V KK 246/10

WYROK  Z  DNIA  8  LUTEGO  2011  R. 
V  KK  246/10 
 
1. Katalog orzeczeń wymienionych w art. 537 § 1 i 2 k.p.k. nie ma 
charakteru katalogu zamkniętego. Treść tych przepisów nie przesądza 
więc o dopuszczalności wydania przez Sąd Najwyższy, orzekający w po-
stępowaniu kasacyjnym, orzeczenia tylko w jednej z postaci w nim przewi-
dzianych. Regulacja przewidziana w art. 537 § 1 i 2 k.p.k., polegająca na 
wyliczeniu rodzajów orzeczeń właściwych dla postępowania kasacyjnego, 
nie może w szczególności wyłączać uprawnienia do wydania także orze-
czenia innego rodzaju, nie naruszającego zasad tego szczególnego środka 
zaskarżenia, ale uwzględniającego specyfikę danej sprawy i potrzebę wy-
dania rozstrzygnięcia racjonalnego. 
2. Skoro w art. 455 k.p.k. ustawodawca użył zwrotu „poprawia” błęd-
ną kwalifikację prawną i do zastosowania rozwiązania przyjętego w tym 
przepisie upoważnił Sąd Najwyższy, to za dopuszczalnością poprawienia 
błędnej kwalifikacji właśnie przez Sąd Najwyższy orzekający w postępowa-
niu kasacyjnym przemawia wykładnia językowa. 
 
Przewodniczący: sędzia SN E. Strużyna (sprawozdawca). 
Sędziowie: SN T. Artymiuk, SA (del. do SN) A. Ryński. 
Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Engelking. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Ryszarda E., skazanego za popełnienie 
przestępstwa określonego w art. 280 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k., art. 
275 § 1 k.k. i art. 278 § 5 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 
k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 8 lutego 2011 r. 
kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego 

 
2
w Z. z dnia 6 października 2009 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego 
w N. z dnia 27 czerwca 2006 r., 
 
1. 
o d d a l i ł  kasację jako oczywiście bezzasadną, 
2. 
na podstawie art. 536 k.p.k. w zw. z art. 455 k.p.k. p o p r a w i ł  błęd-
ną kwalifikację prawną czynu przypisanego skazanemu Ryszardowi E. 
w wyroku Sądu Okręgowego w Z., poprzez wyeliminowanie z niej 
przepisów art. 275 § 1 k.k. i art. 278 § 5 k.k. (...) 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Sąd Rejonowy w N., wyrokiem z dnia 27 czerwca 2006 r. uznał Ry-
szarda E. za winnego tego, że w dniu 15 stycznia 2006 r. w N., będąc 
uprzednio skazanym w warunkach art. 64 § 1 k.k., w ciągu 5 lat po odbyciu 
co najmniej roku kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo 
zgwałcenia, dokonał napadu rabunkowego w sklepie spożywczym „pod 
Kasztanami” w ten sposób, że po uprzednim pchnięciu Barbary D. na ladę 
sklepową, doprowadził ją do stanu bezbronności, powodując przy tym u 
pokrzywdzonej  obrażenia ciała w postaci sińca i krwiaka kłębu kciuka pra-
wego oraz stłuczenie kciuka prawego, co naruszyło prawidłowe funkcjono-
wanie narządu jej ciała na okres do 7 dni, po czym wyrwał jej z ręki portfel 
z zawartością pieniędzy w kwocie 200 zł, dokumentu prawa jazdy i karty 
bankomatowej, powodując straty w wysokości 200 zł na szkodę pokrzyw-
dzonej – i przyjmując, że czyn ten „wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 
280 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. i art. 276 k.k. i art. 278 § 5 k.k. w zw. z art. 11 
§ 2 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k.”, na podstawie art. 11 § 3 k.k. i art. 280 § 1 
k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawie-
nia wolności. 

 
3
Sąd Okręgowy w Z., po rozpoznaniu sprawy z powodu apelacji wnie-
sionych przez oskarżonego i jego obrońcę, wyrokiem z dnia 5 października 
2006 r. zmienił zaskarżony wyrok przyjmując, że przypisany oskarżonemu 
czyn „stanowi występek z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z 
art. 11 § 2 k.k. oraz, że został popełniony w warunkach art. 64 § 1 k.k.” i na 
podstawie art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i art. 11 § 3 k.k. wymie-
rzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności. 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powodu kasacji wniesionej 
przez obrońcę skazanego, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 r., uchylił za-
skarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. 
Sąd Okręgowy w Z., po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z 
dnia 6 października 2009 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego uznając, że 
oskarżony „działaniem swoim wyczerpał znamiona ustawowe występków z 
art. 280 § 1 k.k., art. 157 § 2 k.k., art. 275 § 1 k.k. i art. 278 § 5 k.k. w zw. z 
art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., stosując wobec pokrzywdzonej 
przemoc w postaci pchnięcia na ladę”, a ponadto wyeliminował z opisu 
czynu doprowadzenie pokrzywdzonej do stanu bezbronności – i przyjmując 
jako podstawę wymiaru kary art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. 
z art. 64 § 1 k.k., obniżył wymiar orzeczonej kary pozbawienia wolności do 
2 lat. 
Kasację od tego wyroku ponownie wniósł obrońca skazanego Ry-
szarda E. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasację wniesioną ponownie na korzyść skazanego, Sąd Najwyższy 
uznał za oczywiście bezzasadną i orzekł o jej oddaleniu, uznając w oparciu 
o przepis art. 535 § 3 k.p.k., że orzeczenie w tym zakresie nie wymaga pi-
semnego uzasadnienia. 
W wyniku analizy okoliczności sprawy Sąd Najwyższy stwierdził jed-
nak, że Sąd Okręgowy w Z., rozpoznając ponownie sprawę w postępowa-

 
4
niu odwoławczym, błędnie zakwalifikował czyn przypisany oskarżonemu. 
Oceniając jako zasadny zarzut podniesiony w apelacji, w przedmiocie bra-
ku podstaw – w ustaleniach dokonanych przez Sąd pierwszej instancji – do 
przypisania sprawcy rozboju działania określonego w art. 276 k.k., Sąd 
Okręgowy zamiast tego przepisu wprowadził jednak do kumulatywnej kwa-
lifikacji czynu przepis art. 275 § 1 k.k. 
Korekta wyroku dokonana w tym zakresie przez Sąd Okręgowy, rów-
noznaczna z przypisaniem oskarżonemu przestępstwa kradzieży prawa 
jazdy, dokonana została na niekorzyść oskarżonego, w sytuacji gdy wnie-
siono środek odwoławczy wyłącznie na jego korzyść. Do orzeczenia w tym 
zakresie doszło nie tylko z rażącym naruszeniem zakazu przewidzianego w 
art. 455 in fine k.p.k. O „poprawieniu” kwalifikacji może być bowiem mowa 
jedynie w przypadku dostosowania jej do prawidłowo ustalonego stanu fak-
tycznego wówczas, gdy jest błędna. 
Tymczasem Sąd Okręgowy, do kumulatywnej kwalifikacji czynu przy-
pisanego oskarżonemu wprowadził nie tylko przepis art. 275 § 1 k.k., ale 
pozostawił w niej także przepis art. 278 § 5 k.k., pomimo że zarówno w 
opisie czynu, jak i ustaleniach faktycznych dokonanych przez Sąd Rejono-
wy brak było w tym względzie podstawy prawnej. Należy przypomnieć, że 
okoliczność ta została dostrzeżona przez Sąd Okręgowy w Z. rozpoznający 
sprawę po raz pierwszy. Sąd ten wskazując na ustalenia Sądu Rejonowe-
go świadczące nie tylko o braku zamiaru oskarżonego „zaboru, a de facto 
ukrycia dokumentu”, tzn. prawa jazdy i zaboru karty bankomatowej, ale w 
ogóle jego wiedzy, że przedmioty te w portfelu wyrwanym pokrzywdzonej 
się znajdują, wyeliminował z kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżone-
mu czynu przepisy art. 276 k.k. i art. 278 § 5 k.k. 
Wobec braku ustaleń w przedmiocie dokonania przez Ryszarda E. 
przestępstwa kradzieży lub przywłaszczenia prawa jazdy pokrzywdzonej i 
kradzieży należącej do niej karty uprawniającej do podjęcia pieniędzy z au-

 
5
tomatu bankowego, zakwalifikowanie przez Sąd Okręgowy przypisanego 
mu czynu z art. 275 § 1 k.k. oraz art. 278 § 5 k.k. było zarówno nieupraw-
nione, jak i błędne. 
W opisanej sytuacji konieczność poprawienia tej kwalifikacji nie może 
być skutecznie kwestionowana. Podstawę wydania wyroku reformatoryjne-
go w tym przedmiocie przez Sąd Najwyższy, orzekający w postępowaniu  
kasacyjnym, stanowi przepis art. 536 k.p.k. 
Zdaniem Sądu Najwyższego, w składzie orzekającym w niniejszej 
sprawie, katalog orzeczeń wymienionych w art. 537 § 1 i 2 k.p.k. nie ma 
charakteru katalogu zamkniętego. Treść tych przepisów nie przesądza 
więc o dopuszczalności wydania przez Sąd Najwyższy, orzekający w po-
stępowaniu kasacyjnym, orzeczenia tylko w jednej z postaci w nim przewi-
dzianych. Regulacja przewidziana w art. 537 § 1 i 2 k.p.k., polegająca na 
wyliczeniu rodzajów orzeczeń właściwych dla postępowania kasacyjnego, 
nie może w szczególności wyłączać uprawnienia do wydania także orze-
czenia innego rodzaju, nie naruszającego zasad tego szczególnego środka 
zaskarżenia, ale uwzględniającego specyfikę danej sprawy i potrzebę wy-
dania rozstrzygnięcia racjonalnego. Uregulowanie zawarte w art. 537 § 1 i 
2 k.p.k. nie może więc narzucać interpretacji rozwiązania przewidzianego w 
art. 536 k.p.k. Ten ostatni przepis, upoważniający Sąd Najwyższy do orze-
kania poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów m.in. w wy-
padku, gdy zachodzi konieczność poprawienia błędnej kwalifikacji, nie mo-
że być więc odczytywany wyłącznie z uwzględnieniem treści art. 537 k.p.k. 
i w oderwaniu od treści art. 455 k.p.k. 
Skoro w art. 455 k.p.k. ustawodawca użył zwrotu „poprawia” błędną 
kwalifikację prawną i do zastosowania rozwiązania przyjętego w tym prze-
pisie upoważnił Sąd Najwyższy, to za dopuszczalnością poprawienia błęd-
nej kwalifikacji właśnie przez Sąd Najwyższy orzekający w postępowaniu 
kasacyjnym przemawia wykładnia językowa. W myśl dyrektyw językowych 

 
6
rozwiązanie przewidziane w art. 536 k.p.k., upoważniające Sąd Najwyższy 
do orzekania nie tylko w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, 
ale także do orzekania m.in. w wypadku określonym w art. 455 k.p.k., nie 
może być interpretowane w oderwaniu od użytego w tym ostatnim przepi-
sie zwrotu „poprawia”. Słowo „poprawia” nie jest wyrażeniem wieloznacz-
nym i nic nie przemawia za tym, aby jego znaczenie, przy ustalaniu treści 
przepisu w którym zostało użyte, powinno być rozumiane inaczej, niż jest 
rozumiane w języku potocznym. Skoro art. 536 k.p.k. reguluje uprawnienia 
Sądu Najwyższego, w tym m.in. do orzekania w wypadku określonym w 
art. 455 k.p.k., to nie sposób zakładać, że użyty w art. 455 zwrot „popra-
wia”, adresowany jest do innego organu niż ten, którego uprawnienia, w 
tym do poprawienia błędnej kwalifikacji, wynikają z treści art. 536. Interpre-
tacja odmienna, a więc zakładająca konieczność uchylenia przez Sąd Naj-
wyższy wyroku zawierającego błędną kwalifikację prawną czynu przypisa-
nego skazanemu, tylko po to aby stosownej korekty, polegającej wyłącznie 
na poprawieniu kwalifikacji prawnej dokonał sąd odwoławczy, byłaby za-
przeczeniem racjonalności ustawodawcy. 
Podkreślenia wymaga fakt, że Sąd Najwyższy w przeszłości wydawał 
już orzeczenia reformatoryjne, niemieszczące się w katalogu ujętym w art. 
537 § 1 i 2 k.p.k., poprawiając – na podstawie art. 536 k.p.k. w zw. z art. 
455 k.p.k. – błędną kwalifikację czynów przypisanych skazanym (por wyro-
ki: z dnia 22 sierpnia 2006 r., IV KK 4/06, R-OSNKW 2006, poz. 1583 - na 
płycie oraz z dnia 18 października 2010 r., V KK 84/10, niepubl.). 
Z tych względów Sąd Najwyższy, oddalając wniesioną na korzyść 
skazanego Ryszarda E. kasację jako oczywiście bezzasadną, na podsta-
wie art. 536 k.p.k. w zw. z art. 455 k.p.k., poprawił błędną kwalifikację 
prawną przypisanego mu – przez Sąd Okręgowy – czynu, przez wyelimi-
nowanie z niej przepisów art. 275 § 1 k.k. i art. 278 § 5 k.k.