IV KK 279/25

Sąd Najwyższy2025-09-22
SNKarnewykroczenia drogoweŚrednianajwyższy
wykroczenieprawo drogoweznak STOPbrak uprawnieńkasacjaSąd Najwyższyne bis in idempostępowanie karnewyrok nakazowy

Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w Rybniku i umorzył postępowanie z powodu ponownego skazania za ten sam czyn, naruszając zasadę ne bis in idem.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Rybniku, który skazał M. N. za wykroczenia drogowe. Zarzut dotyczył rażącego naruszenia prawa procesowego, a mianowicie skazania za czyn, za który obwiniony został już wcześniej prawomocnie skazany. Sąd Najwyższy uznał rację Prokuratora, uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, powołując się na przepis zakazujący wszczynania postępowania, gdy sprawa o ten sam czyn została już prawomocnie zakończona.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść obwinionego M. N. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 4 listopada 2024 r. (sygn. akt III W 1236/24). Wyrok ten skazywał obwinionego za wykroczenia polegające na niezatrzymaniu pojazdu na znaku STOP oraz kierowaniu pojazdem bez uprawnień. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że M. N. został skazany za ten sam czyn prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 22 października 2024 r. (sygn. akt III W 1095/24). Sąd Najwyższy, analizując akta obu spraw, stwierdził, że zarzut kasacji jest zasadny. Sąd Rejonowy wydał bowiem dwa orzeczenia dotyczące tego samego czynu, co stanowi naruszenie art. 5 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się. Uchybienie to jest bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w., skutkującą koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, obciążając Skarb Państwa kosztami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, ponowne skazanie za ten sam czyn stanowi rażące naruszenie prawa procesowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Rejonowy wydał wyrok nakazowy skazujący obwinionego za czyn, który był już przedmiotem wcześniejszego, prawomocnie zakończonego postępowania. Jest to naruszenie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., który zakazuje wszczynania postępowania w takiej sytuacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

obwiniony M. N.

Strony

NazwaTypRola
M. N.osoba_fizycznaobwiniony

Przepisy (6)

Główne

k.p.w. art. 104 § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w pkt 7 (skazanie za czyn, który był przedmiotem wcześniej wszczętego postępowania) powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania.

k.p.w. art. 5 § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Zakazuje się wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się.

Pomocnicze

k.w. art. 92 § 1

Kodeks wykroczeń

Rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie znaków i sygnałów drogowych art. 21

k.w. art. 94 § 1

Kodeks wykroczeń

k.p.w. art. 58

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponowne skazanie za ten sam czyn, za który obwiniony został już prawomocnie skazany, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia (art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.).

Godne uwagi sformułowania

zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącą obrazą przepisu prawa procesowego stanowi to naruszenie przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się. Uchybienie to ma charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w., której wystąpienie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania.

Skład orzekający

Andrzej Tomczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne bis in idem w postępowaniu wykroczeniowym oraz konsekwencje naruszenia zakazu dwukrotnego karania za ten sam czyn."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ponownego skazania za ten sam czyn w postępowaniu wykroczeniowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę prawną ne bis in idem i pokazuje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia, nawet jeśli czyn był oczywisty.

Sąd Najwyższy: Nie można skazać dwa razy za to samo wykroczenie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KK 279/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 września 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Tomczyk
w sprawie
M. N.
‎
skazanego z art. 92 § 1 k.w. w zw. z § 21 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2019, poz. 2310 ze zm.) oraz z art. 94 § 1 k.w.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
‎
22 września 2025 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść obwinionego
‎
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Rybniku
‎
z dnia 4 listopada 2024 r., sygn. akt III W 1236/24,
1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 104 § 1 pkt 7 w zw. z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. umarza postępowanie;
2. obciąża Skarb Państwa kosztami w sprawie.
UZASADNIENIE
M. N. został obwiniony o to, że
w dniu 8 sierpnia 2024 roku o godz. 12:30 w R. na ul. M. w rejonie skrzyżowania z ul. C. jako kierujący samochodem osobowym marki B.
‎
o nr rej. […]. nie zatrzymał pojazdu w wyznaczonym miejscu nie stosując się do znaku drogowego B20 „STOP". Ponadto nie posiadał żadnych uprawnień do kierowania tym pojazdem,
tj. o czyn z art. 92 § 1 k.w. w zw. z § 21 rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych oraz z art. 94 § 1 k.w.
Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem nakazowym z 4 listopada 2024 r., sygn. akt III W 1236/24, orzekł, że:
„1)
uznaje obwinionego M. N. (N.) za winnego popełnienia wyżej opisanego czynu i za to na mocy art. 94 § 1 kw w zw. z art. 9 § 1 kw wymierza mu karę grzywny w wysokości 2000,00 (dwóch tysięcy) złotych;
2)
na mocy art. 94 § 3 kw orzeka wobec obwinionego środek kamy w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 11 (jedenastu) miesięcy;
3)
na podstawie art. 119 § 1 kpw zasądza od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania obejmujące zryczałtowane wydatki postępowania w wysokości 70,00 (siedemdziesięciu) złotych oraz opłatę w wysokości 200,00 (dwustu) złotych.”
Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości na korzyść obwinionego M. N. . Zarzucił on „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w., polegające na skazaniu obwinionego M. N. przez Sąd Rejonowy w Rybniku prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 4 listopada 2024 r., sygn. akt III W 1236/24 za czyn polegający na tym, że w dniu 8 sierpnia 2024 r. o godz. 12:30 w R. na ul. M. w rejonie skrzyżowania z ul. C. jako kierujący samochodem osobowym marki B. o nr rej. […]. nie zatrzymał pojazdu w wyznaczonym miejscu nie stosując się do znaku drogowego B20 <<STOP>>, ponadto nie posiadał żadnych uprawnień do kierowania tym pojazdem, tj. za wykroczenie z art. 92 § 1 k.w. w zw. z § 21 rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych oraz z art. 94 § 1 k.w., mimo że obwiniony za popełnienie tego samego czynu został uprzednio skazany wyrokiem tego Sądu z dnia 22 października 2024 r., prawomocnym z dniem 30 października 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III W 1095/24, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w.” i wniósł
„o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w.”
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Analiza akt spraw o sygn. III W 1236/24 i III W 1095/24 prowadzonych w Sądzie Rejonowym w Rybniku nie pozostawia wątpliwości, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącą obrazą przepisu prawa procesowego, wskazaną w zarzucie kasacji.
Jak trafnie bowiem podnosi autor kasacji, Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem wydanym w dniu 22 października 2024 r. o sygn. akt III W 1095/24, w trybie art. 58 k.p.w., po rozpoznaniu sprawy M. N. obwinionego o to, że w dniu
‎
8 sierpnia 2024 r. około godziny 12:30 w R. na ul. M. jako kierujący pojazdem mechanicznym marki B. o nr rej. […]. podczas przejazdu przez skrzyżowanie ulic M. /C. nie zatrzymał pojazdu w związku ze znakiem
‎
B-20 „STOP”. Ponadto w tym samym miejscu i czasie nie posiadał wymaganych przepisami uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, tj. o wykroczenie
‎
z art. 92 § 1 k.w. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dnia 31 lipca 2002 r., art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 3 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 05 stycznia 2011 r.:
1.
uznał obwinionego M. N. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego ustawowe znamiona wykroczenia z art. 92 § 1 k.w. w zw. z § 21 ust. 1 pkt rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dn. 31 lipca 2002 r., art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 3 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 05 stycznia 2011 r. i za to na mocy art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył mu łącznie karę grzywny w wysokości 1.800 (jednego tysiąca ośmiuset) złotych;
2.
na mocy art. 94 § 3 k.w. orzekł wobec obwinionego M. N. środek kamy w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres
‎
1 (jednego) roku;
3.
na mocy art. 118 § 1 k.p.w. i art. 119 k.p.w. w zw. z art. 21 pkt 2
‎
i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zasądził od obwinionego M. N. na rzecz Skarbu Państwa zryczałtowane wydatki postępowania w wysokości 70 (siedemdziesięciu) złotych oraz opłatę w wysokości 180 (stu osiemdziesięciu) złotych (k. 25 akt Sądu Rejonowego w Rybniku o sygn. III W 1095/24).
Orzeczenie to uprawomocniło się 30 października 2024 r. (k. 26 akt Sądu Rejonowego w Rybniku o sygn. III W 1095/24).
Z zestawienia treści obu orzeczeń wynika zatem, że M. N. ukarano za czyn, który był przedmiotem wcześniej wszczętego postępowania. Stanowi to naruszenie przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się.
Uchybienie to ma charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w., której wystąpienie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania.
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI