V KK 287/10

WYROK  Z  DNIA  21  PAŹDZIERNIKA  2010  R. 
V  KK  287/10 
 
Prawidłowe postępowanie – w razie ustalenia przez sąd możliwości 
oceny prawnej czynu, zarzucanego jako przestępstwo ścigane z 
oskarżenia publicznego, według przepisu stanowiącego o jego ściganiu z 
oskarżenia prywatnego – powinno polegać na odebraniu od prokuratora 
wyraźnego 
oświadczenia 
w 
przedmiocie 
ewentualnego 
popierania 
oskarżenia o taki czyn, a w razie jego rezygnacji, na odebraniu 
jednoznacznego stanowiska od pokrzywdzonego. 
 
Przewodniczący: sędzia SN T. Grzegorczyk. 
Sędziowie SN: D. Rysińska (sprawozdawca), J. Sobczak. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Pawła D, skazanego z art. 217 § 1 k.k.  
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. 
w dniu 21 października 2010 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora 
Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 22 grudnia 2009 r. 
 
u c h y l i ł  zaskarżony wyrok w części dotyczącej Pawła D. i sprawę w 
tym zakresie p r z e k a z a ł  Sądowi Rejonowemu w N. do ponownego 
rozpoznania. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Prokurator oskarżył Pawła D. o to, że w dniu 3 listopada 2007 r. w B., 
wspólnie i w porozumieniu z Bartoszem Z., Tomaszem N., Markiem M., 

 
2 
Danielem H. i Krzysztofem L. wziął udział w bójce polegającej na 
zadawaniu jej uczestnikom ciosów rękoma i nogami w różne części ciała, 
narażającej ich na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo 
spowodowania skutku określonego w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 k.k., tj. o 
popełnienie przestępstwa opisanego w art. 158 § 1 k.k. 
Po rozpoznaniu tego oskarżenia Sąd Rejonowy w N., wyrokiem z 
dnia 22 grudnia 2009 r., uznał Pawła D. za winnego tego, że we 
wskazanych w akcie oskarżenia dacie i miejscu naruszył nietykalność 
cielesną Bartosza Z., uderzając go pięściami po ciele, tj. za winnego 
popełnienia czynu określonego w art. 217 § 1 k.k., za który, na mocy 
wskazanego 
przepisu, 
skazał 
oskarżonego 
na 
karę 
4 
miesięcy 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 
okres próby 2 lat. Tym samym wyrokiem Sąd Rejonowy uniewinnił 
Bartosza Z. od popełnienia zarzucanego mu udziału w bójce, pozostałych 
zaś oskarżonych skazał za wzięcie udziału w pobiciu tegoż Bartosza Z. 
Opisany wyrok uprawomocnił się wobec jego niezaskarżenia przez 
żadną ze stron. 
Obecnie wyrok ten, w części dotyczącej Pawła D., zaskarżył 
Prokurator Generalny kasacją wniesioną na korzyść oskarżonego. W 
skardze tej zarzucił „rażące i stanowiące bezwzględną przyczynę 
odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., naruszenie przepisu 
prawa procesowego, to jest 17 § 1 pkt 9 k.p.k. – polegające na skazaniu 
Pawła D. za popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego 
występku z art. 217 § 1 k.k. pomimo braku skargi uprawnionego 
oskarżyciela”. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i 
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w N. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, umożliwiającym 
jej uwzględnienie w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k. 

 
3 
Kontrola przebiegu postępowania sądowego potwierdziła podawane 
w uzasadnieniu zarzutu kasacyjnego fakty procesowe, a mianowicie to, że 
Sąd Rejonowy po zamknięciu przewodu sądowego wznowił go – w celu 
uprzedzenia stron o możliwości zmiany opisu czynu oraz kwalifikacji 
prawnej i że następnie, po uzupełnieniu postępowania dowodowego, 
czynność tę faktycznie wykonał na kolejnej z rozpraw – w dniu 22 grudnia 
2009 
r. 
(bezpośrednio 
przed 
ponownym 
zamknięciem 
przewodu 
sądowego), 
uprzedzając 
obecne 
strony 
m.in. 
o 
możliwości 
zakwalifikowania czynu Pawła D. jako występku określonego w art. 217 § 1 
k.k. Z protokołu tej rozprawy nie wynika jasno, czy oskarżony Bartosz Z., 
uznany ostatecznie przez Sąd za osobę pokrzywdzoną tym przestępstwem 
(jak też pobiciem przypisanym pozostałym poza Pawłem D. oskarżonym) 
był na niej obecny. Wprawdzie odnotowano jego niestawiennictwo, jednak 
kolejny zapis protokołu rozprawy wskazuje, że wypowiedział się on w 
głosach stron, żądając uniewinnienia. W każdym jednak razie poza sporem 
pozostaje, że kwestia trybu ścigania Pawła D. za przestępstwo o opisie i 
kwalifikacji prawnej, co do których nastąpiło uprzedzenie, znalazła się poza 
polem zainteresowania w toku opisywanej rozprawy. Nie ma bowiem 
żadnej wzmianki, by na powyższą kwestię Sąd zwrócił uwagę, ani też – co 
ma znaczenie kardynalne – by strony procesowe zajęły w tym przedmiocie 
stanowisko. Trzeba też podkreślić, że nie doszło do tego także na innych, 
wcześniejszych terminach rozpraw. 
Tymczasem należało uwzględnić, że o ile czyn zarzucony Pawłowi D. 
w akcie oskarżenia, zakwalifikowany na podstawie art. 158 § 1 k.k., 
stanowi przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, o tyle ściganie 
czynu polegającego na naruszeniu nietykalności cielesnej, wypełniającego 
dyspozycję art. 217 § 1 k.k. odbywa się – zgodnie z treścią § 3 tego 
unormowania – z oskarżenia prywatnego. Do osądu takiego czynu może 
więc dojść tylko wówczas, gdy pokrzywdzony wystąpi z prywatną skargą 

 
4 
(art. 59 § 1 k.p.k.), bądź też, jeżeli prokurator obejmie ten czyn ściganiem 
publicznym (art. 60 § 1 k.p.k.), albo jeżeli, w razie odstąpienia prokuratora 
od ścigania przestępstwa prywatnoskargowego, dojdzie do podtrzymania 
oskarżenia przez osobę pokrzywdzoną (art. 60 § 4 k.p.k.). Warto przy tym 
podkreślić, że prawidłowe postępowanie – w razie ustalenia przez sąd 
możliwości oceny prawnej czynu, zarzucanego jako przestępstwo ścigane 
z oskarżenia publicznego, według przepisu stanowiącego o jego ściganiu z 
oskarżenia prywatnego – powinno ujmować odebranie od prokuratora 
wyraźnego 
oświadczenia 
w 
przedmiocie 
ewentualnego 
popierania 
oskarżenia o taki czyn, a w razie jego rezygnacji, odebranie 
jednoznacznego stanowiska od pokrzywdzonego (zob. trafnie przywołany 
w kasacji wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2008 r.,V KK 5/08, 
OSNKW 2008, z. 8, poz. 64, jak też przytaczane w nim inne judykaty Sądu 
Najwyższego i literaturę). 
Przedstawiony na wstępie stan niniejszej sprawy nie daje 
najmniejszych podstaw do wnioskowania, że uprawniony oskarżyciel 
(prokurator, bądź Bartosz Z.) wystąpił ze skargą o czyn, za który Sąd 
Rejonowy skazał Pawła D. (prokurator w głosach stron popierał oskarżenie 
w stosunku do wszystkich oskarżonych o udział w bójce). Prowadzi to więc 
do jednoznacznej konkluzji o słuszności wysuniętego zarzutu kasacyjnego, 
w którym podniesiono naruszenie przez ten Sąd przepisu art. 17 § 1 pkt. 9 
k.p.k., zakazującego prowadzenia postępowania przy braku takiej skargi. 
Naruszenie to stanowi uchybienie wskazane w art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k. i, 
jako takie, wywołuje bezwzględny nakaz uchylenia dotkniętego tą wadą 
wyroku, co uzasadnia uwzględnienie przez Sąd Najwyższy wniosku 
kasacyjnego. 
Należy podkreślić, że wskazana negatywna przesłanka prowadzenia 
postępowania ma charakter usuwalny, a do jej usunięcia, w wymaganej 
formie, może ewentualnie dojść w toku ponowionego – w tym właśnie celu 

 
5 
– postępowania. Przepis art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k. powinien jednak 
pozostawać nadal w orbicie uwagi Sądu Rejonowego 
w razie 
zrezygnowania przez prokuratora i pokrzywdzonego ze skorzystania z 
uprawnień przysługujących każdemu z nich. 
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł, jak 
w wyroku.