Orzeczenie · 2024-09-26

V KK 334/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-09-26
SNKarneprawo karne materialneWysokanajwyższy
dekretkasacjawolność wyznaniatajny związekhistoria prawaorzecznictwo SNPRL

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego Z.R. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 29 marca 1960 r., sygn. akt IV K 60/60. Wyrokiem tym Z.R. został skazany na karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa, z powodu przynależności i aktywnego uczestnictwa w związku wyznaniowym. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, wskazując, że zachowanie skazanego nie realizowało znamion przestępstwa. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska kasacji. Stwierdził, że wspólnota wyznaniowa, mimo decyzji o jej zdelegalizowaniu, nie stanowiła 'tajnego związku' w rozumieniu art. 36 dekretu, gdyż jej istnienie, ustrój i cel były znane władzom, a podejmowane były próby uregulowania jej sytuacji prawnej. Podkreślono, że represjonowanie członków wspólnoty było sprzeczne z obowiązującą Konstytucją RP i przepisami o ochronie wolności sumienia i wyznania. Sąd Najwyższy powołał się na dominujący pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym wspólnoty wyznaniowe nie podpadają pod pojęcie 'tajnego związku' z dekretu, a nawet przy odmiennych interpretacjach, brak było społecznego niebezpieczeństwa czynu. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i uniewinnił Z.R. od zarzucanego czynu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia 'tajny związek' w kontekście historycznym, ochrona wolności wyznania w PRL, zasada społecznej szkodliwości czynu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego przepisu historycznego (dekret z 1946 r.) i kontekstu politycznego PRL. Orzecznictwo SN dotyczące tego przepisu jest ugruntowane.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przynależność do wspólnoty wyznaniowej, która została zdelegalizowana decyzją administracyjną, może być uznana za udział w 'tajnym związku' w rozumieniu art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przynależność do wspólnoty wyznaniowej, której istnienie, ustrój i cel są znane władzom, nie stanowi udziału w 'tajnym związku' w rozumieniu wskazanego dekretu, nawet jeśli wspólnota została zdelegalizowana.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wspólnota wyznaniowa, mimo decyzji o jej zdelegalizowaniu, nie miała charakteru 'tajnego związku', ponieważ jej istnienie i cel były znane władzom, a członkowie podejmowali próby uregulowania jej sytuacji prawnej. Ponadto, represjonowanie członków było sprzeczne z konstytucyjną wolnością wyznania. Nawet przy odmiennych interpretacjach, brak było społecznego niebezpieczeństwa czynu.

Czy skazanie za przynależność do związku wyznaniowego, który nie spełniał znamion 'tajnego związku', stanowi rażące naruszenie prawa materialnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, skazanie za czyn, który nie realizuje ustawowych znamion przestępstwa, stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Wojewódzki wadliwie zastosował art. 36 dekretu, dokonując błędnej oceny przestępności czynu zarzucanego Z.R., co uzasadnia uwzględnienie kasacji i uniewinnienie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i uniewinnienie
Strona wygrywająca
Z. R.

Strony

NazwaTypRola
Z. R.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (4)

Główne

dekret z dnia 13 czerwca 1946 r. art. 36

Dekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa

Pojęcie 'związku' w rozumieniu art. 36 nie obejmuje zbiorowości wyznaniowej, której istnienie, ustrój i cel są znane władzom, a brak jest społecznego niebezpieczeństwa czynu.

Pomocnicze

Dz. U. Nr 94. poz. 808

Prawo o stowarzyszeniach

Wspólnota wyznaniowa funkcjonowała na mocy tego aktu prawnego.

Dz. U. Nr 45. poz. 334

Dekret o ochronie wolności sumienia i wyznania

Przepisy te gwarantowały prawo do wyznawania religii i wykonywania kultu.

Konstytucja RP

Poręczała wolność wyznania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zachowanie skazanego nie realizuje znamion przestępstwa z art. 36 dekretu. • Wspólnota wyznaniowa nie stanowiła 'tajnego związku' w rozumieniu dekretu, gdyż jej istnienie, ustrój i cel były znane władzom. • Represjonowanie członków wspólnoty było sprzeczne z konstytucyjną wolnością wyznania. • Brak społecznego niebezpieczeństwa czynu.

Godne uwagi sformułowania

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa materialnego • nie można przyjąć, że decyzja ta niejako automatycznie nadawała istnieniu tego stowarzyszenia religijnego znamienia tajności • jakkolwiek faktycznie działalność wspólnoty wyznaniowej „[...]” od lipca 1950 r. była niejako ,,konspiracyjna”, ale było to skutkiem polityki ówczesnych władz państwowych • zakresem pojęcia „związek”, w kontekście art. 36 dekretu [...] nie można obejmować zbiorowości wyznaniowej [...] będącej wspólnotą o charakterze religijnym • nie dopuścili się zarzucanego im przestępstwa [...] wobec braku w ich czynie elementów społecznego niebezpieczeństwa (społecznej szkodliwości)

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

przewodniczący-sprawozdawca

Jarosław Matras

członek

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'tajny związek' w kontekście historycznym, ochrona wolności wyznania w PRL, zasada społecznej szkodliwości czynu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przepisu historycznego (dekret z 1946 r.) i kontekstu politycznego PRL. Orzecznictwo SN dotyczące tego przepisu jest ugruntowane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy historycznego orzeczenia z czasów PRL, które uniewinnia osobę skazaną za przynależność do związku wyznaniowego. Pokazuje ewolucję prawa i stosunek państwa do wolności religijnej.

Czy przynależność do kościoła mogła być przestępstwem? Sąd Najwyższy wyjaśnia historyczną pomyłkę prawną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst