcy oraz przypisanego mu czynu jako zdarzenia faktycznego

Skład orzekający

Andrzej Siuchniński

przewodniczący

Jerzy Grubba

członek

Paweł Wiliński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazanie na bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci podwójnego karania za ten sam czyn lub skazania pomimo umorzenia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy faktycznie dochodzi do naruszenia zasady ne bis in idem lub skazania pomimo prawomocnego umorzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie podstawowych zasad procesowych, takich jak zakaz podwójnego karania, nawet w sprawach o wykroczenia. Jest to przykład błędu proceduralnego, który został naprawiony przez Sąd Najwyższy.

Sąd Najwyższy: Nie można karać dwa razy za to samo – nawet za wykroczenie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KK 375/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 listopada 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący)
‎
SSN Jerzy Grubba
‎
SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca)
Protokolant Katarzyna Welpa
w sprawie
P.D.
ukaranego za czyny art. 86 § 1 k.w. i z art. 94 § 1 k.w.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 8 listopada 2023 r.,
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na korzyść,
od wyroku Sądu Rejonowego w Chojnicach
z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II W 893/22
1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 8
k.p.w. postępowanie w sprawie umarza,
2. obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania w sprawie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2023 r. o sygn. akt II W 893/22 Sąd Rejonowy w Chojnicach obwinionego P.D. uznał za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w pkt 1 wniosku o ukaranie, tj. wykroczenia z art. 86 § 1 k.w. oraz czynu zarzuconego mu w pkt 2 wniosku o ukaranie, tj. wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. i wymierzył obwinionemu łącznie karę grzywny w wysokości 3.000 zł. Nadto, orzekł wobec obwinionego środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy.
Wskazany wyżej wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 8 lutego 2023 r.
Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając powyższy wyrok w całości, na korzyść ukaranego oraz zarzucając:
„rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., polegające na przypisaniu obwinionemu P.D. przez Sąd Rejonowy w Chojnicach wyrokiem z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II W 893/22, który uprawomocnił się w dniu 8 lutego 2023 r., wykroczenia z art. 86 § 1 k.w. polegającego na tym, że w dniu 5 sierpnia 2022 r. o godzinie 20:45 w L. na ul. […] kierując samochodem osobowym marki A. o nr rej. […] umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że nie zachował należytej ostrożności i nie dostosował techniki jazdy i prędkości do warunków panujących na drodze, w wyniku czego utracił panowanie nad pojazdem i zjechał na przeciwny pas ruchu doprowadzając do zderzenia z prawidłowo jadącym samochodem osobowym marki V. o nr rej. […], czym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym dla pasażerki pojazdu V. oraz wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. polegającego na tym, że w dniu 5 sierpnia 2022 r. o godzinie 20:45 w L. na ul. […] kierował samochodem osobowym marki A. o nr rej. […], na drodze publicznej, nie mając do tego uprawnień, pomimo tego, że w zakresie pierwszego czynu postanowieniem Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 22 listopada 2022 r. o sygn. akt II W 720/22, rozstrzygnięto na podstawie art. 5 § 1 pkt 2 k.p.w. o umorzeniu postępowania, które uprawomocniło się w dniu 17 grudnia 2022 r., z uwagi na fakt, iż zarzucane obwinionemu zachowanie nie wypełniło znamion wykroczenia z art. 86 § 1 k.w., a w zakresie drugiego czynu obwiniony został już prawomocnie skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt II W 705/22, który uprawomocnił się w dniu 17 grudnia 2022 r., wobec czego w zakresie obydwu czynów zachodziła konieczność umorzenia postępowania, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia wskazaną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w
.”
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II W 893/22 i umorzenie postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym, co pozwala na jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron.
Odnośnie do wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. wyrokiem nakazowym z dnia 14 października 2022 r. o sygn. akt II W 705/22 Sąd Rejonowy w Chojnicach obwinionego P.D. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, stanowiącego wykroczenie z art. 94 § 1 k.w. i za to skazał go na karę grzywny w wysokości 2.500 zł oraz orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazów mechanicznych na okres roku (k. 45 akt II W 705/22 i II W 720/22). Następnie, odnośnie do wykroczenia z art. 86 § 1 k.k., postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r. o sygn. II W 720/22 Sąd Rejonowy w Chojnicach, działając na podstawie art. 5 § 1 pkt 2 k.p.w. umorzył postępowanie przeciwko obwinionemu P.D. uznając, iż jego zachowanie nie wypełniło znamion wykroczenia z art. 86 § 1 k.k., lecz ewentualnie znamiona występku z art. 177 § 1 k.k (k. 55 akt II W 705/22 i II W 720/22).
Z analizy akt ww. spraw wynika, że zaskarżonym przedmiotową kasacją wyrokiem Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 31 stycznia 2023 r. o sygn. akt II W 893/22 ukarano obwinionego za czyny, który były już przedmiotem zakończonych prawomocnie postępowań. W efekcie w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie trzy prawomocne orzeczenia, dotyczące takich samych czynów i tej samej osoby, która w przypadku czynu z art. 94 § 1 k.w. poniosła podwójną odpowiedzialność karną za to samo wykroczenie, a w przypadku czynu z art. 86 § 1 k.w. skazano ją pomimo uprzedniego prawomocnego postanowienia Sądu o umorzeniu postępowania.
Nie rozstrzygając kwestii prawidłowości orzeczenia zapadłego w sprawie II W 720/22, zgodzić się należy ze stanowiskiem prokuratora, że skoro nie zostało ono we właściwym czasie zaskarżone kasacją, to nie może być konwalidowane, a więc obowiązuje w takim kształcie, w jakim się uprawomocniło.
Niewątpliwie treść art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. przewiduje bezwzględny nakaz umorzenia postępowania, gdy wcześniejsze postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt V KK 379/19, LEX nr 3220954). Naruszenie tego przepisu ma charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w., której stwierdzenie powodowuje konieczność uchylenia prawomocnego wyroku i umorzenia postępowania.
Jednocześnie należy podkreślić, że granice prawomocności zakreślane są przez tożsamość osoby sprawcy oraz przypisanego mu czynu jako zdarzenia faktycznego.
W realich niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że przeciwko P.D. prowadzone były postępowania sądowe o sygn. akt II 705/22, II W 720/22 i II W 893/22, obejmujące to samo zdarzenie jakie miało miejsce w dniu 5 sierpnia 2022 r. około godziny 20:45, a zakwalifikowane jako wykroczenia z art. 86 § 1 k.w. i 94 § 1 k.w.
W konsekwencji należało uchylić zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II W 893/22 i umorzyć postępowanie na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.
Kosztami postępowania w sprawie obciążono Skarb Państwa.
(kf)
[ms]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI