V KK 358/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego R.W. od rozpoznania sprawy kasacyjnej ze względu na potencjalne wątpliwości co do jego bezstronności w odbiorze społecznym, wynikające z okoliczności powołania go na urząd.
Obrońca skazanego Z.C. złożył wniosek o wyłączenie sędziego SN R.W. od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej. Jako podstawę wniosku wskazano fakt powołania sędziego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie specustawy. Sąd Najwyższy, analizując kwestię bezstronności sędziego zarówno w aspekcie obiektywnym, jak i zewnętrznym (w odbiorze społecznym), uznał, że udział sędziego R.W. w sprawie mógłby budzić wątpliwości co do bezstronności sądu w odbiorze społecznym. W konsekwencji, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy wyłączył sędziego od udziału w sprawie.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego Z.C. o wyłączenie sędziego R.W. od udziału w postępowaniu kasacyjnym. Podstawą wniosku było powołanie sędziego R.W. na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy podkreślił znaczenie obiektywnej bezstronności sędziego oraz jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, odwołując się do oceny hipotetycznego, przeciętnie wykształconego członka społeczeństwa. Sąd wskazał, że instytucja wyłączenia sędziego służy nie tylko zapewnieniu realnej bezstronności, ale także umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości poprzez eliminowanie pozorów braku bezstronności. Analizując konkretne okoliczności sprawy, Sąd Najwyższy stwierdził, że udział sędziego R.W. w rozpoznaniu kasacji, w kontekście jego powołania, mógłby zostać odebrany przez postronnego obserwatora jako działanie naruszające obraz sądu jako organu bezstronnego. Sąd odwołał się do poglądów doktryny, zgodnie z którymi nawet obiektywnie bezstronne orzekanie przez sędziego, który mógł być postrzegany jako strona we własnej sprawie, naruszałoby zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Kierując się tymi motywami, Sąd Najwyższy orzekł o wyłączeniu sędziego R.W. od udziału w sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, takie okoliczności mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego, jeśli w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego służy nie tylko realnej bezstronności, ale także umacnianiu zaufania do wymiaru sprawiedliwości poprzez eliminowanie pozorów braku bezstronności. Nawet jeśli sędzia orzeka obiektywnie, jego udział w sprawie, w której jego powołanie budzi kontrowersje, może naruszać zaufanie postronnych obserwatorów. Dlatego ocena wniosku o wyłączenie musi uwzględniać nie tylko zasadność zarzutu, ale także społeczną percepcję bezstronności sędziego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
skazany Z.C. (poprzez swojego obrońcę)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z.C. | osoba_fizyczna | skazany |
| M.O. | osoba_fizyczna | obrońca |
| R.W. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (2)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis regulujący przesłanki wyłączenia sędziego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przywołany w kontekście zarzutu uchybienia popełnionego w niższej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powołanie sędziego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie specustawy może budzić wątpliwości co do jego bezstronności w odbiorze społecznym.
Godne uwagi sformułowania
konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego w odbiorze zewnętrznym mógłby zostać odebrany jako postąpienie nie utrwalające obrazu sądu jako organu działającego w warunkach bezstronności
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
przewodniczący
R.W.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, zwłaszcza w kontekście odbioru społecznego i okoliczności powołania sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powołania sędziego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie specustawy, ale zasady dotyczące odbioru społecznego bezstronności są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii bezstronności sędziego i zaufania do wymiaru sprawiedliwości, co jest tematem budzącym zainteresowanie nie tylko prawników, ale także opinii publicznej, zwłaszcza w kontekście reform wymiaru sprawiedliwości.
“Czy sposób powołania sędziego może podważyć zaufanie do sądu? SN rozstrzyga.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN V KK 358/23 POSTANOWIENIE Dnia 3 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 3 lipca 2025 r. w Izbie Karnej, w sprawie o sygn. akt V KK 358/23, wniosku z dnia 28 kwietnia 2025 r. adwokata M.O. – obrońcy skazanego Z.C. o wyłączenie SSN R.W. od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej o sygn. akt V KK 358/23 postanowił: na podstawie art 41 § 1 k.p.k. wyłączyć SSN R.W. od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej o sygn. akt V KK 358/23. UZASADNIENIE W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentowana jest konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu. Wskazuje się, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. np. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67). Znaczenie społecznej oceny bezstronności sędziego, a także wynikająca z tego perspektywa interpretacji podstaw wyłączenia sędziego, skutkuje tym, iż o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu będącego podstawą wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04). SSN R.W. został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co jest powodem wniosku o Jego wyłączenie, zaś w kasacji sformułowano zarzut zaistnienia w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt V Ka 1076/22, uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na udział w składzie orzekającym sędziów powołanych na zajmowane aktualnie stanowiska sędziowskie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Zatem w realiach niniejszej sprawy udział SSN R.W. w rozpoznaniu kasacji adwokata M.O. – obrońcy skazanego Z.C., w odbiorze zewnętrznym mógłby zostać odebrany jako postąpienie nie utrwalające obrazu sądu jako organu działającego w warunkach bezstronności. W literaturze podnosi się, że nie ma sprzeczności w zdaniu, cyt. ,,sędzia był stroną we własnej sprawie i wydał w niej bezstronny wyrok”. Nie da się wykluczyć, że w takim wypadku rozstrzygnięcie sędziego byłoby obiektywne, jednak samo orzekanie przezeń w takim układzie faktycznym, dla postronnego obserwatora, a także z punktu widzenia strony, naruszałoby zaufanie do wymiaru sprawiedliwości (por. Z. Łyda, Bezstronność arbitra a zakaz ,,zainteresowania w sprawie”, Państwo i Prawo 1996, nr 2, s. 51 – 54). Kierując się tymi motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak na wstępie. [WB] [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI