Orzeczenie · 2025-12-18

V KK 320/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-12-18
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższykasacjawyłączenie sędziegoniezawiłośćbezstronnośćkrajowa rada sądownictwakpcustawa o SNart. 6 EKPCkonstytucja

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanych A.P. i S.S. o wyłączenie sędziego SN Z.K. od udziału w sprawie kasacyjnej sygn. akt V KK 320/24. Obrońca argumentował, że status sędziego Z.K. uzyskany w następstwie udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłby do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego, a także do uznania sądu za nienależycie obsadzony (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Sąd Najwyższy postanowił pozostawić wniosek obrońcy bez rozpoznania, uznając go za niedopuszczalny z mocy ustawy. Uzasadnienie opiera się na stwierdzeniu, że zasadnicza część przedstawionych przez wnioskodawcę argumentów nie mogła zostać rozpoznana w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Sąd wskazał, że art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis wobec art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego, uwzględniając okoliczności jego powołania. Podkreślono, że taka regulacja jest późniejsza i ma skutek derogujący. Przywołano wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 22/19, który uznał przepisy k.p.k. za niezgodne z Konstytucją w zakresie dopuszczania rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania przez Prezydenta RP na wniosek KRS. Sąd zaznaczył, że art. 29 § 5 uSN wprowadza wyjątkową możliwość oceny wpływu okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego, ale obwarował ją wymogami formalnymi i gwarancjami ochrony sędziego. Konieczne jest wykazanie, że wątpliwości dotyczące powołania sędziego mogą prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności w danej sprawie, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Ponieważ wnioskodawca oparł się na argumentach systemowych związanych z powołaniem sędziego i nie wykazał konkretnych wątpliwości w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy, wniosek uznano za niedopuszczalny.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, w szczególności w kontekście tzw. reformy sądownictwa i statusu sędziów powołanych w nowym trybie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym i jego relacji do przepisów k.p.k. oraz ustawy o SN.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty na argumentach dotyczących wadliwości jego powołania w następstwie procedury przed Krajową Radą Sądownictwa, może być rozpoznany w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy i powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis wobec art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego, uwzględniając okoliczności jego powołania. Argumentacja dotycząca wadliwości powołania sędziego nie może być rozpoznawana w trybie ogólnym art. 41 § 1 k.p.k., a wymaga spełnienia szczególnych wymogów formalnych i wykazania konkretnych wątpliwości co do bezstronności w danej sprawie.

Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany w następstwie udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., może być uznany za wyłączonego od rozpoznania sprawy z powodu naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC lub nienależytej obsady sądu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli wniosek opiera się wyłącznie na systemowych argumentach dotyczących powołania, a nie na konkretnych okolicznościach sprawy wywołujących uzasadnione wątpliwości co do bezstronności.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że możliwość badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście jego powołania (art. 29 § 5 uSN) jest przepisem szczególnym, który wymaga wykazania, że wątpliwości mogą prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności przy rozpoznawaniu danej sprawy. Zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup sędziów. Wnioskodawca nie wykazał takich konkretnych okoliczności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Pozostawić bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
S.S.osoba_fizycznaskazany
A.P.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (6)

Główne

uSN art. 29 § § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Dopuszcza badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Nie może być stosowany do rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania, gdyż jest to uregulowane przepisami szczególnymi.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy nienależytej obsady sądu jako bezwzględnej podstawy odwoławczej.

uSN art. 29 § § 21

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przyznaje sędziemu prawo do złożenia odwołania w przypadku uwzględnienia wniosku o jego wyłączenie.

u.KRS art. 9a

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Dotyczy sposobu wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, co było kontekstem dla argumentacji obrońcy.

p.u.s.p. art. 74¹

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Dotyczy stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu przed radcami prawnymi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wyłączenie sędziego, oparty na systemowych wadach powołania, jest niedopuszczalny z mocy ustawy i nie może być rozpoznawany w trybie art. 41 § 1 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Argumentacja obrońcy dotycząca naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego oraz nienależytej obsady sądu w związku z powołaniem sędziego Z.K. przez KRS.

Godne uwagi sformułowania

wniosek obrońcy skazanych A.P. i S.S. o wyłączenie SSN Z.K. pozostawić bez rozpoznania • wniosek [...] jako niedopuszczalny z mocy ustawy należało pozostawić bez rozpoznania • zasadnicza część przedstawionych przez wnioskodawcę argumentów nie mogła zostać rozpoznana w trybie 41 § 1 k.p.k. • art. 29 § 5 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym [...] stanowi lex specialis względem art. 41 § 1 k.p.k. • Konsekwencją zaprezentowanej wykładni jest zatem stwierdzenie niedopuszczalności zastosowania art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, w której z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego i jego postępowania po powołaniu • podnoszone natomiast zarzuty nie mogą mieć nadto charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

przewodniczący

Z.K.

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, w szczególności w kontekście tzw. reformy sądownictwa i statusu sędziów powołanych w nowym trybie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym i jego relacji do przepisów k.p.k. oraz ustawy o SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sądownictwa i prawidłowością powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Czy sędzia SN powołany po reformie może orzekać? Sąd Najwyższy rozstrzyga wniosek o wyłączenie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst