V KK 198/22

Sąd Najwyższy2022-05-11
SNKarneprzestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowościŚrednianajwyższy
kasacjakodeks karnykodeks postępowania karnegoopinie biegłychocena dowodówsąd najwyższypostanowienie

Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego jako oczywiście bezzasadną, obciążając go kosztami postępowania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego za czyn z art. 197§1 k.k. Kasacja zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych, w tym dowolną ocenę dowodów w postaci opinii biegłych psychologów. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną, wskazując na błędne rozumienie przez autora kasacji przepisów dotyczących zasad ogólnych procesu karnego, podstaw kasacyjnych oraz roli opinii biegłych. Sąd podkreślił, że opinie biegłych służyły weryfikacji zeznań pokrzywdzonej, a ustalenia faktyczne należą do sądu. W konsekwencji kasację oddalono, a skazanego obciążono kosztami.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego A. D., który został skazany za czyn z art. 197§1 k.k. Kasacja dotyczyła wyroku Sądu Okręgowego w T., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w B. Głównym zarzutem podniesionym w kasacji było naruszenie przepisów postępowania karnego, w szczególności art. 457§3 k.p.k. oraz art. 2§2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5§2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 k.p.k., które miało polegać na dowolnej ocenie dowodów, w tym uzupełniających opinii biegłych psychologów. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Wyjaśniono, że naruszenie ogólnych zasad procesu karnego (art. 2§2, art. 4 k.p.k.) nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Podniesiono również, że art. 5§2 k.p.k. dotyczy wątpliwości sądu, a nie stron. Stwierdzono, że art. 410 k.p.k. nie ma zastosowania do postępowania odwoławczego, a art. 424 k.p.k. dotyczy uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że opinie biegłych miały charakter pomocniczy i służyły weryfikacji zeznań pokrzywdzonej, a ustalenia faktyczne należą do wyłącznej kompetencji sądu. Sąd Odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, a wątpliwości wynikające z opinii zostały rozwiane. Autor kasacji nie wykazał rażącego naruszenia prawa przez Sąd Okręgowy. W związku z tym kasację oddalono jako oczywiście bezzasadną, a skazanego obciążono kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie ogólnych zasad postępowania karnego nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż przepisy te formułują generalne zasady, które znajdują konkretyzację w przepisach szczegółowych.

Uzasadnienie

Przepisy te formułują generalne zasady rządzące procesem karnym, które znajdują następnie konkretyzację w części szczegółowej kodeksu. Zatem treścią zarzutu może stać się jedynie naruszenie tych konkretnych, szczegółowo wskazanych przepisów, nie zaś zasad generalnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście utrzymania wyroku)

Strony

NazwaTypRola
A. D.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 197 § § 1

Kodeks karny

Pomocnicze

k.p.k. art. 2 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 5 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 424

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Naruszenie przepisów ogólnych k.p.k. nie stanowi samodzielnej podstawy kasacyjnej. Art. 5§2 k.p.k. dotyczy wątpliwości sądu, a nie stron. Art. 410 k.p.k. nie ma zastosowania do postępowania odwoławczego. Opinie biegłych miały charakter pomocniczy i służyły weryfikacji zeznań pokrzywdzonej. Sąd Odwoławczy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i rozwiał wątpliwości. Autor kasacji nie wykazał rażącego naruszenia prawa przez Sąd Okręgowy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 457§3 k.p.k. oraz art. 2§2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5§2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 k.p.k. Dowolna ocena dowodów przeprowadzonych na rozprawie odwoławczej w postaci uzupełniających opinii biegłych psycholog.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest bezzasadna i to w stopniu oczywistym naruszenie art. 2§2 k.p.k., czy art. 4 k.p.k., nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej art. 5§2 k.p.k. dotyczy wątpliwości, które ma i nie jest w stanie rozstrzygnąć sąd opinie biegłych nie miały charakteru rozstrzygającego co do tego, czy w dniu zdarzenia w istocie doszło do zgwałcenia pokrzywdzonej ustaleń faktycznych sprawy Sąd I instancji dokonał na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zastrzeżenia obrony zdają się w powyższym zakresie stanowić jedynie polemikę

Skład orzekający

Jerzy Grubba

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących podstaw kasacyjnych, roli opinii biegłych oraz zakresu kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zarzutów podniesionych w kasacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące dopuszczalności i zakresu zarzutów w kasacji, co jest cenne dla praktyków prawa karnego.

Kiedy kasacja jest 'oczywiście bezzasadna'? Sąd Najwyższy wyjaśnia pułapki proceduralne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt V KK 198/22
POSTANOWIENIE
Dnia 11 maja 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba
na posiedzeniu w trybie art. 535§3 k.p.k.
po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2022r.
sprawy
A. D.
skazanego za czyn z art. 197§1 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w T.
z dnia 19 listopada 2021r., sygn. akt IX Ka
[…]
,
zmieniającego w części wyrok Sądu Rejonowego w B.
z dnia 26 listopada 2020r., sygn. akt II K
[…]
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację uznając ją za oczywiście bezzasadną,
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Kasacja wniesiona w imieniu skazanego jest bezzasadna i to w stopniu oczywistym.
W sformułowanym w kasacji zarzucie wskazano na naruszenie art. 457§3 k.p.k. oraz art. 2§2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5§2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 k.p.k., które miało polegać m.in. na dowolnej ocenie dowodów przeprowadzonych na rozprawie odwoławczej w postaci uzupełniających opinii biegłych psycholog. W powyższym zakresie wystarczające byłoby przywołanie art. 7 k.p.k., jako tego, któremu Sąd Odwoławczy miałby uchybić. Wszak wymieniony wyżej dowód przeprowadzony i oceniony został samodzielnie przez Sąd II instancji.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że naruszenie art. 2§2 k.p.k., czy art. 4 k.p.k., nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż w przepisach tych sformułowano generalne zasady rządzące procesem karnym, które znajdują następnie konkretyzację w części szczegółowej kodeksu. Zatem treścią zarzutu może stać się jedynie naruszenie tych konkretnych, szczegółowo wskazanych przepisów, nie zaś zasad generalnych. Z kolei art. 5§2 k.p.k. dotyczy wątpliwości, które ma i nie jest w stanie rozstrzygnąć sąd rozpoznający sprawę, nie zaś wątpliwości którejś ze stron co do prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez ten sąd.
Art. 410 k.p.k. nie ma zastosowania do postępowania odwoławczego, ponieważ to nie dowody ujawnione przed Sądem II instancji stanowiły podstawę rozstrzygnięcia tego sądu. Sąd przeprowadził zaledwie jeden dowód i to o charakterze uzupełniającym, który miał na celu wyjaśnienie rozbieżności zaistniałych pomiędzy opiniami poszczególnych biegłych psycholog. Natomiast art. 424 k.p.k. określa wymogi jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku sporządzone przez sąd I instancji, nie zaś wymogi uzasadnienia orzeczenia kończącego, wydanego przez sąd odwoławczy. Tu zastosowanie ma art. 457§3 k.p.k., który
nota bene
został powołany w treści zarzutu kasacji.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania postawionego zarzutu, na wstępie należy podkreślić, że opinie biegłych nie miały charakteru rozstrzygającego co do tego, czy w dniu zdarzenia w istocie doszło do zgwałcenia pokrzywdzonej – jak sugeruje autor kasacji. Nie budzi żadnych wątpliwości, że poczynienie konkretnych ustaleń w tej przestrzeni należy wyłącznie do Sądu rozpoznającego sprawę, zaś ich podstawę stanowi pełen zgromadzony i ujawniony materiał dowodowy. Opinie biegłych w przedmiotowej sprawie służyły jedynie weryfikacji wiarygodności zeznań pokrzywdzonej przez pryzmat jej stanu psychicznego, rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania i odtwarzania spostrzeżeń oraz ewentualnych skłonności do konfabulacji i fantazjowania. Biegłe miały się wypowiedzieć także w kwestii, czy na procesy te miał wpływ spożyty przez pokrzywdzoną w dniu zdarzenia alkohol i jakie mogły być przyczyny powoływanej przez nią niepamięci. Opinia biegłej psycholog-seksuolog dr M. D. miała ponadto na celu zbadanie, czy zachowania i ewentualne zaburzenia Z. W.  mogły wynikać z jej pokrzywdzenia przestępstwem seksualnym.
Podsumowując, ustaleń faktycznych sprawy Sąd I instancji dokonał na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś Sąd II instancji podzielił oceny przez ten Sąd poczynione, nie dostrzegając przy tym uchybień w zakresie żadnego z kryteriów sformułowanych w art. 7 k.p.k. Sąd Odwoławczy szeroko omówił postawiony w tej przestrzeni zarzut apelacyjny, w zakresie opinii uzupełniających uznał natomiast, że wszelkie wątpliwości, jakie mogły wynikać z poszczególnych, zasadniczych opinii, zostały rozwiane. Wskazał on, że biegłe odniosły się do wszystkich wyciągniętych w nich wniosków i wytłumaczyły, z czego wynikały zaistniałe różnice. Jak się okazało, zasadnicze znaczenie miał okres jaki upłynął od newralgicznych wydarzeń do czasu sporządzania poszczególnych ekspertyz, a także wydarzenia, które miały miejsce później, jak choćby skorzystanie przez Z. W. z pomocy specjalisty i „przepracowanie” problemu (k. 3-8, 13-14 motywów pisemnych orzeczenia Sądu Okręgowego). I choć rację ma obrona, że część wypowiedzi biegłych ma charakter hipotetyczny, to jednak nie wpływają one w sposób bezpośredni na dokonane ustalenia faktyczne. Miały one znaczenie jedynie w przestrzeni kategoryczności stanowisk biegłych co do określonych zachowań pokrzywdzonej. Te wywody biegłych są nie tylko logiczne, ale przede wszystkim zostały należycie umotywowane w oparciu o wiedzę specjalistyczną i doświadczenie zawodowe biegłych. Zastrzeżenia obrony zdają się w powyższym zakresie stanowić jedynie polemikę.
Uzasadnienie kasacji w pozostałym zakresie nie dotyczy ocen poczynionych przez Sąd Odwoławczy, a dotyka zapatrywań Sądu Rejonowego. Jej autor nie wykazał w powyższym zakresie jakiegokolwiek uchybienia po stronie Sądu Okręgowego, którego miałby się dopuścić w procesie kontroli instancyjnej. Lektura rozważań Sądu II instancji nakazuje uznać je za poprawne pod względem logicznym oraz uwzględniające wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd nie ograniczył się do prostego zaakceptowania ocen dokonanych przez Sąd rozpoznający sprawę w I instancji, ale dokonał własnych analiz przez pryzmat postawionego zarzutu apelacyjnego.
Podsumowując, autor kasacji nie wykazał, by Sąd Odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
W tej sytuacji kasację należało ocenić jako bezzasadną w stopniu oczywistym.
Skazanego obciążono kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, nie znajdując podstaw do zwolnienia od ich ponoszenia.
a.s.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI