Orzeczenie · 2024-11-27

V KK 346/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-11-27
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokanajwyższy
oszustwoniekorzystne rozporządzenie mieniempowaga rzeczy osądzonejne bis in idemsubsydiarny akt oskarżeniakasacjanaruszenie przepisów procesowychumorzenie postępowania

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego M.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ciechanowie skazujący M.K. za oszustwo z art. 286 § 1 k.k. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 i 9 k.p.k., wskazując na wadliwą kontrolę odwoławczą i niezbadanie z urzędu bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Podniesiono, że postępowanie karne zostało przeprowadzone mimo naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (powaga rzeczy osądzonej), gdyż sprawa dotyczyła czynu, który został już prawomocnie umorzony przez prokuratora i utrzymany w mocy przez sąd (sygn. akt II Kp 528/16). Ponadto, zarzucono naruszenie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., ponieważ subsydiarny akt oskarżenia został wniesiony bez spełnienia wymogów określonych w art. 330 § 2 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wniesienia, co oznaczało brak uprawnienia do jego złożenia. Sąd Najwyższy uznał rację Prokuratora Generalnego, stwierdzając, że Sąd Okręgowy nie wywiązał się z obowiązku kontroli z urzędu i nie dostrzegł bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Sąd Najwyższy przyjął jako podstawę umorzenia postępowania przepis art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (powaga rzeczy osądzonej), wskazując na tożsamość podmiotową, przedmiotową, czasową i miejscową czynów przypisanych w obu postępowaniach. Dodatkowo, Sąd Najwyższy potwierdził, że subsydiarny akt oskarżenia został wniesiony z naruszeniem przepisów procesowych, co stanowiło kolejną bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego, a postępowanie karne umorzył na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja zasady ne bis in idem oraz wymogów formalnych subsydiarnego aktu oskarżenia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy i stanu prawnego obowiązującego w określonym czasie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę, nie badając z urzędu bezwzględnych przyczyn odwoławczych, w tym naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (powaga rzeczy osądzonej) i art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. (brak podstaw do subsydiarnego aktu oskarżenia)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd odwoławczy nie wywiązał się z obowiązku kontroli z urzędu i nie dostrzegł bezwzględnych przyczyn odwoławczych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy miał obowiązek zbadania sprawy z urzędu pod kątem bezwzględnych przyczyn odwoławczych, co w tym przypadku było konieczne ze względu na naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej oraz przepisów dotyczących subsydiarnego aktu oskarżenia.

Czy postępowanie karne wobec M.K. mogło być prowadzone, jeśli czyn będący jego przedmiotem został już prawomocnie umorzony w innym postępowaniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nie mogło być prowadzone z uwagi na naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.).

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że mimo odmiennej kwalifikacji prawnej, czyny przypisane w obu postępowaniach miały tożsamość podmiotową, przedmiotową, czasową i miejscową, co oznaczało, że dotyczyły tego samego zdarzenia faktycznego. Prawomocne umorzenie dochodzenia w sprawie przywłaszczenia wykluczało ponowne prowadzenie postępowania o oszustwo dotyczące tego samego zdarzenia.

Czy subsydiarny akt oskarżenia przeciwko M.K. został wniesiony zgodnie z prawem, uwzględniając wymogi proceduralne obowiązujące w dacie jego wniesienia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, subsydiarny akt oskarżenia został wniesiony z naruszeniem przepisów, w szczególności art. 330 § 2 k.p.k. w zw. z art. 55 § 1 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że pokrzywdzony nie spełnił warunków do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, ponieważ nie nastąpiło ponowne umorzenie postępowania przez prokuratora po uchyleniu wcześniejszej decyzji przez sąd, a postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie oszustwa było pierwszą decyzją procesową w tym zakresie, co uprawniało do złożenia zażalenia, a nie subsydiarnego aktu oskarżenia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Umorzenie postępowania
Strona wygrywająca
M.K.

Strony

NazwaTypRola
M.K.osoba_fizycznaskazany
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
J.sp. z o.o.spółkapokrzywdzony

Przepisy (15)

Główne

k.p.k. art. 286 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa skazania za oszustwo.

k.p.k. art. 17 § 1 pkt 7

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna umorzenia postępowania – powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).

k.p.k. art. 17 § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna umorzenia postępowania – brak skargi uprawnionego oskarżyciela.

k.p.k. art. 433 § 1

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek sądu odwoławczego rozpoznania sprawy w granicach zaskarżenia i z urzędu.

k.p.k. art. 439 § 1 pkt 8

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna odwoławcza – naruszenie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

k.p.k. art. 439 § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna odwoławcza – naruszenie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.

k.p.k. art. 330 § 2

Kodeks postępowania karnego

Warunki wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.

k.p.k. art. 55 § 1

Kodeks postępowania karnego

Prawo do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.

Pomocnicze

k.k. art. 69 § 1 i 2

Kodeks karny

Warunkowe zawieszenie wykonania kary.

k.k. art. 70 § 1 pkt 1

Kodeks karny

Okres próby przy warunkowym zawieszeniu kary.

k.k. art. 4 § 1

Kodeks karny

Zasada względniejszej ustawy karnej.

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

Tryb rozpoznawania kasacji na posiedzeniu.

k.p.k. art. 537 § 2

Kodeks postępowania karnego

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przedmiocie kasacji.

k.k. art. 284 § 2

Kodeks karny

Podstawa umorzonego dochodzenia (przywłaszczenie).

k.p.k. art. 306 § 1a

Kodeks postępowania karnego

Prawo do zażalenia na postanowienie o umorzeniu dochodzenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez sąd odwoławczy obowiązku kontroli z urzędu i niezbadanie bezwzględnych przyczyn odwoławczych. • Istnienie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) ze względu na tożsamość czynu w poprzednim postępowaniu umorzonym. • Niewłaściwe wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia z naruszeniem wymogów proceduralnych.

Godne uwagi sformułowania

rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego • bezwzględna przyczyna odwoławcza • powaga rzeczy osądzonej • tożsamość podmiotowa, przedmiotowa, czasowa i miejscowa • subsydiarny akt oskarżenia • nie można zatem w takiej sytuacji uznać, aby będące przedmiotem zarzutu subsydiarnego aktu oskarżenia działania M.K. [...] stanowiły to samo zdarzenie historyczne, co zachowania podejmowane pięć lat później

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

przewodniczący-sprawozdawca

Michał Laskowski

członek

Jarosław Matras

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne bis in idem oraz wymogów formalnych subsydiarnego aktu oskarżenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy i stanu prawnego obowiązującego w określonym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur prawnych i jak błędy formalne mogą prowadzić do uchylenia wyroku, nawet po latach. Podkreśla znaczenie zasady ne bis in idem.

Sąd Najwyższy umarza sprawę po latach: kluczowy błąd proceduralny zaważył na losach wyroku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst