Orzeczenie · 2019-10-10

V KK 276/18

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2019-10-10
SNKarneodpowiedzialność karna za naruszenie przepisów BHPWysokanajwyższy
BHPodpowiedzialność karnanieumyślne spowodowanie śmiercinaruszenie przepisówkasacjaSąd Najwyższyprawa procesoweoskarżyciel posiłkowy

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonych J.B., J.M., W.K., M.D. i L.T., oskarżonych z art. 220 § 1 k.k. i art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sprawa dotyczyła umorzenia postępowania przez Sąd Rejonowy, które następnie zostało utrzymane w mocy przez Sąd Okręgowy. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa procesnego, w tym art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 440 k.p.k., polegające na zaniechaniu prawidłowej kontroli odwoławczej, nierozważeniu istotnych zarzutów zażalenia oraz nieuprawnionym zaaprobowaniu trybu rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy. Kluczowym zarzutem było również pozbawienie udziału w postępowaniu J.G., brata zmarłego pokrzywdzonego K.J., który zgłosił swój udział jako osoba najbliższa, a mimo to nie został zawiadomiony o posiedzeniu sądu pierwszej instancji ani nie doręczono mu postanowienia. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał na dwa główne wątki: zasadność rozpoznania sprawy na posiedzeniu w trybie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. oraz naruszenie praw procesowych J.G. Sąd Najwyższy podkreślił, że tryb z art. 339 k.p.k. jest wyjątkowy i powinien być stosowany tylko w przypadkach oczywistego braku podstaw oskarżenia, a w tej sprawie taki brak nie był oczywisty. Ponadto, uznał, że J.G., jako osoba najbliższa zmarłego pokrzywdzonego, miał prawo brać udział w postępowaniu jako subsydiarny oskarżyciel posiłkowy, a jego pozbawienie tego prawa stanowiło rażące naruszenie przepisów procesowych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących praw osób najbliższych zmarłego pokrzywdzonego w procesie karnym, stosowania trybu umorzenia postępowania na posiedzeniu oraz obowiązków sądu drugiej instancji w zakresie kontroli odwoławczej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie zgłasza się więcej niż jedna osoba najbliższa pokrzywdzonego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy sąd drugiej instancji prawidłowo rozpoznał zażalenie, jeśli nie odniósł się do wszystkich istotnych zarzutów i nie dokonał kontroli wykraczającej poza granice zaskarżenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd drugiej instancji naruszył przepisy procesowe, nie dokonując prawidłowej kontroli odwoławczej.

Uzasadnienie

Kasacja zarzuciła sądowi okręgowemu nierozważenie istotnych zarzutów zażalenia oraz nieuprawnione zaaprobowanie trybu rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za zasadny.

Czy osoba najbliższa zmarłego pokrzywdzonego, która zgłosiła swój udział w postępowaniu, ma prawo być traktowana jako subsydiarny oskarżyciel posiłkowy uboczny i brać udział w czynnościach procesowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, osoba najbliższa zmarłego pokrzywdzonego, która zgłosiła swój udział, ma prawo występować w procesie jako oskarżyciel posiłkowy uboczny, a jej pozbawienie tego prawa stanowi naruszenie przepisów procesowych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że J.G., brat zmarłego, zgodnie z art. 52 § 1 k.p.k. mógł wykonywać prawa zmarłego pokrzywdzonego. Brak zawiadomienia go o posiedzeniu i niedoręczenie postanowienia stanowiło naruszenie art. 339 § 5 k.p.k. i art. 55 § 3 k.p.k.

Czy umorzenie postępowania na posiedzeniu w trybie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. jest dopuszczalne, gdy brak faktycznych podstaw oskarżenia nie jest oczywisty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, tryb ten powinien być stosowany tylko w przypadkach oczywistego braku faktycznych podstaw oskarżenia, a w tej sprawie taki brak nie był w pełni niewątpliwy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że mimo długotrwałego postępowania przygotowawczego, opinie biegłych wskazywały na uchybienia pracodawcy, co mogło mieć związek z wypadkiem. Tryb z art. 339 k.p.k. jest wyjątkowy i nie powinien być stosowany, gdy sprawa wymaga przeprowadzenia dowodów na rozprawie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prokurator Generalny (w kasacji)

Strony

NazwaTypRola
J.B.osoba_fizycznaoskarżony
J.M.osoba_fizycznaoskarżony
W.K.osoba_fizycznaoskarżony
M.D.osoba_fizycznaoskarżony
L.T.osoba_fizycznaoskarżony
D.J.osoba_fizycznaoskarżyciel subsydiarny
K.J.osoba_fizycznapokrzywdzony
J.G.osoba_fizycznaosoba najbliższa pokrzywdzonego / potencjalny oskarżyciel posiłkowy uboczny
Prokuratura Krajowaorgan_państwowyprokurator
Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (21)

Główne

k.k. art. 220 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 155

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 433 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 339 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 52 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 55 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 55 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 339 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 339 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 92

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 117 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 100 § § 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 56 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 56 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 115 § § 11

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez sąd okręgowy przepisów prawa procesnego poprzez zaniechanie prawidłowej kontroli odwoławczej. • Nierozważenie przez sąd okręgowy istotnych zarzutów zażalenia. • Pozbawienie brata zmarłego pokrzywdzonego (J.G.) możliwości udziału w postępowaniu i obrony jego praw jako osoby najbliższej. • Nieprawidłowe zastosowanie trybu umorzenia postępowania na posiedzeniu (art. 339 k.p.k.) w sytuacji, gdy brak podstaw oskarżenia nie był oczywisty.

Godne uwagi sformułowania

kasacja okazała się zasadna • uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania • tryb postępowania opisany w art. 339 k.p.k. [...] ograniczony być powinien do przypadków oczywistych, bezdyskusyjnych już na podstawie wstępnych oględzin materiałów sprawy • oczywistość braku faktycznych podstaw oskarżenia w tej sprawie nie jawi się jako w pełni niewątpliwa • brak podstaw do uznania, że wstąpienie choć jednej uprawnionej osoby w prawa zmarłego eliminuje uprawnienia pozostałych • tzw. strony zastępcze [...] mogą wykonywać prawa, które by im przysługiwały bądź łącznie, bądź indywidualnie

Skład orzekający

Kazimierz Klugiewicz

przewodniczący

Dariusz Kala

członek

Michał Laskowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących praw osób najbliższych zmarłego pokrzywdzonego w procesie karnym, stosowania trybu umorzenia postępowania na posiedzeniu oraz obowiązków sądu drugiej instancji w zakresie kontroli odwoławczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie zgłasza się więcej niż jedna osoba najbliższa pokrzywdzonego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy tragicznego wypadku przy pracy i kwestii proceduralnych związanych z prawami rodziny zmarłego, co ma wymiar ludzki i prawny. Wyjaśnia ważne zasady procesowe.

Czy prawo do sprawiedliwości dla rodziny zmarłego pracownika zostało naruszone przez sąd?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst