V KK 180/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego od wyroku Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie karne skarbowe wobec B.P. oskarżonego o zaniżenie dochodu i uszczuplenie należności publicznoprawnej. Sąd Okręgowy uznał, że postępowanie powinno zostać umorzone z powodu braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Sąd Najwyższy stwierdził, że argumentacja Sądu Okręgowego była błędna, ponieważ sprawa była wniesiona przed 1 lipca 2015 r., kiedy to finansowy organ postępowania przygotowawczego był uprawniony do wniesienia aktu oskarżenia w przypadku dochodzenia. Jednakże, Sąd Najwyższy uznał, że umorzenie postępowania było ostatecznie słuszne, ponieważ właściwą formą postępowania przygotowawczego było śledztwo (ze względu na wątpliwości co do poczytalności oskarżonego), a nie dochodzenie, a akt oskarżenia został wniesiony przez nieuprawniony organ. W związku z tym, wyrok Sądu Rejonowego był dotknięty wadą bezwzględnej przyczyny odwoławczej, a decyzja Sądu Okręgowego o umorzeniu postępowania, mimo błędnych przesłanek, okazała się słuszna. Kasacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kompetencji do wnoszenia aktu oskarżenia w sprawach karnych skarbowych w zależności od stanu prawnego i formy postępowania przygotowawczego, a także znaczenie obrony obligatoryjnej dla określenia właściwej formy postępowania.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 30 czerwca 2015 r. oraz specyficznych okoliczności sprawy (obrona obligatoryjna).
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku prowadzenia dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe, objętego nadzorem prokuratora, po dniu 1 lipca 2015 r., wyłączną kompetencję do wniesienia aktu oskarżenia posiada prokurator?
Odpowiedź sądu
Tak, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. wyłączna kompetencja prokuratora do wnoszenia aktu oskarżenia w sprawach karnych skarbowych obejmuje zarówno sprawy, w których było prowadzone śledztwo, jak i sprawy, w których było prowadzone dochodzenie objęte jego nadzorem.
Uzasadnienie
Zmiany w art. 155 k.k.s. od 1 lipca 2015 r. przyznały prokuratorowi wyłączną kompetencję do wnoszenia aktu oskarżenia w sprawach karnych skarbowych, niezależnie od formy postępowania przygotowawczego (śledztwo lub dochodzenie objęte nadzorem prokuratora).
Jaka była kompetencja do wniesienia aktu oskarżenia przez finansowy organ postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa skarbowe przed dniem 1 lipca 2015 r., w szczególności w przypadku dochodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przed dniem 1 lipca 2015 r. finansowemu organowi postępowania przygotowawczego przysługiwała kompetencja do wnoszenia aktu oskarżenia, gdy postępowanie przygotowawcze prowadzone było w formie dochodzenia, niezależnie od nadzoru prokuratorskiego.
Uzasadnienie
Przepisy k.k.s. w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r. jasno stanowiły, że w przypadku dochodzenia prowadzonego przez finansowy organ, organ ten był uprawniony do wniesienia aktu oskarżenia. Kompetencja prokuratora dotyczyła śledztw lub dochodzeń objętych nadzorem, ale w kontekście zatwierdzenia i wniesienia aktu oskarżenia.
Czy prowadzenie dochodzenia zamiast obligatoryjnego śledztwa, w sytuacji gdy zaistniały przesłanki do śledztwa (np. obrona obligatoryjna), czyni postępowanie jurysdykcyjne zainicjowane aktem oskarżenia wniesionym przez finansowy organ wadliwym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prowadzenie dochodzenia w sytuacji, gdy powinny być prowadzone śledztwo (np. z powodu obrony obligatoryjnej), jest niezgodne z prawem i skutkuje wadliwością postępowania jurysdykcyjnego zainicjowanego aktem oskarżenia wniesionym przez nieuprawniony organ.
Uzasadnienie
W analizowanej sprawie, ze względu na wątpliwości co do poczytalności podejrzanego, powinny być prowadzone śledztwo. Prowadzenie dochodzenia było niezgodne z art. 151a § 1 pkt 5 k.k.s. w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r. Skutkowało to naruszeniem zasady skargowości i art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Czy uchylenie wyroku i umorzenie postępowania przez sąd odwoławczy, oparte na błędnej argumentacji prawnej, może być uznane za słuszne, jeśli ostateczne rozstrzygnięcie jest poprawne z innych przyczyn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja sądu odwoławczego, mimo że oparta na błędnej argumentacji, może okazać się słuszna, jeśli inne przyczyny uzasadniają takie rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące kompetencji do wniesienia aktu oskarżenia. Jednakże, ponieważ wyrok Sądu Rejonowego był dotknięty wadą bezwzględnej przyczyny odwoławczej (brak skargi uprawnionego oskarżyciela), uchylenie tego wyroku i umorzenie postępowania przez Sąd Okręgowy było ostatecznie słuszne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
| adw. K. F. | inne | obrońca z urzędu |
Przepisy (14)
Główne
k.k.s. art. 56 § § 2
Kodeks karny skarbowy
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
k.k.s. art. 155 § § 1
Kodeks karny skarbowy
W brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r. finansowy organ postępowania przygotowawczego był uprawniony do sporządzenia i wniesienia aktu oskarżenia w przypadku dochodzenia.
k.k.s. art. 155 § § 2
Kodeks karny skarbowy
W brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. w sprawach o przestępstwo skarbowe podlegające rozpoznaniu w postępowaniu zwyczajnym, finansowy organ postępowania przygotowawczego sporządzał akt oskarżenia i przesyłał go prokuratorowi, który go zatwierdzał i wnosił do sądu, jeśli prowadzone było śledztwo. W przypadku dochodzenia, kompetencja do wniesienia aktu oskarżenia przysługiwała finansowemu organowi.
k.k.s. art. 151a § § 1 pkt 5
Kodeks karny skarbowy
W brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. śledztwo należało prowadzić w sprawach o przestępstwa skarbowe, jeżeli zachodziły okoliczności określone w art. 79 § 1 k.p.k. (np. obrona obligatoryjna).
k.p.k. art. 14 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.k.s. art. 113 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.p.k. art. 79 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 331 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dz. U. z 2013 r., poz. 1247 ze zm. art. 28
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw
Czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie tej ustawy są skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych.
Dz.U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm. art. § 2 i § 3 oraz § 4 ust. 1 i 3 w zw. z § 17 ust. 2 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego dotycząca braku skargi uprawnionego oskarżyciela była błędna w kontekście stanu prawnego obowiązującego przed 1 lipca 2015 r. i formy dochodzenia. • Właściwą formą postępowania przygotowawczego było śledztwo ze względu na obronę obligatoryjną. • Postępowanie jurysdykcyjne zostało zainicjowane aktem oskarżenia wniesionym przez nieuprawniony organ, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Odrzucone argumenty
Argumenty oskarżyciela publicznego podważające umorzenie postępowania przez Sąd Okręgowy, mimo że sąd odwoławczy oparł się na błędnych przesłankach.
Godne uwagi sformułowania
pogląd sądu ad quem, który stał się podstawą rozstrzygnięcia o uchyleniu wyroku wydanego w pierwszej instancji i umorzeniu postępowania z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela, był ewidentnie błędny. • nie oznacza to jednak, że zaktualizowały się warunki do uwzględnienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Rozstrzygnięcie instancji ad quem, mimo że oparte na błędnej argumentacji, okazało się z poniższych przyczyn finalnie słuszne. • prowadzenie dochodzenia, jako warunek rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym, musi oznaczać legalność takiej formy postępowania przygotowawczego.
Skład orzekający
Jarosław Matras
przewodniczący
Marian Buliński
członek
Dariusz Kala
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kompetencji do wnoszenia aktu oskarżenia w sprawach karnych skarbowych w zależności od stanu prawnego i formy postępowania przygotowawczego, a także znaczenie obrony obligatoryjnej dla określenia właściwej formy postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 30 czerwca 2015 r. oraz specyficznych okoliczności sprawy (obrona obligatoryjna).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych w prawie karnym skarbowym, w tym zmiany przepisów i ich wpływu na kompetencje organów. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do umorzenia postępowania, nawet jeśli pierwotne rozstrzygnięcie było inne.
“Sąd Najwyższy: Błąd w procedurze może unieważnić sprawę karną skarbową, nawet jeśli argumentacja sądu była błędna.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.