V KK 309/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW sprawie V KK 309/25 Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tucholi. Skazany R.D. został pierwotnie uznany winnym uszkodzenia drzwi (art. 288 § 1 k.k.) i groźby karalnej (art. 190 § 1 k.k.). Sąd Rejonowy, oprócz kar grzywny i zakazu zbliżania się, zasądził od niego obowiązek naprawienia szkody w kwocie 1.813 zł na rzecz pokrzywdzonego H.M. Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że w momencie wyrokowania przez Sąd I instancji szkoda została już w całości naprawiona przez ubezpieczyciela, co czyni orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. rażąco niesprawiedliwym i nienależnym. Sąd Najwyższy, mimo śmierci skazanego R.D. po wniesieniu kasacji (co nie stanowi przeszkody do jej rozpoznania na korzyść), uznał kasację za oczywiście zasadną. Potwierdził, że sąd odwoławczy dopuścił się nienależytej kontroli instancyjnej, nie dostrzegając naruszenia prawa materialnego przez sąd I instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że obowiązek naprawienia szkody ma na celu wyrównanie straty, która nie została jeszcze pokryta, i nie może prowadzić do przysporzenia majątkowego po stronie pokrzywdzonego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej obowiązku naprawienia szkody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 46 § 1 k.k. w kontekście naprawienia szkody przez ubezpieczyciela oraz obowiązki sądu odwoławczego w przypadku rażącej niesprawiedliwości.
Dotyczy sytuacji, gdy szkoda została naprawiona przed wydaniem wyroku przez sąd I instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może orzec obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego, jeśli szkoda ta została już w całości naprawiona przez ubezpieczyciela przed wydaniem wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może orzec obowiązku naprawienia szkody, jeśli szkoda została już w całości wyrównana.
Uzasadnienie
Obowiązek naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. ma na celu wyrównanie straty, która nie została jeszcze pokryta. Sąd karny musi uwzględnić rozmiar szkody już pokrytej przez ubezpieczyciela lub w inny sposób. Orzeczenie obowiązku naprawienia szkody, która już została naprawiona, prowadzi do nienależnego świadczenia i jest rażącym naruszeniem prawa.
Czy śmierć skazanego po wniesieniu kasacji na jego korzyść stanowi przeszkodę do jej rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, śmierć skazanego nie stanowi przeszkody do rozpoznania kasacji wniesionej na jego korzyść.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 529 k.p.k., wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie okoliczność wyłączająca ściganie, w tym śmierć oskarżonego. Sąd Najwyższy rozważa najpierw podstawy do uwzględnienia kasacji, a następnie umarza postępowanie, jeśli brak podstaw.
Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację, ma obowiązek wyjść poza granice zaskarżenia i podniesionych zarzutów w celu zapobieżenia rażącej niesprawiedliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy jest zobowiązany do wyjścia poza granice zaskarżenia w przypadkach wskazanych w art. 440 k.p.k., w tym gdy utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia byłoby rażąco niesprawiedliwe.
Uzasadnienie
Art. 440 k.p.k. obliguje sąd odwoławczy do zbadania, czy utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia nie byłoby rażąco niesprawiedliwe, nawet jeśli nie wynika to wprost z granic zaskarżenia czy podniesionych zarzutów. Nienależyta kontrola instancyjna przez sąd odwoławczy, który nie dostrzega rażącego naruszenia prawa materialnego, stanowi naruszenie art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.D. | osoba_fizyczna | skazany |
| H.M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (16)
Główne
k.k. art. 288 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy czynu uszkodzenia drzwi.
k.k. art. 190 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy czynu groźby karalnej.
k.k. art. 46 § § 1
Kodeks karny
Podstawa orzeczenia obowiązku naprawienia szkody. Kluczowy przepis w kontekście kasacji - nie można orzec obowiązku, jeśli szkoda została już naprawiona.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek rozpoznania sprawy w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek wyjścia poza granice zaskarżenia w celu zapobieżenia rażącej niesprawiedliwości.
Pomocnicze
k.k. art. 37a § § 1
Kodeks karny
Zastosowany przy wymiarze kary za czyn z art. 288 § 1 k.k.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zastosowany przy wymiarze kar.
k.k. art. 85 § § 1
Kodeks karny
Zastosowany przy orzekaniu kary łącznej.
k.k. art. 86 § § 1
Kodeks karny
Zastosowany przy orzekaniu kary łącznej.
k.k. art. 41a § § 1
Kodeks karny
Podstawa orzeczenia zakazu zbliżania się.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Podstawa rozpoznania kasacji na posiedzeniu.
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
Reguluje rozpoznanie kasacji w przypadku śmierci skazanego.
k.p.k. art. 17 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Wskazuje śmierć oskarżonego jako okoliczność wyłączającą ściganie.
k.p.k. art. 2 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Ogólna zasada uwzględniania prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja szkody w prawie cywilnym, stosowana pomocniczo.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szkoda została już naprawiona przez ubezpieczyciela przed wydaniem wyroku, co wyklucza możliwość orzeczenia obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. • Sąd odwoławczy dopuścił się nienależytej kontroli instancyjnej, utrzymując w mocy wyrok obarczony wadą prawną.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek naprawienia szkody [...] nie ma charakteru represji i zmierza jedynie do wyrównania straty, która wynikła z przestępstwa. • Zatem odnosi się on tylko do szkody realnie wyrządzonej, a więc takiej, której nie naprawiono (w całości lub w części). • Słowem sąd karny musi uwzględnić w chwili wyrokowania rozmiary już pokrytej szkody.
Skład orzekający
Stanisław Stankiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Bednarek
członek
Anna Dziergawka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 46 § 1 k.k. w kontekście naprawienia szkody przez ubezpieczyciela oraz obowiązki sądu odwoławczego w przypadku rażącej niesprawiedliwości."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy szkoda została naprawiona przed wydaniem wyroku przez sąd I instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje ważną zasadę prawa karnego materialnego i procesowego dotyczącą obowiązku naprawienia szkody, a także rolę Rzecznika Praw Obywatelskich w postępowaniu kasacyjnym. Jest to przykład, jak błąd proceduralny może prowadzić do rażącej niesprawiedliwości.
“Sąd Najwyższy: Czy można zasądzić odszkodowanie za szkodę, która już została naprawiona?”
Dane finansowe
WPS: 1813 PLN
naprawienie_szkody: 1813 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.