V KK 260/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za spożywanie alkoholu w miejscu zabronionym, uznając, że sprawa została już prawomocnie zakończona mandatem karnym.
Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, który skazał K.A. za spożywanie alkoholu w miejscu zabronionym, mimo że wcześniej została ona ukarana za to samo wykroczenie prawomocnym mandatem. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił wyrok w części dotyczącej tego wykroczenia i umorzył postępowanie, powołując się na przepis zakazujący ponownego wszczynania postępowania w sprawie prawomocnie zakończonej. W pozostałym zakresie sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanej K. A. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w P. z dnia 19 stycznia 2017 r. Wyrok ten skazywał K. A. za dwa wykroczenia: wprowadzenie w błąd funkcjonariuszy Policji co do tożsamości (art. 65 § 1 k.w.) oraz spożywanie alkoholu w miejscu objętym zakazem (art. 43¹ ust. 1 ustawy o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi). Prokurator Generalny zaskarżył wyrok w części dotyczącej skazania za spożywanie alkoholu, podnosząc, że za to samo wykroczenie K. A. została już wcześniej ukarana prawomocnym mandatem karnym. Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, zakazując wszczynania postępowania lub nakazując jego umorzenie, gdy sprawa co do tego samego czynu została już prawomocnie zakończona. Sąd Najwyższy stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia tego przepisu, ponieważ K. A. została skazana wyrokiem nakazowym za wykroczenie, za które wcześniej nałożono na nią prawomocny mandat. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej czynu z art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a. i umorzył postępowanie w tym zakresie, obciążając kosztami Skarb Państwa. Ponieważ wyrok nakazowy orzekał jedną karę grzywny za oba wykroczenia, Sąd Najwyższy uchylił również wyrok w zakresie orzeczonej kary grzywny i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania w tym zakresie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, nie można.
Uzasadnienie
Przepis art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. stanowi, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone. Skazanie za czyn, za który nałożono prawomocny mandat, stanowi rażące naruszenie tego przepisu i jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w części, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w pozostałej części
Strona wygrywająca
K. A.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. A. | osoba_fizyczna | skazana |
Przepisy (8)
Główne
k.w. art. 65 § § 1
Kodeks wykroczeń
u.w.t.p.a. art. 43¹ § ust. 1
Ustawa o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 8
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się.
Pomocnicze
k.p.w. art. 104 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Wymieniony przepis stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
k.p.w. art. 9 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Dotyczy kumulacji kar za zbiegające się wykroczenia.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
k.p.k. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy prawomocności mandatu karnego.
k.p.w. art. 118 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Dotyczy obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skazanie za czyn, za który nałożono już prawomocny mandat karny, stanowi naruszenie zasady ne bis in idem (art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.).
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie przepisu prawa procesowego bezwzględna przyczyna odwoławcza nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone
Skład orzekający
Roman Sądej
przewodniczący
Michał Laskowski
członek
Zbigniew Puszkarski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie zasady ne bis in idem w postępowaniu wykroczeniowym, konsekwencje prawomocnego mandatu karnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu prawomocnego mandatu i wyroku nakazowego za ten sam czyn.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje ważną zasadę prawną (ne bis in idem) w praktyce, ilustrując, jak błąd proceduralny może prowadzić do uchylenia wyroku. Jest to ciekawe dla prawników zajmujących się prawem wykroczeniowym.
“Czy można dostać mandat, a potem wyrok za to samo wykroczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V KK 260/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej (przewodniczący) SSN Michał Laskowski SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa w sprawie K. A. skazanej za czyn z art. 65 § 1 k.w. i art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 26 października 2017 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanej od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w P. z dnia 19 stycznia 2017r. uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj.: - skazującej K. A. za czyn z art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 487) i w tym zakresie na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. postępowanie umarza, a kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa; - zawierającej orzeczenie o karze grzywny i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Prawomocnym mandatem karnym funkcjonariusz Policji w dniu 15 października 2016 r. nałożył na K. A. grzywnę w kwocie 100 zł za spożywanie w P. napoju alkoholowego (piwa) w miejscu, gdzie jest to zabronione, tj. za popełnienie wykroczenia z art. 43¹ ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 487 – dalej także: u.w.t.p.a.). Niezależnie od tego do Sądu Rejonowego w P. wpłynął wniosek o ukaranie bez przeprowadzania rozprawy K.A. za to, że: 1. w dniu 14 października 2016 r. ok. godziny 3.05 w P. na ul. W. umyślnie wprowadziła w błąd organ państwowy, tj. funkcjonariuszy Policji, upoważnionych z mocy ustawy do legitymowania, co do tożsamości własnej, poprzez podanie błędnego numeru Pesel, imienia matki oraz adresu zamieszkania, 2. w tym samym miejscu, czasie i okolicznościach wbrew zakazowi spożywała alkohol w miejscu objętym zakazem, w postaci piwa tj. za wykroczenia z art. 65 § 1 k.w. i art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a. Sąd Rejonowy wyrokiem nakazowym z dnia 19 stycznia 2017 r., uznał obwinioną K. A. za winną popełnienia zarzucanych jej wykroczeń z art. 65 § 1 k.w. i art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a. i za to na podstawie art. 65 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył jej karę grzywny w kwocie 200 zł, zwalniając obwinioną od zwrotu na rzecz Skarbu Państwa wydatków postępowania oraz od opłaty. Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 18 lutego 2017 r. Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, który na podstawie art. 110 § 1 k.p.w. zaskarżył wyrok w części dotyczącej skazania za czyn art. 43¹ ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz w zakresie orzeczonej kary grzywny, na korzyść K. A. Zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., polegające na skazaniu obwinionej K. A. zaskarżonym wyrokiem nakazowym za czyn z art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a. popełniony w dniu 14 października 2016 r. w P. pomimo tego, że prawomocnym mandatem karnym z dnia 14 października 2016 r. K. A. ukarana została za popełnienie tego samego wykroczenia, stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. Podnosząc ten zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w części dotyczącej czynu z art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a., zaś w pozostałym zakresie przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, a wobec tego, że została wniesiona na korzyść skazanej, było możliwe uwzględnienie jej w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron. Materiały zawarte w aktach sprawy Sądu Rejonowego o uchylenie nałożonego na K. A. mandatu karnego, potwierdzają, że wobec wymienionej przeprowadzono postępowanie i skazano ją zaskarżonym wyrokiem nakazowym za wykroczenie określone w art. 43¹ ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowywaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, chociaż wcześniej za to samo wykroczenie została na nią nałożona prawomocnym (art. 98 § 3 k.p.k.) mandatem grzywna. Dla porządku należy wspomnieć, że inaczej niż podano w kasacji, wspomniany mandat został wystawiony w dniu 15 października 2016 r. (k. 2 i 3 akt sprawy III KO 335/17). Wynika z tego, że w tym dniu, a nie 14 października 2016 r. (data rozpoczęcia służby o godz. 23.00 przez funkcjonariuszy Policji), jak w ślad za wnioskiem o ukaranie przyjęto w wyroku, skazana dopuściła się wykroczenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że skazując K. A. za wykroczenie z art. 65 § 1 k.w., Sąd orzekający rażąco naruszył art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., czego nie zmienia okoliczność, iż wydając wyrok nie miał wiedzy o wcześniej podjętych wobec obwinionej czynnościach prawnych. Wymieniony p rzepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się. Nierespektowanie tego unormowania sprawia, że aktualizuje się określona w art. w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia. W tym stanie rzeczy należało postąpić zgodnie z wnioskiem kasacji, tj. uchylić zaskarżony wyrok i umorzyć wobec K. A. postępowanie – w części dotyczącej czynu z art. 43¹ ust. 1 u.w.t.p.a., a kosztami postępowania w tej części obciążyć Skarb Państwa (art. 118 § 2 k.p.w.). Skoro skazanej przy zastosowaniu art. 9 § 2 k.w. wymierzono za dwa wykroczenia łącznie karę grzywny, to skarżący trafnie podniósł, że zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia przez Sąd w przedmiocie grzywny za przypisane K. A. wykroczenie z art. 65 § 1 k.w. Dlatego zaskarżony wyrok uchylono także w części zawierającej orzeczenie o karze grzywny i w tym zakresie sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku. kc
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI