V KK 300/21

Sąd Najwyższy2022-02-23
SNKarneprawo karne skarboweWysokanajwyższy
kasacjadopuszczalnośćkodeks karny skarbowykodeks postępowania karnegouchybienie procesoweprawo materialnegry hazardoweinstrumenty finansowe

Sąd Najwyższy pozostawił kasację obrońcy skazanego bez rozpoznania z powodu jej niedopuszczalności formalnej, wskazując na obejście przepisów ograniczających możliwość wniesienia środka zaskarżenia.

Obrońca skazanego wniósł kasację od wyroku utrzymującego w mocy karę grzywny, zarzucając rażące uchybienie procesowe związane z błędnym zakwalifikowaniem działalności skazanego jako dotyczącej instrumentów finansowych, a nie gier hazardowych. Sąd Najwyższy, kontrolując dopuszczalność kasacji, uznał, że podniesiony zarzut nie spełnia wymogów art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. i stanowi próbę obejścia ograniczeń wynikających z art. 523 § 2 k.p.k., w związku z czym pozostawił kasację bez rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kwestię dopuszczalności kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego B. W., który został ukarany karą grzywny za przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. Obrońca zarzucił w kasacji rażące uchybienie procesowe, mające polegać na błędnym ustaleniu, że działalność skazanego podlega przepisom o instrumentach finansowych, a nie o grach hazardowych, co miało być podstawą do zastosowania art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Sąd Najwyższy, po analizie formalnej, stwierdził, że kasacja nie spełnia wymogów dopuszczalności określonych w art. 523 § 2 k.p.k., ponieważ podniesiony zarzut nie dotyczy uchybienia formalnoprawnego, lecz kwestionuje błędną subsumpcję prawną i naruszenie prawa materialnego. Sąd podkreślił, że powołanie się na art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w sytuacji, gdy skazany otrzymał karę grzywny, a zarzut dotyczy błędnej kwalifikacji prawnej, stanowi obejście przepisów ograniczających możliwość wniesienia kasacji. W związku z tym, kasacja została pozostawiona bez rozpoznania na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k., a skazany został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, kasacja wniesiona na korzyść skazanego, który otrzymał karę grzywny, nie może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną subsumpcję, nawet jeśli obrońca powołuje się na uchybienie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., gdyż przepis ten odnosi się do uchybień formalnoprawnych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. odnosi się do katalogu negatywnych przesłanek procesowych o charakterze formalnoprawnym, a nie do naruszenia prawa materialnego. Podniesienie zarzutu błędnej kwalifikacji prawnej zachowania skazanego, nawet jeśli skutkowałoby to uniewinnieniem lub umorzeniem postępowania, nie stanowi uchybienia z art. 439 k.p.k. W przypadku skazania na karę grzywny, kasacja może być wniesiona tylko w ograniczonym zakresie, a próba obejścia tych ograniczeń poprzez powołanie się na nieistniejące uchybienie formalne skutkuje pozostawieniem kasacji bez rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawienie kasacji bez rozpoznania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
B. W.osoba_fizycznaskazany
Naczelnik (...) Urzędu Celno - Skarbowego w W.organ_państwowystrona postępowania kasacyjnego

Przepisy (15)

Główne

k.p.k. art. 531 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do pozostawienia kasacji bez rozpoznania.

k.p.k. art. 530 § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do pozostawienia kasacji bez rozpoznania z uwagi na jej niedopuszczalność.

k.p.k. art. 429 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do pozostawienia kasacji bez rozpoznania z uwagi na jej niedopuszczalność.

k.k.s. art. 107 § 1

Kodeks karny skarbowy

Przepis, na podstawie którego skazano B. W.

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Podstawa obciążenia skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

k.p.k. art. 637

Kodeks postępowania karnego

Podstawa obciążenia skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

k.p.k. art. 636 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa obciążenia skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

k.p.k. art. 636 § 3

Kodeks postępowania karnego

Podstawa obciążenia skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 523 § 2

Kodeks postępowania karnego

Ograniczenie dopuszczalności kasacji na korzyść skazanego do przypadków skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia.

k.p.k. art. 523 § 4

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie ograniczeń z § 2 w przypadku kasacji z powodu uchybień z art. 439 k.p.k. lub kasacji innych podmiotów.

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Katalog bezwzględnych podstaw odwoławczych, które mogą uzasadniać dopuszczalność kasacji mimo ograniczeń z art. 523 § 2 k.p.k.

k.p.k. art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

Katalog negatywnych przesłanek procesowych, do których odsyła art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

Ustawa o grach hazardowych

Przepis, który według obrońcy powinien być zastosowany.

Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi

Przepis, który według obrońcy został błędnie zastosowany.

Prawo bankowe

Przepis, który według obrońcy został błędnie zastosowany.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja obrońcy skazanego nie spełnia wymogów formalnych dopuszczalności środka zaskarżenia. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną subsumpcję nie stanowi uchybienia z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Powołanie się na art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w sytuacji skazania na karę grzywny, przy zarzucie błędnej kwalifikacji prawnej, stanowi obejście ograniczeń z art. 523 § 2 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Kasacja obrońcy skazanego jest dopuszczalna z uwagi na zarzut rażącego uchybienia procesowego z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

kasacja należało pozostawić bez rozpoznania kontrola warunków formalnych, od których uzależniona jest dopuszczalność tego środka zaskarżenia kasacja na korzyść skazanego wniesiona być może jedynie w razie skazania za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania ograniczenie to wyłączone zostaje w przypadku kasacji wywiedzionej przez stronę z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. stworzeniu pozoru, że mimo powyższych ograniczeń, ten środek zaskarżenia pozostaje dopuszczalny z uwagi na oparcie go na uchybieniu najpoważniejszej rangi wszystkie te podstawy mają charakter formalnoprawny i nie wiążą się z naruszeniem prawa materialnego jedynie formalne powołanie się na bezwzględne uchybienie bądź całkowicie bezpodstawne nazwanie takim uchybienia sytuacji, która bez wątpienia nie stanowi naruszenia prawa wymienionego w art. 439 § 1 k.p.k., nie czyni dopuszczalną kasacji podlegającej ograniczeniom określanym w art. 523 § 2 k.p.k.

Skład orzekający

Igor Zgoliński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność kasacji w sprawach karnych skarbowych, interpretacja art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w kontekście naruszenia prawa materialnego, obejście przepisów ograniczających dopuszczalność kasacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie kara jest grzywną, a zarzut dotyczy błędnej subsumpcji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie pokazuje subtelne, ale kluczowe różnice między uchybieniami procesowymi a naruszeniem prawa materialnego w kontekście dopuszczalności kasacji, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Kasacja odrzucona przez Sąd Najwyższy: czy można obejść przepisy, powołując się na błąd w kwalifikacji prawnej?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt V KK 300/21
POSTANOWIENIE
Dnia 23 lutego 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Igor Zgoliński
w sprawie
B. W.,
skazanego z art. 107 § 1 k.k.s.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron,
w dniu 23 lutego 2022 r.,
kwestii dopuszczalności kasacji obrońcy skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Ś.
z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt IV Ka (…),
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W.
z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III K (…),
p o s t a n o w i ł:
1. na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. pozostawić kasację bez rozpoznania;
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Ś., wyrokiem z dnia 10 marca 2021 r. sygn. IV Ka (…), po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W.  z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. III K (…), mocą którego B. W.  został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. na karę grzywny.
W kasacji od wyroku Sądu odwoławczego obrońca skazanego podniosła rażące i mogące mieć wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia uchybienie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., mające polegać na błędnym ustaleniu, że działalność skazanego opisywały przepisy dotyczące instrumentów finansowych, a nie gier hazardowych, wnosząc w konsekwencji o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uniewinnienie skazanego.
W pisemnej odpowiedzi na kasację Naczelnik (…) Urzędu Celno - Skarbowego w W. wniósł o oddalenie jej jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesioną w niniejszej sprawie kasację należało pozostawić bez rozpoznania.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania kasacji, Sąd Najwyższy zobligowany jest do dokonania kontroli warunków formalnych, od których uzależniona jest dopuszczalność tego środka zaskarżenia (art. 531 § 1 k.p.k.). Zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k. kasacja na korzyść skazanego wniesiona być może jedynie w razie skazania za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie to wyłączone zostaje w przypadku kasacji wywiedzionej przez stronę z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.) lub kasacji jednego z podmiotów wymienionych w art. 521 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 2 k.p.k.). Choć wprawdzie kasacja obrońcy skazanego taką podstawę wskazywała, bez wątpienia jednak służyło to wyłącznie stworzeniu pozoru, że mimo powyższych ograniczeń, ten środek zaskarżenia pozostaje dopuszczalny z uwagi na oparcie go na uchybieniu najpoważniejszej rangi (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k.). Powyższa konkluzja nasuwała się w następstwie już choćby zapoznania się z opisem  zawartym w
petitum
zarzutu. Jego wymowa wskazuje jednoznacznie, że intencją obrońcy było kontestowanie subsumpcji prawnej zachowania skazanego, co wskazywało na obrazę prawa materialnego. Podniesione uchybienie miało się bowiem w niniejszej sprawie przejawiać na wadliwym uzupełnieniu normy blankietowej zawartej w art. 107 § 1 k.k.s. przepisami ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, a nie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Powołany przez skarżącą art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. odsyła do katalogu negatywnych przesłanek procesowych, określonych w art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8 – 11 k.p.k., przy czym wszystkie te podstawy mają charakter formalnoprawny i nie wiążą się z naruszeniem prawa materialnego. Zakładając zatem, że gdyby podniesiony w kasacji zarzut wadliwego zdekodowania normy sankcjonowanej, regulującej sposób działania skazanego, okazał się trafny, implikacją jego podzielenia musiałoby być wydanie orzeczenia umarzającego postępowanie lub uniewinniającego skazanego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., w zależności od stadium, w jakim doszłoby do wydania końcowego rozstrzygnięcia. Nie miałoby to natomiast żadnego związku z formalnoprawnymi przeszkodami prawnymi, do których odwołuje się w art. 439 k.p.k. § 1 pkt 9 k.p.k. Stanowisko powyższe Sąd Najwyższy wyrażał już wielokrotnie i to na kanwie badania dopuszczalności kasacji wnoszonych właśnie przez obrońcę skazanego w innych jego sprawach (zob. np. postanowienia sygn.: V KK 453/21, V KK 452/21, V KK 396/21). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest także pogląd, że jedynie formalne powołanie się na bezwzględne uchybienie bądź całkowicie bezpodstawne nazwanie takim uchybieniem sytuacji, która bez wątpienia nie stanowi naruszenia prawa wymienionego w art. 439 § 1 k.p.k., nie czyni dopuszczalną kasacji podlegającej ograniczeniom określanym w art. 523 § 2 k.p.k. (zob. postanowienia SN z: 30 sierpnia 2006 r., III KZ 47/06,
LEX nr 610762; z dnia 11 grudnia 2014 r., IV KK 215/14,
LEX nr 1665304, z dnia 9 czerwca 2021 r., III KK 165/21, LEX nr 3302425).
Wobec tego, że sformułowany przez skarżącą zarzut w istocie nie odnosił się do żadnej okoliczności, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. i w uwarunkowaniach procesowych niniejszej sprawy (skazany został ukarany karą grzywny), stanowił obejście ograniczeń wynikających z treści art. 523 § 2 i 4 pkt 1 k.p.k., kasacja nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana. Mając zatem w polu uwagi, że wiążąca nie jest wskazana przez skarżącą ocena prawna zarzutu, ale jego rzeczywista treść, kasacja obrońcy skazanego, jako niedopuszczalna z mocy ustawy (art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k.), została pozostawiona bez rozpoznania (art. 531 § 1 k.p.k.). Na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 637 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 i 3 k.p.k. skazany został obciążony kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI