V KK 259/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na niekorzyść oskarżonych Aleksandra D. i Izabeli L., oskarżonych o oszustwo. Sądy niższych instancji umorzyły postępowanie karne, uznając, że decyzja Prokuratora Generalnego o uchyleniu postanowienia o umorzeniu śledztwa była spóźniona. Podstawą tego stanowiska było przyjęcie, że postanowienie o umorzeniu śledztwa uprawomocniło się w dniu 30 marca 2001 r., a termin sześciu miesięcy na jego uchylenie przez Prokuratora Generalnego upłynął z dniem 30 września 2001 r. Sądy uznały, że zażalenie złożone przez Leopolda P., uznanego za osobę nieuprawnioną, nie miało wpływu na bieg terminu prawomocności. Sąd Najwyższy, analizując zagadnienie prawomocności formalnej orzeczenia, stwierdził, że w przypadku złożenia w terminie ustawowym środka odwoławczego pochodzącego od osoby nieuprawnionej, zaskarżone orzeczenie staje się prawomocne nie wcześniej niż z dniem uprawomocnienia się zarządzenia o odmowie przyjęcia tego środka lub postanowienia o jego pozostawieniu bez rozpoznania. W niniejszej sprawie postanowienie o umorzeniu śledztwa uprawomocniło się dopiero z dniem 12 października 2001 r., kiedy to Sąd Okręgowy utrzymał w mocy postanowienie o pozostawieniu zażalenia Leopolda P. bez rozpoznania. W związku z tym decyzja Prokuratora Generalnego z dnia 20 grudnia 2001 r. o uchyleniu umorzenia śledztwa została podjęta z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu. Sąd Najwyższy uznał zarzut kasacji za zasadny, stwierdził rażące naruszenie przepisów prawa procesowego przez sądy obu instancji i uchylił zaskarżone postanowienia, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie daty prawomocności orzeczeń w przypadku wadliwych środków odwoławczych, stosowanie art. 328 § 2 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z prawomocnością i środkami odwoławczymi w postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (3)
Kiedy postanowienie o umorzeniu śledztwa staje się prawomocne, jeśli złożono od niego środek odwoławczy przez osobę nieuprawnioną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zaskarżone orzeczenie staje się prawomocne nie wcześniej niż z dniem uprawomocnienia się zarządzenia o odmowie przyjęcia środka odwoławczego lub postanowienia o pozostawieniu go bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że samo złożenie środka odwoławczego przez osobę nieuprawnioną, nawet w terminie, nie uchyla prawomocności orzeczenia, chyba że termin zostanie przywrócony. Dopiero prawomocne postanowienie o pozostawieniu środka bez rozpoznania lub odmowie jego przyjęcia wyznacza datę prawomocności orzeczenia pierwotnego.
Czy decyzja Prokuratora Generalnego o uchyleniu postanowienia o umorzeniu śledztwa była skuteczna, jeśli została podjęta po upływie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja była skuteczna, ponieważ termin 6 miesięcy rozpoczął bieg od daty uprawomocnienia się postanowienia o pozostawieniu zażalenia przez osobę nieuprawnioną bez rozpoznania, a nie od daty pierwotnego postanowienia o umorzeniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie ustaliły datę uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu śledztwa, ignorując postępowanie dotyczące zażalenia złożonego przez osobę nieuprawnioną. W związku z tym, decyzja Prokuratora Generalnego została podjęta w ustawowym terminie.
Czy akt oskarżenia może zostać skierowany, gdy postępowanie karne co do tego samego czynu zostało prawomocnie zakończone?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli postępowanie zostało prawomocnie zakończone (np. przez umorzenie), a decyzja o uchyleniu tego umorzenia była nieskuteczna (np. spóźniona), to skierowanie aktu oskarżenia jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji umorzyły postępowanie, uznając, że akt oskarżenia wpłynął mimo zaistnienia ujemnej przesłanki procesowej (res iudicata). Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, uznając, że przesłanka ta nie zaszła z powodu błędnego ustalenia prawomocności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Aleksander D. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Izabela L. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| Ewa B. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (świadectwo) |
| Leopold P. | osoba_fizyczna | osoba składająca środek odwoławczy (nieuprawniona) |
| Lokalny Komitet Stowarzyszenia Narodowego Czynu Pomocy Szkole | instytucja | pokrzywdzony |
| Wojewódzki Komitet Stowarzyszenia Narodowego Czynu Pomocy Szkole | instytucja | następca prawny pokrzywdzonego |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie prawomocnego postanowienia o umorzeniu śledztwa na niekorzyść podejrzanego przez Prokuratora Generalnego w terminie 6 miesięcy.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania w sytuacji, gdy zachodzi ujemna przesłanka procesowa, np. res iudicata.
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji.
Pomocnicze
k.k. art. 12
Kodeks karny
Okoliczność popełnienia czynu wspólnie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru.
k.p.k. art. 429 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Kontrola formalnych warunków skuteczności wniesienia środka odwoławczego, w tym legitymacji procesowej.
k.p.k. art. 430 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Postanowienie o pozostawieniu środka odwoławczego bez rozpoznania.
k.p.k. art. 122 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Bezskuteczność czynności procesowej dokonanej po upływie terminu.
k.p.k. art. 126
Kodeks postępowania karnego
Przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Data uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu śledztwa powinna być liczona od dnia uprawomocnienia się postanowienia o pozostawieniu zażalenia (nawet złożonego przez osobę nieuprawnioną) bez rozpoznania. • Decyzja Prokuratora Generalnego o uchyleniu umorzenia śledztwa została podjęta w ustawowym terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia o pozostawieniu zażalenia bez rozpoznania.
Odrzucone argumenty
Złożenie środka odwoławczego przez osobę nieuprawnioną nie wpływa na bieg terminu do prawomocności orzeczenia. • Postanowienie o umorzeniu śledztwa uprawomocniło się w dniu 30 marca 2001 r., a decyzja Prokuratora Generalnego była spóźniona. • Akt oskarżenia został wniesiony w sytuacji, gdy postępowanie karne zostało prawomocnie zakończone.
Godne uwagi sformułowania
W wypadku uznania, że złożony w terminie ustawowym środek odwoławczy pochodzi od osoby nieuprawnionej, zaskarżone orzeczenie staje się prawomocne nie wcześniej, niż z dniem uprawomocnienia się zarządzenia o odmowie przyjęcia tego środka lub postanowienia o pozostawieniu go bez rozpoznania. • Prawomocność orzeczenia nigdy nie byłaby pewna i dlatego właśnie upatrywanie skutków zaskarżenia orzeczenia przez osobę nieuprawnioną, oddalających w efekcie datę uprawomocnienia się orzeczenia, jest z założenia nie do przyjęcia. • Samo złożenie środka po terminie ustawowym nie uchyla prawomocności orzeczenia, gdyż nie wywołuje przywrócenia terminu.
Skład orzekający
H. Gradzik
przewodniczący-sprawozdawca
J. Dołhy
członek
M. Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie daty prawomocności orzeczeń w przypadku wadliwych środków odwoławczych, stosowanie art. 328 § 2 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z prawomocnością i środkami odwoławczymi w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia prawomocności orzeczeń i tego, jak wadliwe czynności procesowe wpływają na bieg terminów, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Wadliwy środek odwoławczy nie zawsze oznacza koniec gry – Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy orzeczenie staje się prawomocne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.