III KZ 49/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego Marka Siwka od rozpoznania sprawy z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności wynikające z trybu powołania na urząd.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy o wyłączenie sędziego Marka Siwka od udziału w sprawie karnej. Sąd uznał, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikające z faktu jego powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. Powołanie to, zdaniem Sądu, prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu k.p.k. i jest zgodne z dotychczasowym orzecznictwem ETPCz w podobnych sprawach.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał na posiedzeniu wniosek obrońcy o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze III KZ 49/24. Sąd, powołując się na art. 41 § 1 k.p.k., stwierdził, że sędzia podlega wyłączeniu, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Wskazał, że tryb powołania sędziego na urząd może być taką okolicznością, prowadząc do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd odwołał się do uchwał Sądu Najwyższego (I KZP 2/22, BSA I-4110-1/20) oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Reczkowicz przeciwko Polsce, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce), które potwierdzają systemowy charakter wad w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, jeśli jego powołanie na urząd sędziego Sądu Najwyższego nastąpiło na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Uzasadnienie
Tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd, w szczególności gdy odbył się na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w sposób budzący wątpliwości prawne (zgodnie z ustawą z 2017 r.), może prowadzić do nienależytej obsady sądu i uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Jest to zgodne z orzecznictwem ETPCz i uchwałami SN.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. N. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jest bezwzględną przyczyną odwoławczą.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnego procesu sądowego, w tym prawo do niezależnego i bezstronnego sądu.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała Krajową Radę Sądownictwa w sposób budzący wątpliwości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tryb powołania sędziego na urząd budzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Powołanie sędziego na wniosek KRS ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. prowadzi do nienależytej obsady sądu. Orzecznictwo ETPCz potwierdza systemowy charakter wad w postępowaniach nominacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy
Skład orzekający
Barbara Skoczkowska
sprawozdawca
Marek Siwek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego ze względu na tryb powołania oraz interpretacja przepisów dotyczących bezstronności i nienależytej obsady sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powołania sędziego na podstawie przepisów budzących wątpliwości prawne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sędzia Sądu Najwyższego wyłączony z powodu sposobu powołania. Czy to zagrożenie dla sprawiedliwości?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III KZ 49/24 POSTANOWIENIE Dnia 29 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie M. N. oskarżonego o przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 300 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 stycznia 2025 r. wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. III KZ 49/24. UZASADNIENIE Zarządzeniem z dnia 22 listopada 2024 r. Prezesa Izby Karnej SN do rozpoznania sprawy o sygn. IV KZ 49/24, dotyczącej oskarżonego M. N. , został wyznaczony SSN Marek Siwek. Do rozpoznania wniosku obrońcy o wyłączenie SSN Marka Siwka od rozpoznania tej sprawy została wyznaczona SSN Barbara Skoczkowska. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Okolicznością mogąca wywołać tę wątpliwość może być m.in. tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21). Sąd Najwyższy ma zatem obowiązek wyłączyć sędziego także wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszych uchybień, a więc do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa (zob. np. postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II KK 57/23 [KRI 155]). Okolicznościami kluczowymi dla rozstrzygnięcia jest fakt powołania Marka Siwka na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami tej ustawy, prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce). Mając powyższe na uwadze należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. III KZ 49/24. [J.J.] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI