V KK 195/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanych Andrzeja S. i Pawła S. od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 21 marca 2003 r., który zmieniał wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 5 sierpnia 2002 r. Sąd Rejonowy uznał Andrzeja S. za winnego popełnienia przestępstw z art. 94 § 1 u.k.s. i art. 300 § 1 k.h., a Pawła S. za winnego przestępstwa z art. 300 § 2 k.h. Sąd Okręgowy uchylił wyrok w części dotyczącej Andrzeja S. w zakresie czynu z art. 94 § 1 u.k.s. i umorzył postępowanie, a w pozostałym zakresie wyrok utrzymał. Obrońca w kasacji zarzucił obrazę art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (udział sędziego, co do którego złożono wniosek o wyłączenie, a wniosek rozpoznała sędzia objęta wnioskiem o wyłączenie) oraz obrazę art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 351 § 1 k.p.k. (naruszenie zasad wyznaczania składu sędziowskiego przez pominięcie kolejności wpływu sprawy). Sąd Najwyższy oddalił kasację. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego wyznaczania składu orzekającego, Sąd Najwyższy stwierdził, że nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi sędziego, uniemożliwiające rozpoznanie sprawy przed upływem terminu karalności, jest „inną ważną przyczyną” uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego. Podkreślono, że gwarancja ta nie ma charakteru bezwzględnego i doznaje ograniczeń uwzględniających realne potrzeby praktyki. W kwestii zarzutu wyłączenia sędziego, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia jest udział w wydaniu orzeczenia osoby podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k. (iudex inhabilis), a nie wątpliwości co do bezstronności członka składu orzekającego (art. 41 § 1 k.p.k. – iudex suspectus). Stwierdzono, że zarzut ten został skonstruowany w sposób nieprawidłowy, a jedyną przyczynę wyłączenia sędziego od orzekania w przedmiocie wniosku o wyłączenie określa art. 42 § 4 zd. 2 k.p.k. Ponadto, wskazano, że wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do udziału w sprawie aktualizuje się i podlega rozpoznaniu dopiero wtedy, gdy wyznaczony sędzia został wyłączony, a w jego miejsce wyznaczono sędziego objętego tym wnioskiem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odstępstwa od zasady kolejności wyznaczania sędziego z powodu obciążenia pracą i ryzyka przedawnienia; interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w kontekście wniosków o wyłączenie sędziów niewyznaczonych do sprawy.
Dotyczy specyficznych okoliczności proceduralnych w sprawach karnych, ale zasady dotyczące wyznaczania składu i wyłączenia sędziego mogą mieć zastosowanie analogiczne w innych postępowaniach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi sędziego, uniemożliwiające rozpoznanie sprawy przed upływem terminu karalności, stanowi „inną ważną przyczynę” uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego do orzekania w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi sędziego, uniemożliwiające rozpoznanie sprawy przed upływem terminu karalności, jest „inną ważną przyczyną” uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego do orzekania w sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasada kolejności wyznaczania sędziego nie jest bezwzględna i może być odstąpiona z ważnych przyczyn, takich jak nadmierne obciążenie pracą innych sędziów, które grozi przedawnieniem sprawy. Podkreślono, że taka przyczyna jest związana z osobą sędziego i odzwierciedla stan obciążenia obowiązkami służbowymi, a jej uwzględnienie jest racjonalne w praktyce wymiaru sprawiedliwości.
Czy obraza art. 351 § 1 k.p.k. (zasada kolejności wyznaczania sędziego) może być uznana za bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obraza art. 351 § 1 k.p.k. nie może być uznana za bezwzględną przyczynę odwoławczą, lecz jedynie za uchybienie określone w art. 438 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uchybienie zasadzie wyznaczania sędziego nie jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia (art. 439 § 1 k.p.k.), lecz może stanowić podstawę do uchylenia orzeczenia na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k., co w postępowaniu kasacyjnym wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa i możliwości istotnego wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego (sędziów) niewyznaczonego do udziału w sprawie, a nawet wszystkich pozostałych sędziów sądu właściwego, aktualizuje się i podlega rozpoznaniu w sposób przewidziany w art. 42 § 4 k.p.k. tylko wtedy, gdy wyznaczony sędzia został następnie wyłączony, a w jego miejsce wyznaczono sędziego objętego tym wnioskiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o wyłączenie sędziego (sędziów) niewyznaczonego do udziału w sprawie aktualizuje się i podlega rozpoznaniu w sposób przewidziany w art. 42 § 4 k.p.k. tylko wtedy, gdy wyznaczony sędzia został następnie wyłączony, a w jego miejsce wyznaczono sędziego objętego tym wnioskiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że „sprawą” w rozumieniu przepisów o wyłączeniu sędziego jest postępowanie zmierzające do rozpoznania głównego przedmiotu procesu, a nie kwestia wyłączenia sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do udziału w sprawie ma charakter warunkowy i staje się aktualny dopiero z chwilą wyznaczenia do udziału w sprawie wskazanego w nim sędziego, a następnie jego wyłączenia i wyznaczenia w jego miejsce sędziego objętego wnioskiem.
Czy zarzut dotyczący udziału w wydaniu orzeczenia osoby podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k. (iudex inhabilis) może być podniesiony, gdy wątpliwości dotyczą jedynie bezstronności członka składu orzekającego (art. 41 § 1 k.p.k. – iudex suspectus)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwości co do bezstronności członka składu orzekającego (art. 41 § 1 k.p.k.) nie stanowią przyczyny uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. (udział osoby podlegającej wyłączeniu z mocy prawa).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia jest udział w wydaniu orzeczenia osoby podlegającej wyłączeniu z mocy prawa (art. 40 k.p.k.), a nie jedynie wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.). Zarzut oparty na art. 41 § 1 k.p.k. może być podstawą do uchylenia orzeczenia na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k., jeśli zostanie wykazany rażący wpływ naruszenia na treść orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Andrzej S. | osoba_fizyczna | skazany |
| Paweł S. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 351 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi sędziego, uniemożliwiające rozpoznanie sprawy przed upływem terminu karalności, jest „inną ważną przyczyną” uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego (sędziów) do orzekania w sprawie.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia stanowi wyłącznie uchybienie polegające na udziale w wydaniu orzeczenia osoby podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k. (iudex inhabilis).
k.p.k. art. 42 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Jedyną przyczynę wyłączenia sędziego od orzekania w przedmiocie wniosku o wyłączenie określa postanowienie art. 42 § 4 zd. 2 k.p.k. (sędzia, którego dotyczy wyłączenie).
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Obraza art. 351 § 1 k.p.k. nie jest bezwzględną przyczyną odwoławczą, lecz uchybieniem podlegającym ocenie w kontekście rażącego naruszenia prawa i jego wpływu na treść orzeczenia.
k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności wyłączające sędziego ipso iure dotyczą wyłącznie sędziego wyznaczonego do udziału w sprawie.
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Stwierdzenie wątpliwości co do bezstronności członka składu orzekającego (iudex suspectus) nie stanowi bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.h. art. 300 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.h. art. 300 § § 2
Kodeks karny skarbowy
u.k.s. art. 94 § § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi sędziego, uniemożliwiające rozpoznanie sprawy przed upływem terminu karalności, stanowi „inną ważną przyczynę” uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego. • Wątpliwości co do bezstronności sędziego (iudex suspectus) nie są bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia. • Wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do udziału w sprawie aktualizuje się dopiero po wyłączeniu sędziego wyznaczonego i wyznaczeniu w jego miejsce sędziego objętego wnioskiem.
Odrzucone argumenty
Obraza art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. polegająca na udziale w wydaniu orzeczenia sędziego, który rozpoznał wniosek o wyłączenie innego sędziego, będąc samemu objętym wnioskiem o wyłączenie. • Obraza art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 351 § 1 k.p.k. polegająca na rażącym naruszeniu zasad wyznaczania składu sędziowskiego przez pominięcie kolejności wpływu sprawy.
Godne uwagi sformułowania
„inną ważną przyczyną” (art. 351 § 1 zd. 2 k.p.k.), uzasadniającą odstępstwo od obowiązku zachowania kolejności w wyznaczaniu sędziego (sędziów) do orzekania w sprawie. • Obraza art. 351 § 1 k.p.k. nie może być uznana za bezwzględną przyczynę odwoławczą, lecz jedynie za uchybienie określone w art. 438 pkt 2 k.p.k. • bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia stanowi wyłącznie uchybienie polegające na udziale w wydaniu orzeczenia osoby podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k. (iudex inhabilis). • Stwierdzenie, że zachodziły wątpliwości co do bezstronności członka składu orzekającego (art. 41 § 1 k.p.k. – iudex suspectus), jakie sformułowano w niniejszej sprawie, nie stanowi przyczyny uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. • jedyną przyczynę wyłączenia sędziego od orzekania w przedmiocie wniosku o wyłączenie określa postanowienie art. 42 § 4 zd. 2 k.p.k. • Wniosek taki, w wypadku złożenia go, ma charakter warunkowy, czyniący go aktualnym i nadającym się do rozpoznania dopiero z chwilą wyznaczenia do udziału w sprawie wskazanego w takim wniosku sędziego.
Skład orzekający
J. Żywolewska-Ławniczak
przewodniczący
J. Skwierawski
sprawozdawca
T. Artymiuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odstępstwa od zasady kolejności wyznaczania sędziego z powodu obciążenia pracą i ryzyka przedawnienia; interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w kontekście wniosków o wyłączenie sędziów niewyznaczonych do sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności proceduralnych w sprawach karnych, ale zasady dotyczące wyznaczania składu i wyłączenia sędziego mogą mieć zastosowanie analogiczne w innych postępowaniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z funkcjonowaniem sądów i prawem do rzetelnego procesu, w tym zasad wyznaczania sędziów i wyłączania ich od udziału w sprawie. Interpretacja Sądu Najwyższego ma znaczenie praktyczne dla prawników.
“Czy obciążenie pracą sędziego może usprawiedliwić odstępstwo od kolejności wyznaczania składu orzekającego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.