V KK 346/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyroki sądów niższych instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu rażącego naruszenia przepisów procesowych przez sąd odwoławczy, który nie rozpoznał zarzutów apelacji dotyczących wypełnienia weksla in blanco pomimo spłaty pożyczki.
Oskarżony R. B. został oskarżony o wypełnienie weksla in blanco niezgodnie z wolą wystawcy po spłacie pożyczki oraz o próbę wprowadzenia w błąd sądu cywilnego. Sądy niższych instancji uniewinniły oskarżonego, uznając, że kwestia wypełnienia weksla powinna być rozstrzygnięta w postępowaniu cywilnym. Sąd Najwyższy uchylił te wyroki, stwierdzając, że sąd odwoławczy rażąco naruszył przepisy procesowe, nie rozpoznał zarzutów apelacji dotyczących wypełnienia weksla in blanco pomimo spłaty pożyczki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sprawa dotyczyła oskarżenia R. B. o wypełnienie weksla in blanco niezgodnie z wolą wystawcy po spłacie zabezpieczonej nim pożyczki oraz o próbę wprowadzenia w błąd sądu cywilnego poprzez użycie tego weksla. Sąd Rejonowy uniewinnił oskarżonego, uznając, że nie doszło do popełnienia zarzucanych czynów. Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy, uznając apelacje oskarżyciela subsydiarnego za bezzasadne. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego, uchylił zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy rażąco naruszył przepisy prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.), nie rozpoznał w sposób należyty zarzutów apelacji dotyczących wypełnienia weksla in blanco pomimo spłaty pożyczki, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawidłowe ustalenia faktyczne wskazują na wypełnienie weksla wbrew porozumieniu wekslowemu i na szkodę wystawcy, co powinno skutkować rozważeniem odpowiedzialności karnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że wypełnienie weksla in blanco po spłacie pożyczki, wbrew porozumieniu wekslowemu i na szkodę wystawcy, może stanowić przestępstwo z art. 270 § 2 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko sądów niższych instancji, które uznały, że kwestia legalności wypełnienia weksla powinna być rozstrzygnięta w postępowaniu cywilnym. Podkreślono, że prawidłowe ustalenia faktyczne wskazują na wypełnienie weksla wbrew woli wystawcy i na jego szkodę, co powinno skutkować rozważeniem odpowiedzialności karnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| C. K. | osoba_fizyczna | wystawca weksla |
| Spółka z. o. o „S.” w W. | spółka | oskarżyciel subsydiarny |
| J. G. | osoba_fizyczna | nabywca weksla |
Przepisy (16)
Główne
k.k. art. 270 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 13 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 8 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 442 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 454 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 720
Kodeks cywilny
k.c. art. 724
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd odwoławczy rażąco naruszył przepisy prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.) poprzez nierozpoznanie zarzutów apelacji dotyczących wypełnienia weksla in blanco pomimo spłaty pożyczki. Prawidłowe ustalenia faktyczne wskazują na wypełnienie weksla wbrew porozumieniu wekslowemu i na szkodę wystawcy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. przez sąd odwoławczy. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. przez sąd odwoławczy.
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie przepisów prawa procesowego nie rozpoznał w sposób należyty zarzutów apelacji wypełnienie weksla in blanco pomimo spłaty pożyczki wypełnienie weksla wbrew porozumieniu wekslowemu i na szkodę wystawcy
Skład orzekający
Henryk Gradzik
przewodniczący
Józef Dołhy
członek
Jan Bogdan Rychlicki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie przez sąd odwoławczy obowiązku rozpoznania zarzutów apelacji, zwłaszcza w kontekście wypełnienia weksla in blanco po spłacie zabezpieczonej nim wierzytelności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wypełnienia weksla in blanco po spłacie pożyczki i interpretacji przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe rozpoznanie zarzutów apelacyjnych przez sądy odwoławcze i jak istotne są niuanse w interpretacji przepisów dotyczących weksli, nawet w sprawach karnych.
