V KK 283/11

WYROK  Z  DNIA  2  MARCA  2012  R. 
V  KK  283/11 
 
Dowód rejestracyjny pojazdu stwierdza nie prawo majątkowe osoby 
związane z tym pojazdem, lecz administracyjne dopuszczenie pojazdu do 
ruchu. Jako taki dowód rejestracyjny nie należy do kategorii dokumentów 
stwierdzających 
prawo 
majątkowe, 
dysponowanie 
którymi 
stanowi 
przedmiot ochrony wymieniony w opisie strony przedmiotowej przestępstwa 
określonego w art. 275 § 1 k.k. 
 
Przewodniczący: sędzia SN H. Gradzik (sprawozdawca). 
Sędziowie: SN R. Malarski, SA (del. do SN) A. Ryński. 
Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Siejbik. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Mateusza J., oskarżonego z art. 275 § 1 
k.k. i innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 2 marca 
2012 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu 
Okręgowego w P., z dnia 19 kwietnia 2011 r., zmieniającego wyrok Sądu 
Rejonowego w P. z dnia 28 stycznia 2011 r., 
 
I. 
u c h y l i ł  zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczeń zawartych 
w pkt 1, 2 i 3 i w tym zakresie p r z e k a z a ł  sprawę Sądowi 
Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu 
odwoławczym; 
II. 
o d d a l i ł  kasację w pozostałej części. 

 
2
U Z A S A D N I E N I E  
 
Po ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej instancji , w wyroku z 
dnia 28 stycznia 2011 r., Sąd Rejonowy w P. skazał Mateusza J. za to, że: 
1. W dniu 26 maja 2008 r. w J., działając w warunkach powrotu do 
przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., wspólnie z innymi osobami 
dokonał kradzieży dowodu rejestracyjnego od samochodu osobowego o nr 
rej. (...) i dowodu osobistego na nazwisko Mieczysław B., tj. za 
przestępstwo z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 7 miesięcy 
pozbawienia wolności; 
2. W tym samym czasie i miejscu, działając w warunkach powrotu do 
przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., wspólnie z drugą osobą 
dokonał zaboru w celu krótkotrwałego użycia cudzego, wymienionego 
wyżej pojazdu samochodowego wartości 4 000 zł na szkodę Mieczysława 
B., tj. za przestępstwo z art. 289 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 10 
miesięcy pozbawienia wolności; 
3. W dniu 27 maja 2008 r. w J., działając w warunkach powrotu do 
przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., wspólnie z innymi osobami 
dokonał zaboru w celu krótkotrwałego użycia cudzego, wymienionego 
wyżej pojazdu samochodowego o wartości 4 000 zł, który następnie po 
spowodowaniu wypadku drogowego porzucił w stanie uszkodzonym w P., 
czym działał na szkodę Mieczysława B., tj. za przestępstwo z art. 289 § 2 
k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. 
Na podstawie art. 85 i art. 86 § 1 k.k. wymierzono Mateuszowi J. 
łączną karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. 
Nadto na podstawie art. 46 § 1 k.k. Sąd Rejonowy zobowiązał 
oskarżonego do naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz 
pokrzywdzonego Mieczysława B. kwoty 4 000 zł. 

 
3
W apelacji obrońca oskarżonego wnosił o zmianę wyroku i 
uniewinnienie 
oskarżonego, 
podnosząc 
zarzuty 
obrazy 
przepisów 
postępowania, mającej wpływ na treść rozstrzygnięć oraz błędów w 
ustaleniach faktycznych przyjętych za ich podstawę. 
Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w P. w wyroku z 19 kwietnia 
2011 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że; 
– co do rozstrzygnięcia w pkt 1 uznał oskarżonego za winnego tego, 
iż w dniu 26 maja 2008 r. w J. dokonał zaboru w celu przywłaszczenia 
dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego o nr rej. (...), tj. 
przestępstwa z art. 275 § 1 k.k. i wymierzył mu za to karę 6 miesięcy 
pozbawienia wolności; 
– łączną karę pozbawienia wolności złagodził do roku i 5 miesięcy 
pozbawienia wolności; 
– w miejsce orzeczenia o środku karnym na podstawie art. 46 § 1 k.k. 
zasądził od oskarżonego z mocy art. 415 § 4 k.p.k. na rzecz 
pokrzywdzonego Mieczysława B. kwotę 4 000 zł z ustawowymi odsetkami 
od 26 maja 2008 r. do dnia zapłaty. 
W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. 
W kasacji od prawomocnego wyroku obrońca oskarżonego zarzucił: 
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na treść 
orzeczenia, polegające na obrazie art. 275 § 1 i 2 k.k. – przez 
przyjęcie , iż dowód rejestracyjny pojazdu stanowi dokument 
stwierdzający prawa majątkowe, podczas gdy dowód rejestracyjny 
nie jest dokumentem objętym normą zawartą w tym przepisie; 
b) naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść 
orzeczenia, polegające na obrazie art. 4 k.p.k. w zw. z art. 5 § 1 i 2 
k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. w zw. z 
art. 433 § 1 i 2 k.p.k., przez przekroczenie zasady swobodnej 
oceny dowodów, rozpoznanie nie dających się usunąć wątpliwości 

 
4
na niekorzyść oskarżonego i przyjęcie, iż materiał dowodowy daje 
podstawę do przypisania mu odpowiedzialności karnej za czyn z 
art. 275 § 1 k.k., podczas gdy dowody nie pozwalały na uznanie, 
że oskarżony jest winny przypisanego czynu; 
c) naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść 
orzeczenia, polegające na obrazie art. 434 § 1 k.p.k., na skutek 
zmiany 
wyroku 
Sądu 
pierwszej 
instancji 
na 
niekorzyść 
oskarżonego w sytuacji, gdy nie wniesiono apelacji na jego 
niekorzyść, a tym samym naruszeniu zakazu reformationis in 
peius przez zamieszczenie w rozstrzygnięciu o zasądzeniu 
odszkodowania 
orzeczenia 
o 
zasądzeniu 
także 
odsetek 
ustawowych. 
Podnosząc te zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego 
wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi 
Okręgowemu w P. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Pierwszy z zarzutów kasacji ma bez wątpienia kasacyjny charakter. 
Skarżący podważa w nim przyjętą przez Sądy obu instancji wykładnię 
pojęcia dokumentu stwierdzającego prawa majątkowe, a więc jednego ze 
znamion przestępstwa z art. 275 § 1 k.k., określającego przedmiot 
bezpośredniego działania sprawcy. Obrońca podnosił tę kwestię już w 
apelacji, chociaż w niefortunnie przyjętej formule zarzutu błędu w 
ustaleniach faktycznych. Odrzucając ten zarzut apelacji Sąd Okręgowy 
uznał, że dowód rejestracyjny stwierdza prawo majątkowe osoby, gdyż 
zawiera w swej treści informację o właścicielu pojazdu. 
To prawda, że z reguły w dokumencie tym wpisane są dane osobowe 
właściciela pojazdu. Jednak samo wskazanie w dowodzie rejestracyjnym 
tych danych nie oznacza jeszcze, że tenże dokument stwierdza prawo 
własności. Argumentacja Sądu Okręgowego ograniczona do przytoczonego 

 
5
tu spostrzeżenia nie może być uznana za wystarczającą. Językowe 
znaczenie analizowanego znamienia strony przedmiotowej przestępstwa z 
art. 275 § 1 k.k. świadczy za tym, że przedmiotem ochrony jest 
dysponowanie dokumentem, którego treść dowodzi, iż wymienionej w nim 
osobie przysługuje określone prawo majątkowe. Do kategorii praw 
majątkowych należą przede wszystkim prawa rzeczowe, w tym własność, a 
także wierzytelności opiewające na świadczenia majątkowe. Dokument 
stwierdzający prawo majątkowe stanowi zatem w obrocie prawnym 
źródłowy dowód posiadania przez określoną osobę tego prawa, bądź też 
wskazuje na taki dowód. Jeśli zważyć, że w prawie karnym nie jest 
dopuszczalna rozszerzająca wykładnia znamion czynu zabronionego, to nie 
jest też uprawnione interpretowanie pojęcia „dokumentu stwierdzającego 
prawa majątkowe”, jako obejmującego zarazem takie dokumenty, które 
wystawia się wprawdzie na podstawie dokumentów stwierdzających 
posiadanie tych praw, ale w celu poświadczenia innych okoliczności 
mających znaczenie prawne. 
Z uwzględnieniem tych uwag należało rozważyć jaki jest charakter 
prawny dokumentu w postaci dowodu rejestracyjnego pojazdu. Stosowne 
unormowania zawarte są w aktach prawa administracyjnego, a ściśle w 
ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 
98, poz. 602, ze zm.). W myśl art. 71 ust.1 tej ustawy (dalej p.r.d.) dowód 
rejestracyjny jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu 
konkretnego pojazdu. Według art. 72 ust. 1 p.r.d. rejestracji dokonuje się na 
podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego 
powierzenie pojazdu przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną 
podmiotowi polskiemu (art. 73 ust. 5 p.r.d). Rejestracja pojazdu następuje w 
formie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania w celu 
ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od których ustawa i przepisy 
wykonawcze uzależniają dokonanie tej czynności (uchwała składu siedmiu 

 
6
sędziów NSA z dnia 15 listopada 2001, OPS 6/01, Jur. 2001, nr 12, s. 34). 
Szczegółowa regulacja postępowania zawarta jest w rozporządzeniu 
Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i 
oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 ze zm.). W § 2 ust. 1 
rozporządzenia stanowi się, że w celu rejestracji pojazdu składa się w 
organie rejestrującym wniosek, do którego załącza się, między innymi, 
dowód własności pojazdu, a w wypadku określonym w art. 73 ust. 5 p.r.d. 
dowód powierzenia pojazdu. Z uregulowań tych wynika więc, że dowód 
rejestracyjny nie jest dokumentem stwierdzającym prawo własności bądź 
inne prawo majątkowe osoby w nim wymienionej. Dokument ten ma 
charakter administracyjnoprawny. Wykazanie własności pojazdu albo 
udokumentowanie faktu powierzenia, o którym mowa w art. 73 ust. 5 p.r.d 
jest natomiast jednym z warunków uzyskania dowodu rejestracyjnego przez 
wnioskodawcę. Wszystko to uprawnia do konkluzji, że dowód rejestracyjny 
pojazdu stwierdza nie prawo majątkowe osoby związane z tym pojazdem, 
lecz administracyjne dopuszczenie pojazdu do ruchu. Jako taki dowód 
rejestracyjny nie należy do kategorii dokumentów stwierdzających prawo 
majątkowe, którymi dysponowanie stanowi przedmiot ochrony wymieniony 
w opisie strony przedmiotowej przestępstwa określonego w art. 275 § 1 k.k. 
Nie oznacza to oczywiście, że samowolne zabranie dowodu 
rejestracyjnego pozostającego w dyspozycji osoby uprawnionej jest czynem 
obojętnym z punktu widzenia prawa karnego. Wracając do okoliczności 
niniejszej sprawy należy zauważyć, że właściciel (Mieczysław B.) 
pozostawił 
samochód 
osobowy 
wraz 
z 
kluczykami 
i 
dowodem 
rejestracyjnym w pomieszczeniu zamkniętym i nie upoważnił oskarżonego 
ani innych osób do używania pojazdu. Czyn oskarżonego polegał na 
zaborze pojazdu i tego dokumentu. Nie ulega więc wątpliwości, że 
oskarżony dopuścił się usunięcia spod władztwa osoby uprawnionej także 
dokumentu, którym nie miał prawa rozporządzać. Działanie to stanowiło 

 
7
jedną z czynności sprawczych przestępstwa określonego w art. 276 k.k. 
Usunięcie dokumentu, którym sprawca nie ma prawa wyłącznie 
rozporządzać, oznacza właśnie pozbawienie dotychczasowego dysponenta 
władztwa nad nim. Prowadzi do uczynienia dokumentu niedostępnym dla 
osoby uprawnionej, choćby przez określony czas (por. W. Wróbel [w:] A. 
Zoll (red.) Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, t. II, Kraków 2008, 
s. 1364). Przepis art. 276 k.k. daje więc ochronę dokumentom innym niż 
określone w art. 275 § 1 k.k. przed działaniami polegającymi na 
zawładnięciu nimi przez osoby nieuprawnione. 
Wywód powyższy prowadzi do konkluzji, że zarzut kasacji jest 
zasadny. Skazanie za czyn określony w pkt I aktu oskarżenia nastąpiło z 
rażącą obrazą prawa materialnego. Przypisany czyn nie wypełnia znamion 
występku z art. 275 § 1 k.k. ze względu na brak przedmiotu 
bezpośredniego działania sprawcy, gdyż zabrany przez oskarżonego 
dowód rejestracyjny nie należy do kategorii dokumentów stwierdzających 
prawa 
majątkowe. 
Uchybienie 
to 
obciąża 
również 
wyrok 
Sądu 
odwoławczego, w którym nie doszło do zmiany kwalifikacji prawnej czynu, 
mimo że obrońca zawarł stosowny zarzut w apelacji. Z tych względów 
zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu w zakresie rozstrzygnięcia w pkt 1, a 
w konsekwencji również w pkt 2, w którym wymierzono oskarżonemu karę 
łączną pozbawienia wolności obejmującą karę orzeczoną za występek z 
art. 275 § 1 k.k. 
Nie można było odmówić słuszności zarzutowi kasacji wskazującemu 
na naruszenie przez Sąd odwoławczy zakazu reformationis in peius w 
orzeczeniu zasądzającym odszkodowanie na rzecz Mieczysława B., którym 
zastąpiono orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody. O ile kwota 
odszkodowania pozostała taka sama, jak w orzeczeniu Sądu pierwszej 
instancji nakładającym obowiązek naprawienia szkody, to rozszerzono 
jednak zakres odszkodowania o ustawowe odsetki od kwoty 4 000 zł 

 
8
należne od dnia 26 maja 2008 r (data popełnienia czynu zabronionego) do 
dnia zapłaty. Trzeba zauważyć, że w myśl art. 359 § 1 k.c. odsetki od sumy 
pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej albo z 
ustawy, z orzeczenia sądu lub decyzji innego organu. W niniejszym 
wypadku kwestia naprawienia szkody rozstrzygana była w postępowaniu 
karnym, a więc od orzeczenia Sądu zależało to, czy pokrzywdzonemu 
zostaną przyznane odsetki. W wyroku Sądu Rejonowego orzeczone 
zobowiązanie do naprawienia szkody nie obejmowało odsetek, co zresztą 
było zgodne z przyjętą w orzecznictwie interpretacją art. 46 § 1 k.k. Szkodą, 
do której naprawienia sąd zobowiązuje sprawcę, jest równowartość 
rzeczywistej szkody wynikłej bezpośrednio z przestępstwa i nie jest 
dopuszczalne uwzględnienie przy ustalaniu jej wysokości tych składników i 
elementów, które wynikły z następstw czynu, np. odsetek (wyrok SN z dnia 
4 lutego 2002 r. II KKN 385/01, LEX nr 53028). Zmiana orzeczenia w 
omawianym zakresie nastąpiła więc na niekorzyść oskarżonego w części 
dotyczącej zasądzonych odsetek w sytuacji, gdy nie złożono środka 
odwoławczego na niekorzyść. Obraza przepisu art. 434 § 1 k.p.k. była więc 
oczywista. Korekta tego orzeczenia nie była możliwa w postępowaniu 
kasacyjnym, gdyż nie dopuszcza się w nim orzeczeń reformatoryjnych. 
Zaskarżony wyrok podlegał zatem uchyleniu także w zakresie pkt 3. 
 W związku z rozstrzygnięciem w postępowaniu kasacyjnym o 
uchyleniu wyroku w zakresie orzeczenia z pkt 1 bezprzedmiotowe stało się 
rozpoznanie zarzutu kasacji przytoczonego pod pkt b (art. 436 k.p.k.). 
Uzasadniając ten zarzut skarżący kwestionował w istocie sposób 
procesowego dokonania ustalenia o zamiarze przywłaszczenia przez 
oskarżonego dowodu rejestracyjnego. Utrzymywał, że ustalenie to, 
aprobowane w wyroku Sądu drugiej instancji, pozostaje w sprzeczności ze 
wskazaniami doświadczenia życiowego, zwłaszcza wobec przyjęcia, iż sam 
zabór 
samochodu 
nastąpił 
tylko 
w 
celu 
krótkotrwałego 
użycia. 

 
9
Argumentacja autora kasacji utraciła na znaczeniu wobec uchylenia z 
przyczyn wyżej podanych orzeczenia skazującego za kradzież dowodu 
rejestracyjnego. 
W części wstępnej kasacji zamieszczono wprawdzie stwierdzenie o 
zaskarżeniu prawomocnego wyroku w całości, ale w dalszej części nie 
podniesiono zarzutów, które dotyczyłyby utrzymania skazań oskarżonego 
za przestępstwa z art. 289 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Sąd 
Najwyższy nie stwierdził też uchybień określonych w art. 439 i 455 k.p.k. W 
tej części kasację należało więc oddalić. 
Przy ponownym rozpoznaniu apelacji obrońcy Sąd Okręgowy będzie 
związany przedstawionymi wyżej zapatrywaniami prawnymi co do 
przesłanek uznania za zasadne zarzutów kasacji wskazujących na 
uchybienie przepisom prawa materialnego (art. 275 § 1 k.k.) i prawa 
procesowego (art. 434 § 1 k.p.k.). Z ich uwzględnieniem podejmie 
rozstrzygnięcie w przedmiocie opisu i kwalifikacji prawnej czynu 
zarzuconego oskarżonemu w pkt 1 aktu oskarżenia, a w razie przyjęcia 
podstaw do skazania – także co do kary za jego popełnienie, po czym 
wymierzy na nowo karę łączną. Przy rozstrzyganiu w przedmiocie 
odszkodowania, ze względu na zakaz wynikający z art. 434 § 1 k.p.k., nie 
będzie możliwe orzeczenie o odsetkach od zasądzonej kwoty.