V KK 31/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek prokuratora o wyłączenie sędziów Zbigniewa Kapińskiego, Stanisława Stankiewicza i Adama Rocha od rozpoznawania kasacji w sprawie V KK 31/26 został pozostawiony bez rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Prokurator argumentował, że sposób powołania sędziów przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy z 2017 r., narusza wymogi sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, powołując się na przepisy unijne i Konstytucję RP. Sąd Najwyższy stwierdził, że wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy, ponieważ okoliczności dotyczące powołania sędziów nie mogą być rozpoznawane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, które podkreślają, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Ponadto, Sąd wskazał, że ustawa o Sądzie Najwyższym z 2017 r. stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania, wyłączając możliwość badania określonych przesłanek w ogólnej procedurze. Sąd podkreślił również, że prokurator nie przedstawił żadnych zindywidualizowanych okoliczności, które miałyby wpływać na bezstronność sędziów, a jedynie odmienną interpretację przepisów prawa. Wnioskodawca kierował się treścią art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym, a nie przepisami o wyłączeniu sędziego z Kodeksu postępowania karnego. Sąd odniósł się także do orzeczeń ETPCz i TSUE, wskazując, że sam fakt udziału władz wykonawczych lub ustawodawczych w procesie mianowania sędziego nie prowadzi do zależności ani wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli nie podlega presji. Ostatecznie, Sąd uznał, że brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych dotyczących jego powołania, a także interpretacji przepisów dotyczących Krajowej Rady Sądownictwa i niezawisłości sędziowskiej.
Dotyczy specyficznej procedury wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym i kwestii związanych z powołaniem sędziów w kontekście zmian prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na kwestiach ustrojowych dotyczących jego powołania, podlega rozpoznaniu w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki jest niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawia się go bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego, w tym potencjalne wady procedury nominacyjnej, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Podkreślono, że zarzuty muszą mieć charakter zindywidualizowany i odnosić się do konkretnych okoliczności wpływających na bezstronność, a nie do abstrakcyjnych kwestii ustrojowych czy odmiennej interpretacji przepisów. Wskazano również na istnienie odrębnej procedury badania niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście jego powołania, uregulowanej w ustawie o Sądzie Najwyższym.
Czy okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego mogą stanowić wyłączną podstawę do podważenia jego orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z orzecznictwem i przepisami ustawy o Sądzie Najwyższym, same okoliczności powołania nie mogą być wyłączną podstawą do podważenia orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz własne orzecznictwo, które podkreślają, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w tym zakresie, a zarzuty muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny.
Czy sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli istnieją oczywiste przesłanki do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, sędzia, którego dotyczy wniosek, może brać udział w wydaniu takiego postanowienia.
Uzasadnienie
Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. Gdy zachodzą oczywiste przesłanki do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie ma podstaw do wyłączenia sędziego od udziału w wydaniu takiego orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. P. | osoba_fizyczna | skazana |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Łódzki Urząd Celno-Skarbowy w Łodzi | organ_państwowy | oskarżyciel |
Przepisy (14)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w zakresie w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z 2011 r., jest niezgodny z Konstytucją RP.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Nie może być podstawą do wyłączenia kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego ani odmienna interpretacja przepisów.
Pomocnicze
k.p.k. art. 45 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa art. 9a
Przepisy dotyczące sposobu wyboru członków KRS, które były podstawą argumentacji prokuratora.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 4
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego SN nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 5
Dotyczy badania kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 18
Dotyczy wniosku o wyłączenie od rozpoznania.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Powoływanie sędziów.
Konstytucja RP art. 144 § 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres działania Prezydenta RP.
Konstytucja RP art. 186 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
KRS stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
k.k.s. art. 56 § 1
Kodeks karny skarbowy
Przepis, z którego pierwotnie skazano H.P.
Prawo o prokuraturze art. 3 § 1 pkt 1 i 3
Podstawa prawna wniosku prokuratora.
Prawo o prokuraturze art. 5
Podstawa prawna wniosku prokuratora.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego oparty wyłącznie na kwestiach ustrojowych dotyczących jego powołania jest niedopuszczalny z mocy ustawy. • Prokurator nie przedstawił zindywidualizowanych okoliczności wpływających na bezstronność sędziów. • Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście jego powołania. • Orzecznictwo TK i SN wyklucza możliwość wywodzenia wątpliwości co do bezstronności sędziego z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem.
Odrzucone argumenty
Argumentacja prokuratora oparta na wadach powołania sędziów i kwestionowaniu ich niezawisłości i bezstronności w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy • nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż sędzia, którego ten wniosek dotyczy, nie może brać udziału w wydaniu takiego orzeczenia • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów • lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze • zasada niekonkurencyjności środków ochrony prawnej • procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on wyłącznie kwestii przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym jest niedopuszczalne • próby wyrugowania części sędziów z czynności immanentnie związanych z istotą pełnienia służby sędziowskiej poprzez prawotwórczą wykładnię • nie można przy tym bez jawnego i rażącego pogwałcenia normy art. 190 ust. 1 Konstytucji, podzielić tezy, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest tzw. […]
Skład orzekający
Adam Roch
sprawozdawca
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Stanisław Stankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych dotyczących jego powołania, a także interpretacji przepisów dotyczących Krajowej Rady Sądownictwa i niezawisłości sędziowskiej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym i kwestii związanych z powołaniem sędziów w kontekście zmian prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sądownictwa i rolą Krajowej Rady Sądownictwa, co jest tematem gorących debat publicznych i prawniczych.
“Sąd Najwyższy: Wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wad powołania jest niedopuszczalny!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.