V KK 260/17

Sąd Najwyższy2017-10-26
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
wykroczeniemandat karnykasacjaSąd Najwyższyprawo wykroczeniowene bis in idem

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za spożywanie alkoholu w miejscu zabronionym, uznając, że sprawa została już prawomocnie zakończona mandatem karnym.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, który skazał K.A. za spożywanie alkoholu w miejscu zabronionym, mimo że wcześniej została ona ukarana za to samo wykroczenie prawomocnym mandatem. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił wyrok w części dotyczącej tego wykroczenia i umorzył postępowanie, powołując się na przepis zakazujący ponownego wszczynania postępowania w sprawie prawomocnie zakończonej. W pozostałym zakresie sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanej K. A. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w P. z dnia 19 stycznia 2017 r. Wyrok ten skazywał K. A. za dwa wykroczenia: wprowadzenie w błąd funkcjonariuszy Policji co do tożsamości (art. 65 § 1 k.w.) oraz spożywanie alkoholu w miejscu objętym zakazem (art. 43¹ ust. 1 ustawy o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi). Prokurator Generalny zaskarżył wyrok w części dotyczącej skazania za spożywanie alkoholu, podnosząc, że za to samo wykroczenie K. A. została już wcześniej ukarana prawomocnym mandatem karnym. Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, zakazując wszczynania postępowania lub nakazując jego umorzenie, gdy sprawa co do tego samego czynu została już prawomocnie zakończona. Sąd Najwyższy stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia tego przepisu, ponieważ K. A. została skazana wyrokiem nakazowym za wykroczenie, za które wcześniej nałożono na nią prawomocny mandat. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej czynu z art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a. i umorzył postępowanie w tym zakresie, obciążając kosztami Skarb Państwa. Ponieważ wyrok nakazowy orzekał jedną karę grzywny za oba wykroczenia, Sąd Najwyższy uchylił również wyrok w zakresie orzeczonej kary grzywny i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania w tym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nie można.

Uzasadnienie

Przepis art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. stanowi, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone. Skazanie za czyn, za który nałożono prawomocny mandat, stanowi rażące naruszenie tego przepisu i jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w części, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w pozostałej części

Strona wygrywająca

K. A.

Strony

NazwaTypRola
K. A.osoba_fizycznaskazana

Przepisy (8)

Główne

k.w. art. 65 § § 1

Kodeks wykroczeń

u.w.t.p.a. art. 43¹ § ust. 1

Ustawa o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się.

Pomocnicze

k.p.w. art. 104 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Wymieniony przepis stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.

k.p.w. art. 9 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Dotyczy kumulacji kar za zbiegające się wykroczenia.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.

k.p.k. art. 98 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy prawomocności mandatu karnego.

k.p.w. art. 118 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Dotyczy obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skazanie za czyn, za który nałożono już prawomocny mandat karny, stanowi naruszenie zasady ne bis in idem (art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.).

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie przepisu prawa procesowego bezwzględna przyczyna odwoławcza nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone

Skład orzekający

Roman Sądej

przewodniczący

Michał Laskowski

członek

Zbigniew Puszkarski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie zasady ne bis in idem w postępowaniu wykroczeniowym, konsekwencje prawomocnego mandatu karnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu prawomocnego mandatu i wyroku nakazowego za ten sam czyn.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje ważną zasadę prawną (ne bis in idem) w praktyce, ilustrując, jak błąd proceduralny może prowadzić do uchylenia wyroku. Jest to ciekawe dla prawników zajmujących się prawem wykroczeniowym.

Czy można dostać mandat, a potem wyrok za to samo wykroczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KK 260/17
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 października 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Roman Sądej (przewodniczący)
‎
SSN Michał Laskowski
‎
SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca)
Protokolant Katarzyna Wełpa
w sprawie
K. A.
‎
skazanej za czyn z art. 65 § 1 k.w. i art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
‎
w dniu 26 października 2017 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego
‎
na korzyść skazanej
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego   w P.
z dnia 19 stycznia 2017r.
uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj.:
- skazującej K. A. za czyn z art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 487) i w tym zakresie na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. postępowanie umarza, a kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa;
- zawierającej orzeczenie o karze grzywny i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu   w P. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Prawomocnym mandatem karnym   funkcjonariusz Policji w dniu 15 października 2016 r. nałożył na K. A. grzywnę w kwocie 100 zł za spożywanie w P. napoju alkoholowego (piwa) w miejscu, gdzie jest to zabronione, tj. za popełnienie wykroczenia z art. 43¹ ust. 1
ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 487 – dalej także: u.w.t.p.a.).
Niezależnie od tego do Sądu Rejonowego   w P. wpłynął wniosek o ukaranie bez przeprowadzania rozprawy K.A. za to, że:
1.
w dniu 14 października 2016 r. ok. godziny 3.05 w P. na ul. W. umyślnie wprowadziła w błąd organ państwowy, tj. funkcjonariuszy Policji, upoważnionych z mocy ustawy do legitymowania, co do tożsamości własnej, poprzez podanie błędnego numeru Pesel, imienia matki oraz adresu zamieszkania,
2.
w tym samym miejscu, czasie i okolicznościach wbrew zakazowi spożywała alkohol w miejscu objętym zakazem, w postaci piwa
tj. za wykroczenia z art. 65 § 1 k.w. i
art. 43¹ ust. 1
u.w.t.p.a.
Sąd Rejonowy   wyrokiem nakazowym z dnia 19 stycznia 2017 r., uznał obwinioną K. A. za winną popełnienia zarzucanych jej wykroczeń z art. 65 § 1 k.w. i art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a. i za to na podstawie art. 65 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył jej karę grzywny w kwocie 200 zł, zwalniając obwinioną od zwrotu na rzecz Skarbu Państwa wydatków postępowania oraz od opłaty.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 18 lutego 2017 r.
Kasację od powyższego wyroku wniósł
Prokurator Generalny, który na podstawie art. 110 § 1 k.p.w. zaskarżył wyrok
w części dotyczącej skazania za czyn art. 43¹ ust. 1
ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
oraz w zakresie orzeczonej kary grzywny, na korzyść K. A. Zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., polegające na skazaniu obwinionej K. A. zaskarżonym wyrokiem nakazowym za czyn z art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a. popełniony w dniu 14 października 2016 r. w P. pomimo tego, że prawomocnym mandatem karnym   z dnia 14 października 2016 r. K. A. ukarana została za popełnienie tego samego wykroczenia, stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.
Podnosząc ten zarzut,
Prokurator Generalny
wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w części dotyczącej czynu z art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a., zaś w pozostałym zakresie przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, a wobec tego, że została wniesiona na korzyść skazanej, było możliwe uwzględnienie jej w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron.
Materiały zawarte w aktach sprawy
Sądu Rejonowego   o uchylenie nałożonego na K. A. mandatu karnego,   potwierdzają, że wobec wymienionej przeprowadzono postępowanie i skazano ją zaskarżonym wyrokiem nakazowym za wykroczenie określone w
art. 43¹ ust. 1
ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, chociaż wcześniej za to samo wykroczenie została na nią nałożona prawomocnym (art. 98 § 3 k.p.k.) mandatem grzywna.
Dla porządku należy wspomnieć, że inaczej niż podano w kasacji, wspomniany mandat został wystawiony w dniu 15 października 2016 r. (k. 2 i 3 akt sprawy III KO 335/17). Wynika z tego, że w tym dniu, a nie 14 października 2016 r. (data rozpoczęcia służby o godz. 23.00 przez funkcjonariuszy Policji), jak w ślad za wnioskiem o ukaranie przyjęto w wyroku, skazana dopuściła się wykroczenia.
Nie ulega zatem wątpliwości, że skazując
K. A.
za wykroczenie z art. 65 § 1 k.w.,
Sąd orzekający
rażąco naruszył art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., czego nie zmienia okoliczność, iż wydając wyrok nie miał wiedzy o wcześniej podjętych wobec obwinionej czynnościach prawnych.
Wymieniony
p
rzepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się. Nierespektowanie tego unormowania sprawia, że aktualizuje się określona w art.
w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia.
W tym stanie rzeczy należało postąpić zgodnie z wnioskiem kasacji, tj. uchylić zaskarżony wyrok i umorzyć wobec K. A. postępowanie – w części dotyczącej czynu z art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a., a kosztami postępowania w tej części obciążyć Skarb Państwa (art. 118 § 2 k.p.w.). Skoro skazanej przy zastosowaniu art. 9 § 2 k.w. wymierzono za dwa wykroczenia łącznie karę grzywny, to  skarżący trafnie podniósł, że zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia przez Sąd w przedmiocie grzywny za przypisane K. A. wykroczenie z art. 65 § 1 k.w. Dlatego zaskarżony wyrok uchylono także w części zawierającej orzeczenie o karze grzywny i w tym zakresie sprawę przekazano do ponownego rozpoznania
Sądowi Rejonowemu   w P.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI