V KK 276/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonych J.B., J.M., W.K., M.D. i L.T., oskarżonych z art. 220 § 1 k.k. i art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sprawa dotyczyła umorzenia postępowania przez Sąd Rejonowy, które następnie zostało utrzymane w mocy przez Sąd Okręgowy. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa procesnego, w tym art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 440 k.p.k., polegające na zaniechaniu prawidłowej kontroli odwoławczej, nierozważeniu istotnych zarzutów zażalenia oraz nieuprawnionym zaaprobowaniu trybu rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy. Kluczowym zarzutem było również pozbawienie udziału w postępowaniu J.G., brata zmarłego pokrzywdzonego K.J., który zgłosił swój udział jako osoba najbliższa, a mimo to nie został zawiadomiony o posiedzeniu sądu pierwszej instancji ani nie doręczono mu postanowienia. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał na dwa główne wątki: zasadność rozpoznania sprawy na posiedzeniu w trybie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. oraz naruszenie praw procesowych J.G. Sąd Najwyższy podkreślił, że tryb z art. 339 k.p.k. jest wyjątkowy i powinien być stosowany tylko w przypadkach oczywistego braku podstaw oskarżenia, a w tej sprawie taki brak nie był oczywisty. Ponadto, uznał, że J.G., jako osoba najbliższa zmarłego pokrzywdzonego, miał prawo brać udział w postępowaniu jako subsydiarny oskarżyciel posiłkowy, a jego pozbawienie tego prawa stanowiło rażące naruszenie przepisów procesowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących praw osób najbliższych zmarłego pokrzywdzonego w procesie karnym, stosowania trybu umorzenia postępowania na posiedzeniu oraz obowiązków sądu drugiej instancji w zakresie kontroli odwoławczej.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie zgłasza się więcej niż jedna osoba najbliższa pokrzywdzonego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo rozpoznał zażalenie, jeśli nie odniósł się do wszystkich istotnych zarzutów i nie dokonał kontroli wykraczającej poza granice zaskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji naruszył przepisy procesowe, nie dokonując prawidłowej kontroli odwoławczej.
Uzasadnienie
Kasacja zarzuciła sądowi okręgowemu nierozważenie istotnych zarzutów zażalenia oraz nieuprawnione zaaprobowanie trybu rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za zasadny.
Czy osoba najbliższa zmarłego pokrzywdzonego, która zgłosiła swój udział w postępowaniu, ma prawo być traktowana jako subsydiarny oskarżyciel posiłkowy uboczny i brać udział w czynnościach procesowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba najbliższa zmarłego pokrzywdzonego, która zgłosiła swój udział, ma prawo występować w procesie jako oskarżyciel posiłkowy uboczny, a jej pozbawienie tego prawa stanowi naruszenie przepisów procesowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że J.G., brat zmarłego, zgodnie z art. 52 § 1 k.p.k. mógł wykonywać prawa zmarłego pokrzywdzonego. Brak zawiadomienia go o posiedzeniu i niedoręczenie postanowienia stanowiło naruszenie art. 339 § 5 k.p.k. i art. 55 § 3 k.p.k.
Czy umorzenie postępowania na posiedzeniu w trybie art. 339 § 3 pkt 2 k.p.k. jest dopuszczalne, gdy brak faktycznych podstaw oskarżenia nie jest oczywisty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, tryb ten powinien być stosowany tylko w przypadkach oczywistego braku faktycznych podstaw oskarżenia, a w tej sprawie taki brak nie był w pełni niewątpliwy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że mimo długotrwałego postępowania przygotowawczego, opinie biegłych wskazywały na uchybienia pracodawcy, co mogło mieć związek z wypadkiem. Tryb z art. 339 k.p.k. jest wyjątkowy i nie powinien być stosowany, gdy sprawa wymaga przeprowadzenia dowodów na rozprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| J.M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| W.K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M.D. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| L.T. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| D.J. | osoba_fizyczna | oskarżyciel subsydiarny |
| K.J. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| J.G. | osoba_fizyczna | osoba najbliższa pokrzywdzonego / potencjalny oskarżyciel posiłkowy uboczny |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
| Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (21)
Główne
k.k. art. 220 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 155
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 339 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 52 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 55 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 55 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 339 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 339 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 92
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 117 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 100 § § 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 56 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 56 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 115 § § 11
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez sąd okręgowy przepisów prawa procesnego poprzez zaniechanie prawidłowej kontroli odwoławczej. • Nierozważenie przez sąd okręgowy istotnych zarzutów zażalenia. • Pozbawienie brata zmarłego pokrzywdzonego (J.G.) możliwości udziału w postępowaniu i obrony jego praw jako osoby najbliższej. • Nieprawidłowe zastosowanie trybu umorzenia postępowania na posiedzeniu (art. 339 k.p.k.) w sytuacji, gdy brak podstaw oskarżenia nie był oczywisty.
Godne uwagi sformułowania
kasacja okazała się zasadna • uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania • tryb postępowania opisany w art. 339 k.p.k. [...] ograniczony być powinien do przypadków oczywistych, bezdyskusyjnych już na podstawie wstępnych oględzin materiałów sprawy • oczywistość braku faktycznych podstaw oskarżenia w tej sprawie nie jawi się jako w pełni niewątpliwa • brak podstaw do uznania, że wstąpienie choć jednej uprawnionej osoby w prawa zmarłego eliminuje uprawnienia pozostałych • tzw. strony zastępcze [...] mogą wykonywać prawa, które by im przysługiwały bądź łącznie, bądź indywidualnie
Skład orzekający
Kazimierz Klugiewicz
przewodniczący
Dariusz Kala
członek
Michał Laskowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących praw osób najbliższych zmarłego pokrzywdzonego w procesie karnym, stosowania trybu umorzenia postępowania na posiedzeniu oraz obowiązków sądu drugiej instancji w zakresie kontroli odwoławczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie zgłasza się więcej niż jedna osoba najbliższa pokrzywdzonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy tragicznego wypadku przy pracy i kwestii proceduralnych związanych z prawami rodziny zmarłego, co ma wymiar ludzki i prawny. Wyjaśnia ważne zasady procesowe.
“Czy prawo do sprawiedliwości dla rodziny zmarłego pracownika zostało naruszone przez sąd?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.