V KK 369/13

Sygn. akt V KK 369/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dorota Rysińska (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) Protokolant Anna Kowal w sprawie M. L., skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 stycznia 2014 r. kasacji wniesionej na korzyść skazanego przez Prokuratora Generalnego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w S. z dnia 6 lutego 2013 r., 1) uchyla pkt 7 zaskarżonego wyroku w zakresie dotyczącym wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 23 lutego 2012 r., oraz wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2012 r., i w tej części przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S.; 2) kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE 2 Wyrokiem łącznym z dnia 6 lutego 2013 r., Sąd Rejonowy w S., , po rozpoznaniu wniosku M. L., skazanego następującymi wyrokami: I. Sądu Rejonowego w O. z dnia 24.11.2010 r., (sygn. akt II K 514/10) na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby, której wykonanie zarządzono postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 23.02.2012 r., (sygn. akt II Ko 10/12), a także karę grzywny na postawie art. 33 § 2 k.k. w ilości 50 stawek 10 złotych każda, za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniach 28.12.2009 r. oraz 13.01.2010 r., II. Sądu Rejonowego w O. z dnia 26.05.2011 r., (sygn. akt II K 135/11) na karę łączną roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, której wykonanie zarządzono postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 23.02.2012 r., (sygn. akt Il Ko 55/12), obejmującą kary 5 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. popełnione w okresie od 25.03.2003 r. do 28.03.2004 r. i 8 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. popełnione w okresie od 29.11.2008 r. do 21.02.2012 r., III. Sądu Rejonowego w O. z dnia 18.10.2011 r., (sygn. akt II K 371/11) na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz 7 lat zakazu prowadzenia rowerów za ciąg przestępstw z art. 178a § 2 k.k. popełniony w dniach: 23.05.2011 r., 10.06.2011 r. i 15.07.2011 r., IV. Sądu Rejonowego w O. z dnia 02.11.2011 r., (sygn. akt II K 572/11) na karę łączną 12 miesięcy ograniczenia wolności, obejmującą kary: 12 miesięcy ograniczenia wolności za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w połowie sierpnia 2011 r., 12 miesięcy ograniczenia wolności za przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 29.08.2011 r.; V. Sądu Rejonowego w O. z dnia 23.02.2012 r., (sygn. akt II K 45/12) na karę łączną roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz 8 lat zakazu prowadzenia rowerów, obejmującą kary 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 3 19.11.2011 r., 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 17.11.2011 r., 4 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 178a § 2 k.k. w zw. z art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnione 12.12.2011 r., VI. Sądu Rejonowego w O. z dnia 29.02.2012 r., (sygn. akt II K 9/12) na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 21.09.2011 r., (przy czym Sąd Rejonowy w O. wyrokiem łącznym z dnia 26.09.2012 r., sygn. akt II K 352/12 połączył kary pozbawienia wolności orzeczone w sprawach pod sygnaturami II K 514/10 oraz II K 135/11 i wymierzył skazanemu M. L. karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, a także karę pozbawienia wolności orzeczoną w sprawie pod sygnaturą II K 371/11 oraz karę ograniczenia wolności orzeczoną w sprawie pod sygnaturą II K 572/11 i wymierzył skazanemu karę łączną 6 miesięcy pozbawienia wolności, jednocześnie umarzając postępowanie o wydanie wyroku łącznego w odniesieniu do wyroków wydanych w sprawach pod sygnaturami II K 45/12 i II K 9/12); VII. Sądu Rejonowego w O. z dnia 26.04.2012 r., (sygn. akt II K 193/12) na karę łączną 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, obejmującą kary 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 2/3.12.2011 r., roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 2/3.12.2011 r., roku i 7 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 2/3.12.2011 r., roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione z 2/3.12.2011 r., roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione z 03 na 04.12.2011 r.; VIII. Sądu Rejonowego w O. z dnia 19.06.2012 r., sygn. akt II K 386/11 na karę łączną 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, obejmującą kary 5 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. 4 z art. 64 § 1 k.k. popełnione 6.05.2011 r., 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione W okresie od 10.05.2011 r. do 28.05.2011 r., 8 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie od 10.05.2011 r. do 28.05.2011 r., 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie od 28.05.2011 r. do 2.06.2011 r.; IX. Sądu Rejonowego w O. z dnia 26.09.2012 r., sygn. akt II K 405/12 na karę roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w nocy z 30.04.2012 r. na 1.05.2012 r. orzekł, co następuje: 1. na podstawie art. 575 § 1 k.p.k. stwierdził, że wyrok łączny Sądu Rejonowego w O. z dnia 26.09.2012 r., sygn. akt II K 352/12 utracił moc, 2. rozwiązał węzły kar łącznych orzeczonych w sprawach Sądu Rejonowego w O. pod sygnaturami IIK135/11, II K 572/11 oraz II K 386/11, 3. na postawie art. 85 k.k. oraz art. 86 § 1 k.k. połączył wyszczególnione w pkt I i II wyroku kary pozbawienia wolności i wymierzył skazanemu M. L. karę łączną roku 5 miesięcy pozbawienia wolności, 4. na postawie art. 91 § 2 k.k. oraz art. 87 k.k. połączył wyszczególnione w pkt III, IV, VI i VIII kary pozbawienia wolności oraz kary ograniczenia wolności i wymierzył skazanemu kare łączną 2 lat pozbawienia wolności, 5. na podstawie art. 577 k.p.k. zaliczył na poczet orzeczonej pkt 4 wyroku kary łącznej okres odbywania kary w sprawie II K 371/11 od 16.12.2011 r. do 16.03.2012 r., 6. uznał, że w pozostałym zakresie wyroki wymienione W pkt I, II, III, IV, VI oraz VIII podlegają odrębnemu wykonaniu, 7. na podstawie art. 572 k.p.k. wniosku skazanego o objęcie wyrokiem łącznym wyroków opisanych w pkt V, VII oraz IX nie uwzględnił i w tym zakresie umorzył postępowanie, 5 8. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ustawy z dnia 23.06.1973 r. opłatach w sprawach karnych (Dz. U. Nr 49 z 1983 r., poz. 223 ze zm.) zwolnił skazanego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych oraz nie pobrał od wymierzonej kary łącznej opłaty, zaś na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. kosztami procesu w części umarzającej postępowanie obciążył Skarb Państwa. Od tego wyroku łącznego, w zakresie rozstrzygnięcia zawartego pkt 7 w odniesieniu do wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 23 lutego 2012 r., II K 45/12 oraz wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2012 r., II K 193/12, kasację w trybie art. 521 k.p.k. wniósł Prokurator Generalny zarzucając temu orzeczeniu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a mianowicie art. 569 § 1 k.p.k. w zw. z art. 85 k.k., polegające na zaniechaniu orzeczenia wobec M. L. kary łącznej w stosunku do wszystkich spełniających warunki do połączenia kar wymierzonych na mocy wyroków jednostkowych objętych postępowaniem w przedmiocie wydania wyroku łącznego, pomimo istnienia ku temu warunków. Podnosząc powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku łącznego w zaskarżonej części í przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest zasadna w stopniu upoważniającym do jej rozpoznania w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Wobec braku pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku łącznego nie jest możliwe odtworzenie racji, jakie stały za rozstrzygnięciem przyjętym w pkt 7 tego wyroku. Jednak analiza akt sprawy i całokształtu sytuacji prawnej M.L. w zakresie dotyczących go skazań ujawnionych w trakcie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego nie pozwala na uznanie, że umorzenie w pkt 7 tegoż wyroku postępowania odnośnie połączenia węzłem kary łącznej wyroków jednostkowych w sprawach pod sygnaturami II K 45/12 oraz II K 193/12 było uzasadnione. Biorąc pod uwagę obligatoryjny charakter objęcia węzłem kary łącznej wyroków, które pozostają w układzie, o jakim stanowi art. 85 k.k. oraz obowiązek wydania wyroku łącznego z urzędu (art. 569 i n. k.p.k.), rozstrzygnięcie 6 zawarte w pkt 7 skarżonego wyroku łącznego nastąpiło z rażącym naruszeniem tych przepisów, co miało niewątpliwie istotny wpływ na treść orzeczenia. Poddając analizie zapadłe w stosunku do M. L. wyroki w powiązaniu z datami popełnienia przestępstw przypisanych tymi orzeczeniami uznać należy, że w zakresie, w jakim Sąd Rejonowy połączył w pkt 3 i 4 wyroku łącznego z dnia 6 lutego 2013 r., (sygn. akt VIII K 101/13) węzłem kary łącznej jednostkowe wyroki w nich opisane, nastąpiło to zgodnie z art. 85 k.p.k. w zw. z art. 569 k.p.k. Natomiast relacja temporalna, w jakiej pozostają wobec siebie wyroki w sprawach pod sygnaturami II K 45/12 oraz II K 193/12 w perspektywie dat czynów nimi przypisanych, wskazuje na konieczność ich połączenia. Bowiem czyny objęte tymi rozstrzygnięciami zostały popełnione w listopadzie i grudniu 2011 r. a wyrok w sprawie II K 45/12 z dnia 23 lutego 2012 r. stanowi „pierwszy chociażby nieprawomocny wyrok” w rozumieniu art. 85 k.k. i tym samym wyznacza elementy zbiegu realnego przestępstw będącego podstawą do wymiaru kary łącznej. Ponadto, wskazane powyżej wyroki jednostkowe oraz czyny w nich przypisane nie pozostają w relacji, o jakiej mowa w art. 85 k.k. z pozostałymi ujawnionymi skazaniami i czynami w nich wskazanymi. Oznacza to, że umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego, co do przestępstw objętych wyrokami w sprawach pod sygnaturami II K 45/12 oraz II K 193/12 nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 572 k.p.k. i 569 k.p.k. oraz 85 k.k., gdyż istniały przesłanki do wydania wyroku łącznego, co do tych dwóch rozstrzygnięć. Obecnie sytuacja skazanego jest mniej korzystna, gdyż kary wymierzone w nich wykonywane są odrębnie (po kolei). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy dokona zatem połączenia kar jednostkowych, orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w O. z dnia 23.02.2012 r., (sygn. akt II K 45/12) oraz z dnia 26.04.2012 r., (sygn. akt II K 193/12), a następnie wymierzy karę łączną w granicach określonych przez przepis art. 86 § 1 k.k. Mając na uwadze powyższe rozważania, orzeczono jak w sentencji.