V KK 201/14

Sąd Najwyższy2014-07-17
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
postępowanie nakazoweniepoczytalnośćobrona obligatoryjnakasacjaSąd Najwyższywykroczenie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego, uznając niedopuszczalność postępowania w sytuacji uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności obwinionego.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, którym obwiniony A. Z. został skazany za wykroczenia. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na rozpoznaniu sprawy w postępowaniu nakazowym mimo istnienia uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności obwinionego, co wymagało obligatoryjnego obrońcy i opinii biegłego psychiatry. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść obwinionego A. Z. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 11 października 2013 r. Sąd Rejonowy uznał obwinionego za winnego popełnienia wykroczeń z art. 51 § 1 kw, art. 75 § 1 kw i art. 145 kw, skazując go na łączną karę grzywny w kwocie 200 zł. Wyrok ten uprawomocnił się. Prokurator Generalny zaskarżył wyrok, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 93 § 2 i 4 k.p.w. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w. Podniesiono, że postępowanie nakazowe było niedopuszczalne, ponieważ zgromadzone dowody, w tym informacja o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności obwinionego, rodziły uzasadnioną wątpliwość co do jego poczytalności w chwili popełnienia czynów. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, wskazując, że zgodnie z przepisami k.p.w., orzekanie w postępowaniu nakazowym jest niedopuszczalne, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego. W aktach sprawy znajdowały się informacje o niepełnosprawności obwinionego i jego rencie socjalnej, a mimo to nie powołano biegłego psychiatry. Sąd Najwyższy podkreślił, że w takiej sytuacji sprawa powinna zostać skierowana na rozprawę, a obwinionemu należało wyznaczyć obrońcę z urzędu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym jest niedopuszczalne, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego.

Uzasadnienie

Przepisy k.p.w. (art. 93 § 2 i 4 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2) stanowią, że w postępowaniu nakazowym sprawę można rozpoznać tylko wtedy, gdy nie zachodzą okoliczności wymagające obligatoryjnego obrońcy, w tym uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego. W przypadku wątpliwości co do poczytalności, sprawa powinna być skierowana na rozprawę, a obwinionemu należy wyznaczyć obrońcę i poddać go badaniu psychiatrycznemu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

obwiniony (w sensie uwzględnienia kasacji)

Strony

NazwaTypRola
A. Z.osoba_fizycznaobwiniony

Przepisy (11)

Główne

k.p.w. art. 93 § § 2 i 4

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Orzekanie w postępowaniu nakazowym w sprawach o wykroczenia może nastąpić tylko wówczas, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości, a nadto jeżeli nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 21 § 1 k.p.w.

k.p.w. art. 21 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

W sytuacjach, w których obwiniony obligatoryjnie w toku postępowania musi mieć obrońcę, w tym gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności.

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Tryb rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.

k.p.k. art. 526 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakres zaskarżenia kasacją.

k.p.k. art. 537 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przedmiocie uwzględnienia lub odmowy uwzględnienia kasacji.

k.p.w. art. 110

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Zaskarżenie wyroku na korzyść obwinionego.

k.p.w. art. 111

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa prawna kasacji.

k.w. art. 51 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa skazania za wykroczenie.

k.w. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa skazania za wykroczenie.

k.w. art. 145

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa skazania za wykroczenie.

k.w. art. 9 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa skazania za wykroczenie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym było niedopuszczalne z uwagi na istnienie uzasadnionej wątpliwości co do poczytalności obwinionego, co wymagało obligatoryjnego obrońcy i opinii biegłego psychiatry.

Godne uwagi sformułowania

Rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa karnego procesowego zachodziła uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego w chwili popełniania czynów Z niewiadomych przyczyn, nie powołano biegłego psychiatry w sprawie.

Skład orzekający

Henryk Gradzik

przewodniczący

Tomasz Grzegorczyk

członek

Józef Szewczyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Niedopuszczalność postępowania nakazowego w przypadku wątpliwości co do poczytalności obwinionego, konieczność zapewnienia obrony obligatoryjnej i opinii biegłego psychiatry."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w sprawach o wykroczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur procesowych, zwłaszcza w kontekście obrony osób z potencjalnymi problemami zdrowotnymi, co ma znaczenie praktyczne dla prawników.

Czy można skazać kogoś w postępowaniu nakazowym, gdy istnieje wątpliwość co do jego poczytalności?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KK 201/14
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 lipca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Henryk Gradzik (przewodniczący)
‎
SSN Tomasz Grzegorczyk
‎
SSN Józef Szewczyk (sprawozdawca)
Protokolant Anna Kowal
w sprawie
A. Z.
‎
obwinionego z art. 51 § 1 kw, art. 75 § 1 kw i art. 145 kw
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk
w dniu 17 lipca 2014 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść obwinionego
‎
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Ż.
‎
z dnia 11 października 2013 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Ż. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem nakazowym z dnia 11 października 2013 r., Sąd Rejonowy w Ż.
przyjmując, że okoliczności i wina obwinionego nie budzą wątpliwości, na mocy art. 93 § 1 i 2 k.p.w. uznał
obwinionego A. Z. za winnego popełnienia zarzucanych mu wykroczeń z
art. 51 § 1 k.w., art. 75 § 1 k.w. oraz art. 145 k.w. i za to na podstawie art. 51 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. skazał go
na łączną karę grzywny w kwocie 200 zł.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 28 października 2013 roku.
Od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 11 października 2013 r., kasację wywiódł Prokurator Generalny.
Na podstawie art. 110 k.p.w. zaskarżył wyrok w całości na korzyść obwinionego A. Z.
Na podstawie art. 111 k.p.w., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. zarzucił: rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa karnego procesowego, to jest art. 93 § 2 i 4 k.p.w. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w., polegające na rozpoznaniu sprawy w postępowaniu nakazowym pomimo tego, że było ono niedopuszczalne, gdyż w świetle zgromadzonych dowodów, w tym informacji, iż obwiniony posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, zachodziła uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego w chwili popełniania czynów.
Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu, do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna.
Zgodnie z treścią art. 93 § 2 i 4 k.p.w
. orzekanie w postępowaniu nakazowym w sprawach o wykroczenia może nastąpić tylko wówczas, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości, a nadto jeżeli nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 21 § 1 k.p.w. czyli sytuacje, w których obwiniony obligatoryjnie w toku postępowania musi mieć obrońcę (obwiniony jest głuchy, niemy lub niewidomy albo zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności).
W rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka niedopuszczalności rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym, określona w art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w., bowiem zachodziła uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego.
Z protokołu przesłuchania A. Z. jako osoby podejrzanej o popełnienie wykroczeń przeprowadzonego w dniu 17 września 2013 r. wynika, iż podczas tej czynności oświadczył on, że ma ustalony stopień niepełnosprawności i utrzymuje się z renty socjalnej (k. 21v). Znalazło to odzwierciedlenie w projekcie wniosku o powołanie biegłego psychiatry celem ustalenia poczytalności obwinionego w czasie popełnienia zarzucanych czynów, gdyż ustalono, że posiada on umiarkowany stopień upośledzenia umysłowego (k. 24). Z niewiadomych przyczyn, nie powołano biegłego psychiatry w sprawie.
Także analiza zeznań świadków oraz charakter zarzucanych A. Z. wykroczeń uzasadnia przypuszczenie, iż zachowania te mogły wynikać z zakłócenia czynności psychicznych.
Przedstawione okoliczności wskazują, iż istniały uzasadnione wątpliwości co do poczytalności obwinionego w czasie popełnienia wykroczenia. W tej sytuacji rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym było niedopuszczalne. Sprawa obwinionego powinna zostać skierowana na rozprawę, zaś obwinionemu należało wyznaczyć obrońcę z urzędu i poddać go badaniu przez biegłego psychiatrę (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 lipca 2013 r., III KK 193/13).
Rażąca obraza art. 93 § 2 i 4 k.p.w. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w. mogła mieć istotny wpływ na treść wyroku.
W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w L.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI