V KK 265/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek obrońcy skazanego D. P. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie kasacyjnej został oddalony przez Sąd Najwyższy. Obrońca argumentował, że skład sądu z udziałem sędziego powołanego w procedurze nominacyjnej z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., jest obciążony wadą naruszającą art. 6 ust. 1 EKPC, a także wskazywał na przeniesienie sędziego z Izby Dyscyplinarnej do Izby Karnej bez dochowania wymogów konstytucyjnych. Sąd Najwyższy przypomniał, że wyłączenie sędziego wymaga istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, która musi mieć charakter konkretny, realny i obiektywny. Podkreślono, że Konstytucja RP przyznaje Prezydentowi RP wyłączną kompetencję do powoływania sędziów, a żadne inne organy nie dysponują kompetencją do weryfikacji pozycji ustrojowej sędziego. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, które wielokrotnie kwestionowało przepisy dotyczące KRS, ale nigdy nie skutkowało to podważaniem skuteczności powołań sędziowskich. Wskazano, że orzeczenia TK są ostateczne i mają moc powszechnie obowiązującą, a uchwała połączonych izb SN z 2020 r., na którą powoływał się obrońca, utraciła walor normatywny po wyroku TK z 2020 r. (U 2/20). Sąd uznał, że zarzuty o charakterze ustrojowym i normatywnym nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego, a jedynie konkretne okoliczności faktyczne mogą budzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Wobec braku takich konkretnych argumentów, wniosek został oddalony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie braku podstaw do wyłączenia sędziego ze względu na zarzuty dotyczące procedury nominacyjnej i ustrojowej, w tym w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformami sądownictwa i powoływaniem sędziów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wadliwość procedury nominacyjnej sędziego, w tym udział Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość procedury nominacyjnej sędziego, w tym zarzuty dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa i sposobu powołania, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., ponieważ wyłączenie wymaga konkretnych okoliczności faktycznych, a nie jedynie zarzutów o charakterze ustrojowym i normatywnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty obrońcy dotyczące procedury powołania sędziego Ryszarda Witkowskiego, w tym udziału KRS ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., nie mogą stanowić podstawy do jego wyłączenia. Podkreślono, że Konstytucja RP przyznaje Prezydentowi RP wyłączną kompetencję do powoływania sędziów, a orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są ostateczne i powszechnie obowiązujące. Wskazano, że wadliwość procedury nominacyjnej nie skutkuje nieważnością powołania sędziego ani nie podważa jego bezstronności w konkretnej sprawie, chyba że istnieją konkretne okoliczności faktyczne wskazujące inaczej.
Czy przeniesienie sędziego Sądu Najwyższego z Izby Dyscyplinarnej do Izby Karnej, dokonane na podstawie ustawy z 2022 r., może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przeniesienie sędziego Sądu Najwyższego do innej Izby, dokonane na podstawie obowiązujących przepisów, nie narusza regulacji konstytucyjnych ani nie rodzi uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego w konkretnej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że ustawa z 2022 r. przewiduje możliwość przeniesienia sędziego SN do innej Izby, a taka czynność nie narusza regulacji konstytucyjnych ani nie wpływa na fakt powołania sędziego na urząd. Brak jest również adekwatnej argumentacji, na podstawie której można by rozważać, czy okoliczność ta realnie prowadzi do uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Czy zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczący składu sądu niższej instancji (np. wydanie wyroku przez osobę nieuprawnioną) może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego rozpoznającego kasację?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut dotyczący składu sądu niższej instancji nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego, ponieważ sędzia SN nie orzeka we własnej sprawie, a wynik postępowania kasacyjnego nie wpływa na jego uprawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sędzia SN Ryszard Witkowski nie będzie orzekał „we własnej sprawie” w kontekście zarzutu naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. dotyczącego składu sądu apelacyjnego. Wydane orzeczenie nie będzie miało wpływu na sferę jego własnych uprawnień lub obowiązków prawnych, co wyklucza istnienie uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. P. | osoba_fizyczna | skazany |
| Ryszard Witkowski | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wymaga istnienia określonej kategorii okoliczności, która, jeżeli zestawić ją z przedmiotem rozstrzygnięcia w określonej sprawie, prowadzi do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Okoliczności te muszą mieć charakter rzeczywisty i obiektywny, a nie subiektywny.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie są powoływani przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa na czas nieoznaczony. Jest to prerogatywa Prezydenta RP, która pozostaje w sferze jego wyłącznej gestii i odpowiedzialności.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są ostateczne i mają moc powszechnie obowiązującą.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 258 § § 3
Kodeks karny
Konstytucja RP art. 180
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancje nieusuwalności sędziego.
Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prezydencka prerogatywa.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności (legalizmu).
u.SN art. 29 § § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z jego udziałem lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
p.u.s.p. art. 42a § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z jego udziałem lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw § z dnia 8 grudnia 2017 r.
Procedura nominacyjna sędziów.
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw art. 10
Możliwość przeniesienia sędziego SN do innej Izby.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza - wydanie orzeczenia przez osobę nieuprawnioną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty dotyczące procedury nominacyjnej sędziego, w tym udziału KRS ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. • Wyłączenie sędziego wymaga istnienia konkretnych okoliczności faktycznych, a nie jedynie zarzutów o charakterze ustrojowym i normatywnym. • Konstytucja RP przyznaje Prezydentowi RP wyłączną kompetencję do powoływania sędziów, a orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są ostateczne i powszechnie obowiązujące. • Przeniesienie sędziego SN do innej Izby, dokonane na podstawie obowiązujących przepisów, nie narusza regulacji konstytucyjnych ani nie rodzi uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. • Zarzut dotyczący składu sądu niższej instancji nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego, ponieważ sędzia SN nie orzeka we własnej sprawie.
Odrzucone argumenty
Skład sądu z udziałem sędziego powołanego w procedurze nominacyjnej z udziałem KRS ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r. jest obciążony wadą naruszającą art. 6 ust. 1 EKPC. • Sędzia Ryszard Witkowski został powołany na stanowisko sędziego w Izbie Dyscyplinarnej, która nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym, a przeniesienie do Izby Karnej nastąpiło bez dochowania wymogów konstytucyjnych. • W kasacji podniesiono zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. przez wydanie zaskarżonego wyroku przez osobę nieuprawnioną do orzekania w sprawie.
Godne uwagi sformułowania
skład sądu z udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w procedurze nominacyjnej z udziałem KRS, wadliwie ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. (...) będzie obciążony wadą traktowaną przez ETPCz jako naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności - nie tworząc sądu niezależnego i bezstronnego ustanowionego ustawą • sędzia SN Ryszard Witkowski został powołany na „stanowisko sędziego w Izbie Dyscyplinarnej, która nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym, zaś przeniesienie ww. sędziego do Izby Karnej nastąpiło bez dochowania wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP • sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie • Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto, a nie in abstracto. • żaden sąd (...) nie dysponuje, w świetle norm konstytucyjnych, kompetencją do weryfikacji pozycji ustrojowej sędziego • Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (...), zaś w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. • wniosek złożony w trybie art. 41 § 1 k.p.k., który został oparty jedynie na okolicznościach towarzyszących powołaniu na stanowisko sędziego jest niedopuszczalny z mocy ustawy. • Instytucja określona w art. 41 § 1 k.p.k. […]
Skład orzekający
Stanisław Stankiewicz
przewodniczący
Ryszard Witkowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku podstaw do wyłączenia sędziego ze względu na zarzuty dotyczące procedury nominacyjnej i ustrojowej, w tym w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformami sądownictwa i powoływaniem sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i sposobu powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy: Wadliwa procedura nominacji sędziego nie dyskwalifikuje go z orzekania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.