“Sąd Najwyższy: Sąd odwoławczy nie rozpoznał kluczowego zarzutu ws. weksla in blanco!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V KK 346/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jan Bogdan Rychlicki (sprawozdawca) Protokolant Anna Kowal w sprawie R. B. oskarżonego z art. 270 § 2 kk, art. 13 § 1 w zw. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 kk po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 3 marca 2016 r., kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 10 lutego 2015 r. utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 5 czerwca 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. i sprawę przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji. UZASADNIENIE R. B. został oskarżony przez – C. K. i Spółkę z. o. o „S.” w W. – oskarżycieli subsydiarnych o to, że: „I. w dniu 12 lutego 2010 r. w W. wypełnił wbrew woli wystawcy, na kwotę 50.229,68 złotych, blankiet w postaci weksla in blanco o charakterze gwarancyjnym, podpisanym przez C. K. w imieniu „S.” Sp. z o.o. jako zabezpieczenie umowy pożyczki z dnia 23 marca 2009 r., pomimo uprzedniej spłaty tejże pożyczki w całości, czym działał na szkodę wystawcy weksla – „S.” Sp. z o.o. oraz C. K., a następnie tego weksla użył przenosząc uprawnienia wekslowe poprzez indos na J. G., w zamiarze uzyskania sumy pieniężnej z tytułu ww. weksla, to jest o czyn z art. 270 § 2 k.k. II. w okresie od dnia 12 lutego 2010 r. do dnia wniesienia niniejszego aktu oskarżenia, działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, usiłował wprowadzić w błąd Sąd Rejonowy w O. w I Wydziale Cywilnym, w ten sposób, że za pomocą przedłożenia bezprawnie wypełnionego wbrew woli wystawcy weksla in blanco o charakterze gwarancyjnym, podpisanego przez C. K. w imieniu „S.” Sp. z o.o. jako zabezpieczenie umowy pożyczki z dnia 23 marca 2009 r., działając za pośrednictwem J. G., z którym zawarł umowę windykacji należności wekslowej i na którego następnie przeniósł poprzez indos uprawnienia wekslowe, doprowadził do wszczęcia postępowania cywilnego o zapłatę z tytułu ww. weksla kwoty 50.229, 68 złotych, pomimo faktu spłaty pożyczki przez „S.” Sp. z o.o. i C. K. w całości, a zarazem przedstawił J. G., a za jego pośrednictwem – Sądowi Rejonowemu w O., nieprawdziwe informacje co do wymagalności wierzytelności wekslowej i braku spłaty pożyczki tym wekslem zabezpieczonej, działając w zamiarze doprowadzenia Sądu Rejonowego w O. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem „S.” Sp. z o.o. i C. K. poprzez zasądzenie przez Sąd Rejonowy w O. kwoty 50.229, 68 złotych na rzecz J. G., celem osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci uzyskania znacznej części zasądzonej kwoty na mocy poczynionych z J. G. ustaleń umownych tj. o czyn z art. 13 § 1 w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 kk.” Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014 r., II K …/12 R. B. uniewinnił od zarzucanych mu czynów. Apelację od tego wyroku wnieśli oskarżyciel subsydiarny oraz jego pełnomocnik. Zaskarżając go w całości co do winy, oskarżyciel subsydiarny zarzucił obrazę prawa materialnego, a to art. 270 § 2 k.k. i art. 286 § 1 k.k., „albowiem wydanie wyroku uniewinniającego nastąpiło niesłusznie”. Z kolei pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego zaskarżając wyrok w całości zarzucił: „1.obrazę prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania art. 270 § 2 k.k. (tak samodzielnie, jak i w związku z art. 286 § 1 k.k.) poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że oskarżony R. B. nie wypełnił znamion czynu z art. 270 § 2 k.k., gdy tymczasem całokształt ustalonego przez sąd stanu faktycznego, jak również fakty przytoczone na podstawie powołanych w wyroku zeznań świadków oraz towarzyszące im konkluzje (w tym: <a> otrzymania przez oskarżonego dwóch przelewów na konto wskazane w umowie pożyczki, tytułem „częściowego zwrotu" oraz „zwrotu" pożyczki, w wysokości odpowiadającej sumie pożyczki z odsetkami; <b> o niedopuszczalności deklarowanej przez oskarżonego praktyki „zaksięgowania" kwoty uiszczonej przez pokrzywdzonego w imieniu „S.” Sp. z o.o., a odpowiadającej w pełni sumie pożyczki [wraz z odsetkami] na rzekome wcześniejsze zobowiązania; <c> o braku znaczenia dla sprawy tzw. menadżerskiego kontraktu pomiędzy pokrzywdzoną Spółką, a oskarżonym; <d> wypełnienia przez oskarżonego weksla gwarancyjnego do tej konkretnej pożyczki po upływie pół ro ku od momentu otr zym ania kwoty w wysokości udzielonej pożyczce wraz z odsetkami; <e> uzgodnienia przez oskarżonego umową z J. G., że zapłatą za indosowany na tego ostatniego weksel, który zabezpieczał tą konkretną umowę pożyczki, będzie procent od wyegzekwowanej od pokrzywdzonego C. K. kwoty, a zatem też działanie oskarżonego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jak i kontaktowanie się z J. G. oraz zapewnianie go o prawidłowości i zasadności takiego roszczenia do pokrzywdzonego), wskazują na pełną realizację przez oskarżonego znamion czynu z art. 270 § 2 k.k. (samodzielnie oraz w związku z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k.), ponieważ potwierdzają, że „12 lutego 2010 r. we W. [oskarżony] wypełnił wbrew woli wystawcy, na kwotę 50.229,68 złotych, blankiet w postaci weksla in blanco o charakterze gwarancyjnym, podpisany przez C. K. w imieniu „S.” Sp. z o. o. jako zabezpieczenie umowy pożyczki z dnia 23 marca 2009 r., pomimo uprzedniej spłaty tejże pożyczki w całości, czym działał na szkodę wystawcy weksla – „S.” Sp. z o. o. oraz C. K., a następnie tego weksla użył przenosząc uprawnienia wekslowe poprzez indos na J. G., w zamiarze uzyskania sumy pieniężnej z tytułu ww. weksla", zgodnie ze sformułowaną treścią zarzutu; 2. obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia w postaci naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. poprzez niczym nieuzasadnione uchylenie się przez sąd I-instancji od dokonania oceny zgodności z prawem czynu oskarżonego polegającego na przeniesieniu w drodze indosu wierzytelności z weksla gwarancyjnego w świetle okoliczności uprzedniej spłaty zabezpieczonej tym wekslem pożyczki oraz przyjęcie - wbrew powinności samodzielnego rozstrzygania przez sąd karny wątpliwości prawnych i faktycznych - poglądu, iż „ rozstrzygnięcie tej kwestii pozostaje w gestii sądu cywilnego, który powinien orzec, czy na tle odpowiednich przepisów kodeksowych i orzecznictwa takie działanie oskarżonego było dozwolone", co narusza także zasadę obiektywizmu, nakazującą też wszakże dokładne zbadanie okoliczności przemawiających na niekorzyść oskarżonego, w sytuacji gdy powinnością sądu I-instancji było rozstrzygnięcie kwestii legalności indosowania weksla, który zabezpieczał pożyczkę, po jej spłacie, jako zasadniczej dla przyjęcia karnoprawnej odpowiedzialności oskarżonego za czyn z art. 270 § 2 k.k., a w dalszej konsekwencji również za czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k., czego zaś sąd a quo z naruszeniem powołanych przepisów, wbrew ciążącemu obowiązkowi nie dokonał; 3. obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia w postaci naruszenia art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. poprzez bezzasadne uznanie, że „analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwoliła na jednoznaczne, niebudzące wątpliwości przypisanie oskarżonemu R. B. sprawstwa w zakresie zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów", a „wątpliwości tych nie można usunąć w drodze swobodnej, opartej o zasady logiki i doświadczenia życiowego oceny zebranych dowodów", podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy, całościowo oceniany, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wskazuje wprost w sposób wystarczająco jednoznaczny, że oskarżony dopuścił się obu zarzucanych mu czynów, jak również poprzez mylną ocenę wyjaśnień oskarżonego, jako wersji niemożliwej do zaprzeczenia i oparcie się na tych wyjaśnieniach, pomimo wewnętrznej sprzeczności wyjaśnień oskarżonego oraz sprzeczności tychże z zeznaniami innych świadków, jak również poprzez przyjęcie braku dowodów na działanie J. G. na zlecenie oskarżonego, pomimo ustalenia, że ten ostatni weksel indosował celem windykacji oraz oczekiwał na osiągnięcie korzyści w postaci procentu od wyegzekwowanej kwoty; następczo, jako konsekwencję powyższego naruszenia : 4. obrazę przepisu postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia w postaci naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. poprzez nieuzasadnione oparcie wyroku uniewinniającego na zasadzie in dubio pro reo, podczas gdy w świetle przedstawionych w zaskarżonym wyroku oraz w niniejszej apelacji realiów sprawy, wątpliwości takich nie powinien Sąd w sposób uzasadniony powziąć, jak również poprzez nadużycie rozstrzygania tychże wątpliwości na korzyść oskarżonego, w stopniu prowadzącym do pominięcia analizy problemów cywilnoprawnych sprawy, warunkujących odpowiedzialność oskarżonego.” Obaj skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Obrońca oskarżonego w odpowiedzi na wniesione apelacje wniósł o ich nieuwzględnienie i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku. Sąd Okręgowy we W. wyrokiem z dnia 10 lutego 2015 r., IV Ka …/14 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok uznając obie apelacje za oczywiście bezzasadne. Od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kasację wniósł pełnomocnik oskarżycieli subsydiarnych. Zaskarżając go w całości zarzucił: „rażące naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, w postaci uchybienia art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez zaniechanie rzeczywistego rozważenia zarzutów sformułowanych w apelacji , co najmniej w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 270 § 2 k.k. i art. 286 § 1 k.k.) oraz zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 8 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k.), czego jaskrawym przykładem jest brak jakiegokolwiek odniesienia się przez sąd odwoławczy do elementów stanu faktycznego ustalonego przez sąd Rejonowy (wyliczonych w punktach od <a> do <e> przez apelującego, co jest zresztą cytowane w skarżonym wyroku), z których żaden nie został przez sąd okręgowy nawet wzmiankowany, nie wspominając o ich „rozważeniu", zgodnie z treścią powołanych przepisów, pomimo precyzyjnego przytoczenia w apelacji podstaw zarzutów (z jednej strony ustalonego przez sąd I instancji stanu faktycznego oraz znamion czynu zabronionego, które tak ustalony stan faktyczny jednak realizuje, z drugiej zaś wskazania w czym tkwi naruszenie zasady samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego, który w realiach sprawy uznał - ni mniej ni więcej - że ocena legalności działania oskarżonego pozostaje w gestii sądu cywilnego), które te uchybienie potęgują ogólnikowe sformułowania o „ akceptacji w całej rozciągłości" stanowiska sądu rejonowego oraz „braku potrzeby powielania trafnej i szczegółowej argumentacji zawartej w jego treści", gdyż konstruowanie tego rodzaju „uzasadnienia odsyłającego" na gruncie powołanych przepisów procedury karnej jest niedopuszczalne, ponieważ nie tylko nie pozwala ono skarżącemu na poznanie treści i toku rozumowania przeprowadzonego przez sąd odwoławczy, ale nawet nie pozwala wykluczyć, że podstawowe zarzuty dotyczące wyroku I instancji pozostały poza zakresem rozważań sądu okręgowego, co mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym uzasadnia zarzut, że kontrola odwoławcza nie sprostała wymogom rzetelności, zaś w sytuacji faktycznego nierozpoznania zarzutów apelacji doszło do przeniesienia do wyroku sądu odwoławczego uchybień zawartych w zaskarżonym wyroku sądu I instancji, a nadto również do rażącego naruszenia art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. poprzez dowolnie poczynione ustalenia - niewystępujące nawet w rozstrzygnięciu sądu I instancji - o wypełnieniu weksla gwarancyjnego in blanco zgodnie z wolą pokrzywdzonego C. K. (i to po spłacie pożyczki, do czego sąd w ogóle się nie odnosi, pomimo iż nawet przyjęcie - także samodzielne, bez odpowiednika w ustaleniach faktycznych sądu I instancji, spóźnionej płatności raty i natychmiastowej wymagalności pożyczki nie umożliwiałoby wypełnienia weksla na pełną kwotę z uwagi na dokonane płatności), przy dodatkowym podkreśleniu przez sąd odwoławczy obojętnej dla niniejszej sprawy na tym etapie decyzji procesowej prokuratora o umorzeniu dochodzenia.” Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Prokurator Prokuratury Okręgowej w odpowiedzi wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej, a obrońca oskarżonego w odpowiedzi wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się częściowo zasadna. Zgodnie z treścią art. 536 k.p.k., Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym – tylko w wypadkach określonych w art. 435, 439 i 455. Wbrew temu, co podnosi skarżący, zarzucając rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść wyroku, a to obrazę art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k., sąd odwoławczy rozpoznając wniesione apelacje, nie poczynił dowolnych ustaleń w zakresie okoliczności odnoszących się do czynu z art. 270 § 2 k.k. i nie wydał w tej mierze reformatoryjnego rozstrzygnięcia, a podstawę wyroku stanowił całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy. Chybiony jest też zarzut obrazy przepisów prawa procesowego w postaci rażącego naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., które miało mieć istotny wpływ na treść wydanego wyroku. Przepisy te stanowiące o zasadzie samodzielności jurysdykcyjnej sądu i zasadzie obiektywizmu w rozpoznawaniu sprawy w żaden sposób nie zostały naruszone w procedowaniu przez sąd odwoławczy. Natomiast trafny jest zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, który miał istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. z następujących powodów. W apelacjach wniesionych przez oskarżyciela subsydiarnego oraz jego pełnomocnika, m.in. sformułowano zarzuty obrazy prawa materialnego (art. 270 § 2 k.k., art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i w zw. z art. 12 k.k.). Przyznać należało rację autorowi kasacji w zakresie niewypełnienia przez sąd odwoławczy swojej powinności procesowej, o której mowa w art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Jakkolwiek uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego wskazuje na to, że zarzut ten był przedmiotem dość wnikliwych rozważań (por. s.7-8 uzasadnienia), to jednakże dokonana tam ocena materiału dowodowego nie czyni w pełni zadość wymogom powołanych wyżej przepisów prawa karnego procesowego. Jak wynika z wywodów sądu odwoławczego, decydujące znaczenie dla oceny zawinienia postępowania oskarżonego była zwłoka oskarżyciela subsydiarnego w terminowej spłacie pożyczki. W związku z tym oskarżony R. B. zgodnie z zawartym porozumieniem wekslowym – wobec natychmiastowej wymagalności całej wierzytelności – uprawniony był do wypełnienia weksla in blanco według własnego uznania. W tej sytuacji, w ocenie sądu odwoławczego nie sposób czynić zarzutu, że oskarżony wypełnił weksel in blanco w sposób niezgodny z upoważnieniem udzielonym przez jego wystawcę, natomiast okoliczności dotyczące wzajemnych rozliczeń pomiędzy oskarżycielem subsydiarnym, a oskarżonym z tytułu kontraktu menadżerskiego powinny zostać rozstrzygnięte na drodze postępowania cywilnego. Tożsamą ocenę prawną przedstawił sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska obu sądów w tej kwestii. Z prawidłowych ustaleń poczynionych przez sąd pierwszej instancji wynika, że w dniu 23 marca 2009 r., we W. pomiędzy R. B. (pożyczkodawcą), a spółką z o.o. „S.” reprezentowaną przez Prezesa Zarządu – C. K. (pożyczkobiorcę) została zawarta umowa pożyczki w kwocie 34. 420 zł, por. k. 4-7 akt Ds1. …/12). Do umowy tej nie dołączono deklaracji wekslowej (podkr.SN) lecz była ona zawarta w § 9 pkt 1 i 2 tejże umowy i stanowiła ona m.in., że prawne zabezpieczenie spłaty udzielonej pożyczki stanowi weksel in blanco wystawiony przez pożyczkodawcę na zabezpieczenie spłaty pożyczki. Jak ustalono, pożyczka ta została spłacona w całości w dwóch ratach, przelewami, w których wyraźnie wskazano ich przeznaczenie (23 czerwca 2009 r., 13 lipca 2009 r.). Powyższe należności oskarżony R. B. „zarachował” na poczet zobowiązań C. K. z tytułu podpisanego z oskarżycielem subsydiarnym kontraktu menadżerskiego, jak i też innych zobowiązań. W dniu 12 lutego 2010 r. oskarżony B. wypełnił weksel wpisując określoną kwotę pieniężną, a w dniu 1 marca 2010 r. indosował on weksel