V KK 297/15

Sąd Najwyższy2016-03-03
SNKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuŚrednianajwyższy
art. 158 k.k.bójkapobicieniepoczytalnośćzdolność do obronyopinia psychiatrycznakasacjaSąd Najwyższyprawo procesowe karne

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnej oceny zdolności oskarżonego do obrony w świetle późniejszych opinii psychiatrycznych.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy J.O. skazanego za przestępstwo z art. 158 § 1 i 3 k.k. Sąd Okręgowy skazał go na 3 lata pozbawienia wolności, a Sąd Apelacyjny utrzymał wyrok w mocy. Kasacja zarzuciła naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 201 k.p.k., poprzez uznanie opinii psychiatrycznej za jasną i pełną, mimo że biegli nie dysponowali całym materiałem dowodowym. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, w tym jego zdolności do obrony, nie zostały prawidłowo ocenione.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację obrońcy skazanego J.O. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w P. skazujący J.O. na karę 3 lat pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 158 § 1 i 3 k.k. Obrońca w apelacji podnosił zarzuty obrazy przepisów postępowania i rażącej niewspółmierności kary. W kasacji zarzucono rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 201 k.p.k., poprzez uznanie opinii psychiatrycznej za jasną i pełną, podczas gdy biegli nie mieli dostępu do całego materiału dowodowego. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, wskazując na błąd Sądu Apelacyjnego w ocenie zdolności oskarżonego do prowadzenia samodzielnej obrony. W świetle późniejszej dokumentacji medycznej i opinii psychiatrycznych, stwierdzono schizofrenię paranoidalną, która tempore procedendi uniemożliwiała oskarżonemu rozpoznanie znaczenia czynności procesowych i podjęcie właściwej obrony. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd błędnie ocenił zdolność oskarżonego do obrony, ponieważ nie uwzględnił w pełni późniejszych opinii psychiatrycznych wskazujących na schizofrenię paranoidalną, która tempore procedendi uniemożliwiała mu rozpoznanie znaczenia czynności procesowych i podjęcie właściwej obrony.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny oparł się na opinii z czerwca 2014 r., nie uwzględniając w pełni dokumentacji lekarskiej i opinii z czerwca 2015 r., które wskazywały na schizofrenię paranoidalną. Ta choroba psychiczna mogła wpływać na zdolność oskarżonego do obrony w toku postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

J.O.

Strony

NazwaTypRola
J.O.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 158 § § 1 i 3

Kodeks karny

k.p.k. art. 201

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku sądu zapewnienia jasności i pełności opinii biegłego oraz dysponowania przez biegłego całym materiałem dowodowym.

Pomocnicze

k.k. art. 31 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy wpływu zaburzeń psychicznych na poczytalność i możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary.

k.k. art. 31 § § 2

Kodeks karny

Dotyczy możliwości zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary w przypadku zaburzeń psychicznych.

k.k. art. 93a

Kodeks karny

k.k. art. 100

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 201 k.p.k. poprzez uznanie opinii psychiatrycznej za jasną i pełną, mimo braku dostępu biegłych do całego materiału dowodowego. Błędna ocena zdolności oskarżonego do prowadzenia samodzielnej obrony w świetle późniejszych opinii psychiatrycznych wskazujących na schizofrenię paranoidalną.

Godne uwagi sformułowania

wątpliwości co do poczytalności oskarżonego mogą dotyczyć zarówno chwili popełnienia czynu (...) jak i toku postępowania karnego stwierdzone zaburzenia psychiczne tempore procedendi uniemożliwiały oskarżonemu rozpoznanie znaczenia dokonywanych czynności procesowych i podjęcie właściwej obrony

Skład orzekający

Henryk Gradzik

przewodniczący

Józef Dołhy

sprawozdawca

Jan Bogdan Rychlicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 201 k.p.k. w kontekście oceny zdolności oskarżonego do obrony i wpływu zaburzeń psychicznych na proces."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i stanu zdrowia psychicznego oskarżonego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie stanu psychicznego oskarżonego dla zapewnienia mu prawa do obrony, a także jak ważne są późniejsze dowody medyczne w procesie odwoławczym.

Czy choroba psychiczna odebrała mu prawo do obrony? Sąd Najwyższy uchyla wyrok.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KK 297/15
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 marca 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Henryk Gradzik (przewodniczący)
‎
SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)
‎
SSN Jan Bogdan Rychlicki
Protokolant Anna Kowal
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zbigniewa Siejbika
w sprawie
J.O.
skazanego z art. 158 § 1 i 3 kk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 3 marca 2016r
kasacji, wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 27 stycznia 2015 r.
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w P.
z dnia 9 grudnia 2013 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę J. O. przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w P.  skazał J. O. za przestępstwo z art. 158 § 1 i § 3 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności.
W apelacji od tego wyroku obrońca oskarżonego podniósł zarzuty obrazy przepisów postępowania, poprzez niezweryfikowanie twierdzeń oskarżonego o tym, że leczy się psychiatrycznie, oraz rażącej niewspółmierności kary.
Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2015 r., utrzymał zaskarżony wyrok w mocy uznając apelację za oczywiście bezzasadną.
W kasacji od tego wyroku obrońca skazanego zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, tj. przepisu art. 201 k.p.k. poprzez uznanie, że opinia psychiatryczna dotycząca skazanego J. O. jest jasna i pełna, podczas gdy kluczowe dla oceny zarzutu apelacyjnego wnioski są nieuzasadnione, a biegli nie dysponowali całym materiałem dowodowym potrzebnym do wydania opinii.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w postepowaniu odwoławczym
Na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o uwzględnienie kasacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest zasadna.
Oczywiste jest, że wątpliwości co do poczytalności oskarżonego mogą dotyczyć zarówno chwili popełnienia czynu (w aspekcie prawa karnego materialnego jako warunku odpowiedzialności karnej – art. 31 § 1 k.k.; możliwości zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary – art. 31 § 2 k.k.; orzekania środków zabezpieczających – art. 93a – 100 k.k.), jak i toku postępowania karnego (w aspekcie prawa karnego procesowego jako warunku świadomości oskarżonego w zakresie podejmowanych czynności procesowych i tym samym nie ograniczonej zdolności do obrony), przy czym wątpliwości te mogą występować niezależnie od siebie.
Ustalenie Sądu Apelacyjnego w dniu rozprawy odwoławczej (27 stycznia 2015 r.), na podstawie opinii sądowopsychiatrycznej z dnia 4 czerwca 2014 r., że oskarżony J. O. jest zdolny do prowadzenia samodzielnej obrony, było obiektywnie w realiach sprawy błędne.
W świetle dokumentacji lekarskiej z okresu sierpień 2014 r. – październik 2014 r. oraz treści opinii biegłych lekarzy psychiatrów z dnia 27 czerwca 2015 r. (akta SO w P. sygn. III Ko …/15), z której wynika, że u oskarżonego rozpoznano schizofrenię paranoidalną, nie może budzić żadnych wątpliwości, iż stwierdzone zaburzenia psychiczne
tempore procedendi
uniemożliwiały oskarżonemu rozpoznanie znaczenia dokonywanych czynności procesowych i podjęcie właściwej obrony.
Uwzględniając powyższe należało uchylić zaskarżony wyrok i sprawę J. O. przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
eb

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI