V KK 329/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  18  STYCZNIA  2012  R. 
V  KK  329/11 
 
Artykuł 21b ust. 8 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu 
informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 
1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425, ze 
zm.) nie stanowi lex specialis w stosunku do art. 524 § 3 k.p.k. Zatem 
kasacja na niekorzyść osoby lustrowanej wniesiona przez Prokuratora 
Generalnego po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia nie 
podlega uwzględnieniu. 
 
Przewodniczący: sędzia SN P. Hofmański. 
Sędziowie SN: M. Gierszon, E. Wildowicz (sprawozdawca). 
Prokurator Biura Lustracyjnego IPN: P. Stawowy. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa R., o stwierdzenie zgodności z 
prawdą oświadczenia lustracyjnego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na 
rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora 
Generalnego od orzeczenia Sądu Apelacyjnego w S. z dnia 16 września 
2010 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 26 
maja 2010 r.,  
 
o d d a l i ł  kasację (...). 

 
2
U Z A S A D N I E N I E  
 
Orzeczeniem z dnia 26 maja 2010 r., Sąd Okręgowy w S. na 
podstawie art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o 
ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z 
lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 
425 ze zm. – dalej ustawa lustracyjna) stwierdził, że Zbigniew R. złożył 
zgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne. 
Orzeczenie to zaskarżył na niekorzyść lustrowanego prokurator, który 
zarzucając w apelacji obrazę prawa materialnego – art. 3a ust. 1 ustawy 
lustracyjnej, domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania 
sprawy do ponownego rozpoznania. 
Sąd Apelacyjny w S., po rozpoznaniu apelacji, orzeczeniem z dnia 16 
września 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. 
W dniu 14 września 2011 r. kasację od tego orzeczenia wniósł na 
podstawie art. 21b ust. 6 ustawy lustracyjnej w zw. z art. 521 k.p.k. 
Prokurator Generalny. Zaskarżył powyższe orzeczenie w całości na 
niekorzyść lustrowanego Zbigniewa R. Zarzucił rażące i mające istotny 
wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 3a ust. 1 ustawy lustracyjnej 
poprzez dokonanie, w następstwie nieuprawnionej wykładni celowościowej 
opartej na preambule ustawy, błędnej wykładni tego przepisu, co 
skutkowało 
niezasadnym 
przyjęciem, 
że 
zachowanie 
lustrowanego 
Zbigniewa R., polegające na użyczeniu organom Służby Bezpieczeństwa 
swojego mieszkania do korzystania w celach operacyjnych, nie spełniało 
kryteriów współpracy, o jakiej mowa w wyżej przywołanym przepisie. 
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i 
utrzymanego nim w mocy orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie 
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 

 
3
Kasacja 
Prokuratora 
Generalnego 
wniesiona 
na 
niekorzyść 
lustrowanego Zbigniewa R. nie może być uwzględniona i podlega 
oddaleniu. Oddalenie tej kasacji podyktowane jest wyłącznie względami 
procesowymi, wynikającymi z uregulowania zawartego w art. 524 § 3 k.p.k., 
które na podstawie art. 19 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o 
ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z 
lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów stosuje się w postępowaniu 
lustracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 19 ustawy lustracyjnej „w zakresie 
nieuregulowanym 
przepisami 
niniejszej 
ustawy 
do 
postępowania 
lustracyjnego, w tym odwoławczego oraz kasacyjnego, stosuje się 
odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego”. Przepis art. 524 § 
3 k.p.k. stanowi, że niedopuszczalne jest uwzględnienie kasacji na 
niekorzyść 
oskarżonego 
wniesionej 
po 
upływie 
6 
miesięcy 
od 
uprawomocnienia 
się 
orzeczenia. 
Odpowiednie 
stosowanie 
w 
postępowaniu lustracyjnym art. 524 § 3 k.p.k. oznacza, że niedopuszczalne 
jest uwzględnienie takiej kasacji na niekorzyść osoby lustrowanej. 
Ustawa lustracyjna samodzielnie reguluje szereg kwestii dotyczących 
kasacji i postępowania kasacyjnego, w tym m.in. termin do wniesienia 
kasacji przez podmioty określone w art. 21b ust. 6, tj. przez Prokuratora 
Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich. Zgodnie z art. 21b ust. 8 
ustawy 
lustracyjnej 
termin 
ten 
wynosi 
12 
miesięcy 
od 
daty 
uprawomocnienia się orzeczenia. Ten termin został w sprawie zachowany, 
jako że Prokurator Generalny kasację od orzeczenia sądu odwoławczego z 
dnia 16 września 2010 r. wniósł w dniu 14 września 2011r. Jednak przepis 
art. 21b ust. 8 ustawy lustracyjnej stanowi lex specialis w stosunku do art. 
521 k.p.k. (podobnie jak przepis art. 21b ust. 6 – zob. wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 30 września 2009 r., II KK 41/09, OSNKW 2010, z. 1, 
poz. 4), i to w takim znaczeniu, że podmiot szczególny może wnieść 
kasację w sprawach lustracyjnych w każdym przypadku (na korzyść i na 

 
4
niekorzyść osoby lustrowanej) w terminie 12 miesięcy od daty 
uprawomocnienia się orzeczenia. Natomiast nie stanowi on lex specialis w 
stosunku do art. 524 § 3 k.p.k. Przepis art. 524 § 3 k.p.k. dotyczy bowiem 
zupełnie innej problematyki; nie określa terminu do wniesienia kasacji, lecz 
możliwość uwzględnienia kasacji wniesionej na niekorzyść osoby 
lustrowanej. 
Zatem fakt zachowania terminu do wniesienia kasacji, określonego w 
art. 21b ust. 8 ustawy lustracyjnej, wcale nie otwiera Sądowi Najwyższemu 
możliwości orzekania na niekorzyść osoby lustrowanej, jeżeli kasacja 
została wniesiona po upływie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się 
orzeczenia, co miało miejsce w tej sprawie. Skoro ustawa lustracyjna nie 
zawiera ani przepisu, który wyłączałby stosowanie § 3 art. 524 k.p.k., ani 
nie zawiera też przepisu który mógłby stanowić lex specialis w stosunku do 
tego przepisu, to sąd kasacyjny musi zastosować się do ograniczeń 
orzekania na niekorzyść, wynikających z Kodeksu postępowania karnego, 
niezależnie od faktu, że w ustawie lustracyjnej odmiennie uregulowano 
termin do wniesienia kasacji. To są bowiem dwie zupełnie różne kwestie. 
Powyższe upoważnia do stwierdzenia, że art. 21b ust. 8 ustawy z 
dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach 
organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych 
dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425, ze zm.) nie stanowi lex 
specialis w stosunku do art. 524 § 3 k.p.k. Zatem kasacja na niekorzyść 
osoby lustrowanej wniesiona przez Prokuratora Generalnego po upływie 6 
miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia nie podlega uwzględnieniu. 
Art. 524 § 3 k.p.k. statuuje zasadę niedopuszczalności uwzględniania 
kasacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego po upływie 6 miesięcy od 
uprawomocnienia się orzeczenia. Ograniczenie wskazane w tym przepisie 
dotyczy jednak tylko uwzględniania na niekorzyść oskarżonego (osoby 
lustrowanej) kasacji wniesionej po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia 

 
5
się orzeczenia. Nie oznacza natomiast, aby kasacja taka była 
niedopuszczalna, czy nie podlegała rozpoznaniu. Kasacja na niekorzyść 
osoby lustrowanej wniesiona po upływie terminu wskazanego w art. 524 § 3 
k.p.k. (jednak w terminie określonym w art. 21b ust. 8 ustawy lustracyjnej) 
jest bowiem prawnie dopuszczalna i podlega rozpoznaniu. Tyle tylko, że nie 
może być uwzględniona w kierunku w niej wskazanym. 
W realiach sprawy oznacza to, iż zarzut podniesiony w kasacji nie 
podlegał 
merytorycznemu 
rozważeniu. 
Jedynym 
możliwym 
rozstrzygnięciem było zaś oddalenie tej kasacji, albowiem ze względu na 
treść zaskarżonego orzeczenia, orzekanie na korzyść osoby lustrowanej 
nie było możliwe. 
Kierując się powyższym Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.