na rzecz J. G., który nabył go w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Odnosząc się bezpośrednio do zarzutu podniesionego w kasacji, który okazał się trafny, na wstępie należało poczynić uwagę, że umowa pożyczki jest uregulowana przepisami art. art.720-724 kodeksu cywilnego. Jest ona umową dwustronnie zobowiązującą, a jej znaczenie ocenia się według zasad ogólnych prawa cywilnego (por. A. Szpunar. O umowie pożyczki PiP 1992 r. z. 12). Jak podnosi się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w wypadku wystawienia weksla na zabezpieczenie zobowiązanie cywilne (umowa pożyczki – uwaga SN) wystawcy weksla nie wygasa, lecz istnieje nadal. Z tego też tytułu wierzycielowi przysługują dwa roszczenia, a to roszczenie wynikające z umowy pożyczki i nowe roszczenie oparte na wekslu, a ich przedmiot jest taki sam. Zaspokojenie wierzyciela następuje tylko jeden raz, przy czym z chwilą zaspokojenia zobowiązanie dłużnika(umowa pożyczki) wygasa, a wierzyciel winien mu zwrócić weksel (por. szerzej wyrok SN z dnia 6 października 2004 r., I CK 156/04, Lex nr 197627). Z kolei w doktrynie zauważa się, że porozumienie wekslowe, na podstawie którego następuje powiązanie wierzytelności wekslowej z zobowiązaniem podstawowym, ma charakter pozawekslowy (osobisty). Posiada ono walor dowodowy adnotacji informacyjnych czynionych na wekslach gwarancyjnych dla wskazania związku, z jakim stosunkiem podstawowym weksel został wystawiony (por. Prawo Wekslowe i Czekowe Komentarz J. Jastrzębski, M. Kaliński, Warszawa 2014, s. 27). Poglądy te, na tle uwarunkowań niniejszej sprawy w ocenie Sądu Najwyższego znajdują odpowiednie zastosowanie. Oskarżyciel subsydiarny zgodnie z porozumieniem wekslowym spłacił pożyczkę w całości. Pomimo tego oskarżony nie zwrócił mu weksla i po siedmiu miesiącach wypełnił weksel i indosował go ustalonej osobie. Okoliczności te nie zostały poddane prawidłowej ocenie sądu odwoławczego i de facto znalazły się poza polem jego rozważań. W związku z tym błędna była konstatacja sądu odwoławczego, ze bezpośrednim powodem wypełnienia weksla in blanco przez oskarżonego była zwłoka oskarżyciela subsydiarnego w spłacie pożyczki i ona też miała determinować brak zawinienia oskarżonego w zakresie jego odpowiedzialności karnej z art. 270 § 2 k.k. Przepis ten recypowany został z treści art. 194 k.k. z 1932 roku. Penalizuje on określone zachowanie osoby wypełniającej weksel in blanco niezgodnie z wolą podpisanego(…). W ocenie Sądu Najwyższego poczynione ustalenia faktyczne w tym zakresie wskazują na to, że opisane w zarzucie aktu oskarżenia zachowanie oskarżonego przebiegało w warunkach sprzecznych z porozumieniem wekslowym niezgodnie z wolą oskarżyciela subsydiarnego i na jego szkodę (por. wyrok SA w Gdańsku z dnia 24 października 2012 r., II AKa 290/12, Lex nr 1236124). W związku z tym nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nastąpiła rażąca obraza przepisów prawa procesowego (art. 433 § 2 i art. 457 § 3), która miała istotny wpływ na treść wyroku, albowiem na skutek nienależytego rozpoznania zarzutu apelacyjnego oraz jego uzasadnienia przez sąd odwoławczy doszło do utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, który uwalniał oskarżonego od odpowiedzialności karnej m.in. za czyn z art. 270 § 2 k.k. W tej sytuacji zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku oraz wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania z zaleceniem rozważenia zasadności przypisania oskarżonemu w granicach zarzutu opisanego w punkcie I aktu oskarżenia występku z art. 270 § 2 k.k., a w przypadku pozytywnej na to odpowiedzi, jego odpowiedzialności karnej z art. 13 § 1 w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (por. art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 519 k.p.k.). Sąd Najwyższy z tego też względu, mając też na uwadze treść art. 454 § 1 k.p.k. w zw. z art. 519 k.p.k. nie uwzględnił końcowego wniosku zawartego w kasacji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnął jak na wstępie. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie. eb
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI