V KK 195/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy Andrzeja S. i Pawła S. od wyroku Sądu Okręgowego w P., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. w części dotyczącej skazania za przestępstwa handlowe (art. 300 § 1 i 2 k.h.). Obrońca podniósł zarzut obrazy art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., wskazując na nieprawidłowe rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego Jakuba Z. przez sędzię Małgorzatę S., która sama była objęta wnioskiem o wyłączenie. Dodatkowo, w uzupełnieniu kasacji, zarzucono obrazę art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 351 § 1 k.p.k. dotyczącą naruszenia zasad wyznaczania składu sędziowskiego przez pominięcie kolejności wpływu sprawy. Sąd Najwyższy oddalił kasację. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego wyznaczania składu sędziowskiego, Sąd uznał, że nadmierne obciążenie pracą innych sędziów jest 'inną ważną przyczyną' uzasadniającą odstępstwo od zasady kolejności wyznaczania sędziego, zwłaszcza gdy grozi to przedawnieniem karalności. Odnosząc się do zarzutu wyłączenia sędziego, Sąd Najwyższy podkreślił, że bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia jest udział w składzie osoby podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k., a nie wątpliwości co do bezstronności (art. 41 § 1 k.p.k.). Sąd wyjaśnił, że zarzut dotyczący sędziego rozpoznającego wniosek o wyłączenie, który sam był objęty wnioskiem, jest niezasadny, ponieważ jedyną podstawą wyłączenia sędziego od orzekania w przedmiocie wniosku o wyłączenie jest art. 42 § 4 zd. 2 k.p.k., a okoliczności wskazane w art. 40 k.p.k. dotyczą sędziego wyznaczonego do udziału w sprawie. Ponadto, wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do udziału w sprawie aktualizuje się dopiero po wyłączeniu sędziego wyznaczonego i wyznaczeniu w jego miejsce sędziego objętego wnioskiem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wyznaczania składu sądu, zasad wyłączania sędziów oraz dopuszczalności kasacji w kontekście uchybień procesowych.
Dotyczy specyficznych okoliczności proceduralnych w postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi sędziego, uniemożliwiające rozpoznanie sprawy przed upływem terminu karalności, stanowi 'inną ważną przyczynę' uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi sędziego, uniemożliwiające rozpoznanie sprawy przed upływem terminu karalności, jest 'inną ważną przyczyną' uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasada kolejności wyznaczania sędziego nie jest bezwzględna i może być modyfikowana z ważnych przyczyn, takich jak nadmierne obciążenie pracą, które grozi przedawnieniem sprawy. Odstępstwo od tej zasady jest uzasadnione, gdy mniej obciążony sędzia gwarantuje rozpoznanie sprawy przed upływem terminu przedawnienia.
Czy obraza art. 351 § 1 k.p.k. (zasady wyznaczania składu sędziowskiego) jest bezwzględną przyczyną odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obraza art. 351 § 1 k.p.k. nie jest bezwzględną przyczyną odwoławczą, lecz uchybieniem określonym w art. 438 pkt 2 k.p.k., które wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa i jego wpływu na treść orzeczenia w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił bezwzględne przyczyny uchylenia orzeczenia od innych uchybień procesowych. Naruszenie zasad wyznaczania składu sędziowskiego, jeśli nie spełnia przesłanek z art. 439 § 1 k.p.k., podlega ocenie w kontekście art. 438 pkt 2 k.p.k., co wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa i jego wpływu na wynik sprawy.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, który nie został jeszcze wyznaczony do udziału w sprawie, podlega rozpoznaniu, jeśli sędzia rozpoznający wniosek o wyłączenie sam jest objęty wnioskiem o wyłączenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do udziału w sprawie aktualizuje się i podlega rozpoznaniu tylko wtedy, gdy sędzia wyznaczony został wyłączony, a w jego miejsce wyznaczono sędziego objętego tym wnioskiem. Sędzia rozpoznający wniosek o wyłączenie, który sam jest objęty wnioskiem o wyłączenie, nie jest wyłączony na podstawie art. 42 § 4 zd. 2 k.p.k., jeśli nie rozstrzyga o własnym wyłączeniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy dotyczące wyłączenia sędziego (art. 40, 41, 42 k.p.k.) dotyczą sędziego wyznaczonego do udziału w sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego, który nie został jeszcze wyznaczony, ma charakter warunkowy. Sędzia rozpoznający wniosek o wyłączenie innego sędziego nie jest wyłączony z mocy prawa (art. 42 § 4 zd. 2 k.p.k.) tylko dlatego, że sam jest objęty innym wnioskiem o wyłączenie, o ile nie rozstrzyga o własnym wyłączeniu.
Czy udział w wydaniu orzeczenia osoby podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k. (iudex inhabilis) jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udział w wydaniu orzeczenia osoby podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k. jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia zgodnie z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że udział w składzie orzekającym osoby, która podlegała wyłączeniu z mocy prawa (art. 40 k.p.k.), stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, niezależnie od wpływu na treść orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Andrzej S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Paweł S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| obrońca skazanych | inne | obrońca |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 351 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi sędziego, uniemożliwiające rozpoznanie sprawy przed upływem terminu karalności, jest 'inną ważną przyczyną' uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Udział w wydaniu orzeczenia osoby podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k. jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia.
k.h. art. 300 § § 1
Kodeks handlowy
Przepis dotyczący przestępstwa oszustwa lub przywłaszczenia w obrocie gospodarczym.
k.h. art. 300 § § 2
Kodeks handlowy
Przepis dotyczący przestępstwa oszustwa lub przywłaszczenia w obrocie gospodarczym.
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Obraza art. 351 § 1 k.p.k. jest uchybieniem podlegającym ocenie w postępowaniu kasacyjnym, wymagającym wykazania rażącego naruszenia prawa i możliwości wpływu na treść orzeczenia.
k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności wyłączające sędziego od udziału w sprawie (np. pokrewieństwo, powinowactwo, stosunek zależności, inne okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do bezstronności).
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wątpliwości co do bezstronności członka składu orzekającego mogą stanowić podstawę wniosku o wyłączenie, ale niekoniecznie bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia.
k.p.k. art. 42 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, nie może orzekać w przedmiocie tego wyłączenia. Dotyczy to jednak sytuacji, gdy sędzia rozstrzyga o własnym wyłączeniu.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Zasada rozpoznania kasacji w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów nie wiąże sądu kasacyjnego w przypadku uchybienia należącego do bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
W postępowaniu kasacyjnym konieczne jest wykazanie możliwości istotnego wpływu naruszenia prawa na treść orzeczenia.
k.p.k. art. 37
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.
u.k.s. art. 94 § § 1
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
Przepis dotyczący odpowiedzialności za niezłożenie sprawozdania finansowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości § § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 sierpnia 1998 r. (Dz. U. Nr 111, poz. 696)
Przepisy dotyczące zasad wyznaczania składu sędziowskiego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nadmierne obciążenie pracą sędziów jako ważna przyczyna odstąpienia od kolejności wyznaczania spraw. • Brak podstaw do wyłączenia sędziego rozpoznającego wniosek o wyłączenie, gdy sam jest objęty wnioskiem, o ile nie rozstrzyga o własnym wyłączeniu. • Wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do sprawy aktualizuje się dopiero po wyłączeniu sędziego wyznaczonego i wyznaczeniu w jego miejsce sędziego objętego wnioskiem.
Odrzucone argumenty
Zarzut obrazy art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. dotyczący nieprawidłowego rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego. • Zarzut obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 351 § 1 k.p.k. dotyczący naruszenia zasad wyznaczania składu sędziowskiego.
Godne uwagi sformułowania
Nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi sędziego (...) jest 'inną ważną przyczyną' (...) uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego. • Obraza art. 351 § 1 k.p.k. nie może być uznana za bezwzględną przyczynę odwoławczą, lecz jedynie za uchybienie określone w art. 438 pkt 2 k.p.k. • Jeżeli do udziału w sprawie wyznaczony został sędzia, to wniosek o wyłączenie sędziego (sędziów) niewyznaczonego do udziału w tej sprawie (...) aktualizuje się i podlega rozpoznaniu (...) tylko wtedy, gdy wyznaczony sędzia został następnie wyłączony, a w jego miejsce wyznaczono sędziego objętego tym wnioskiem.
Skład orzekający
J. Żywolewska-Ławniczak
przewodniczący
J. Skwierawski
sprawozdawca
T. Artymiuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyznaczania składu sądu, zasad wyłączania sędziów oraz dopuszczalności kasacji w kontekście uchybień procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności proceduralnych w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa porusza istotne kwestie proceduralne dotyczące składu sądu i wyłączania sędziów, które są kluczowe dla praktyków prawa karnego. Wyjaśnienie zasad stosowania art. 351 k.p.k. i art. 42 § 4 k.p.k. ma dużą wartość praktyczną.
“Kiedy nadmierne obciążenie pracą sędziego usprawiedliwia odstępstwo od kolejności spraw? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.