V KK 180/15

Sąd Najwyższy2015-11-05
SNKarnezbrodnie przeciwko życiu i zdrowiuNiskanajwyższy
zabójstwokara dożywotniego pozbawienia wolnościkasacjaSąd Najwyższyprawo karneproces karnypoczytalnośćopinie biegłych

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za podwójne zabójstwo, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Obrońca skazanego M. M., skazanego za dwa zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem na karę dożywotniego pozbawienia wolności, wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego jedynie w zakresie możliwości warunkowego zwolnienia. Zarzuty dotyczyły naruszenia przepisów postępowania, błędów w ustaleniach faktycznych oraz rażącej niewspółmierności kary. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, podkreślając jej sformalizowany charakter i ograniczony zakres kontroli.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego M. M., który został prawomocnie skazany za dwa zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Wyrok Sądu Okręgowego został zmieniony przez Sąd Apelacyjny jedynie w zakresie skrócenia okresu wymaganego do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z 50 do 40 lat. Obrońca zarzucił w kasacji rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 438 pkt 2 k.p.k., poprzez nieuchylenie zaskarżonego orzeczenia mimo rzekomych uchybień sądu pierwszej instancji, a także naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. przez nienależyte rozważenie zarzutów apelacji. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o sformalizowanym charakterze, a Sąd Najwyższy rozpoznaje ją w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Stwierdzono, że zarzuty kasacji nie spełniają wymogów formalnych i merytorycznych, a Sąd Apelacyjny prawidłowo rozpoznał apelację, odnosząc się do wszystkich podniesionych w niej argumentów. Sąd Najwyższy oddalił kasację, zasądził koszty zastępstwa procesowego od Skarbu Państwa na rzecz adwokata i zwolnił skazanego od kosztów sądowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzuty apelacji, odnosząc się do wszystkich argumentów obrońcy i klarownie wyrażając swoje stanowisko.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego było drobiazgowe i dawało odpowiedzi na wszystkie argumenty apelacji, koncentrujące się na ocenie poczytalności oskarżonego i dowodów z opinii biegłych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w imieniu oskarżenia)

Strony

NazwaTypRola
M. M.osoba_fizycznaskazany
adw. S. S.osoba_fizycznaobrońca z urzędu
Prokuratura Generalnaorgan_państwowyprokurator
M. K.osoba_fizycznapokrzywdzony (na rzecz którego orzeczono nawiązkę)
J. Ż.osoba_fizycznapokrzywdzony (na rzecz którego orzeczono nawiązkę)
P. K.osoba_fizycznaofiara zabójstwa
V. J.osoba_fizycznaofiara zabójstwa

Przepisy (35)

Główne

k.k. art. 148 § § 2 pkt 1

Kodeks karny

Dotyczy zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem.

k.k. art. 148 § § 2 pkt 2

Kodeks karny

Dotyczy zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem w związku ze zgwałceniem.

k.k. art. 197 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy zgwałcenia.

k.k. art. 197 § § 4

Kodeks karny

Dotyczy kwalifikowanego zgwałcenia.

k.k. art. 280 § § 2

Kodeks karny

Dotyczy rozboju.

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Dotyczy zbiegu przepisów.

k.k. art. 77 § § 2

Kodeks karny

Dotyczy warunkowego przedterminowego zwolnienia i możliwości jego ograniczenia.

k.k. art. 46 § § 2

Kodeks karny

Dotyczy orzekania nawiązek na rzecz pokrzywdzonych.

Pomocnicze

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy oceny materiału dowodowego.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy swobodnej oceny dowodów.

k.p.k. art. 424 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.

k.p.k. art. 5 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.

k.p.k. art. 201

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy konieczności powołania innych biegłych lub instytucji naukowej w przypadku niejasności opinii.

k.p.k. art. 193 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy konieczności powołania biegłego w celu wydania opinii.

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności.

k.p.k. art. 9 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku sądu do usuwania wątpliwości.

k.p.k. art. 438 § pkt 4

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy rażącej niewspółmierności kary jako podstawy odwoławczej.

k.p.k. art. 3

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy zasady humanitaryzmu w prawie karnym.

k.p.k. art. 438 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy naruszenia przepisów postępowania jako podstawy odwoławczej.

k.p.k. art. 433 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do rozważenia zarzutów apelacji.

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do ustosunkowania się do zarzutów apelacji.

Dz. U. 2013, poz. 1247 ze zm. art. 7

Ustawa z dnia 25 października 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw

Dotyczy przepisów procesowych obowiązujących do 30 czerwca 2015 r.

Dz. U. 2013, poz. 1247 ze zm. art. 39

Ustawa z dnia 25 października 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw

Dotyczy przepisów procesowych obowiązujących do 30 czerwca 2015 r.

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Zwalnia Sąd Najwyższy od sporządzenia pisemnych motywów w przypadku oczywistej bezzasadności kasacji.

k.p.k. art. 536

Kodeks postępowania karnego

Określa granice rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy.

k.p.k. art. 435

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy możliwości wyjścia poza granice zaskarżenia w określonych sytuacjach.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy bezwzględnych podstaw uchylenia orzeczenia.

k.p.k. art. 455

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy możliwości wyjścia poza granice zaskarżenia w określonych sytuacjach.

k.p.k. art. 118 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy sposobu formułowania zarzutów i intencji skarżącego.

k.p.k. art. 519

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy dopuszczalności kasacji.

k.p.k. art. 523 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wymogów formalnych kasacji.

k.p.k. art. 526 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy granic zaskarżenia w kasacji.

k.p.k. art. 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku działania sądu w celu ochrony praw i słusznych interesów stron.

k.p.k. art. 92

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku sądu do należytego uzasadnienia orzeczeń.

k.p.k. art. 433 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do rozważenia zarzutów apelacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Sąd Apelacyjny prawidłowo rozpoznał zarzuty apelacji. Zarzuty kasacji nie spełniają wymogów formalnych i merytorycznych.

Odrzucone argumenty

Obraza przepisów postępowania przez Sąd Apelacyjny (art. 438 pkt 2 k.p.k.). Nienależyte rozważenie zarzutów apelacji przez Sąd Apelacyjny (art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k.). Dowolna i nieobiektywna ocena dowodów przez sądy niższych instancji. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o wysoce sformalizowanym charakterze Sąd Najwyższy pozostał w swym postępowaniu związany nie tylko określonymi kasacją granicami zaskarżenia (...), ale również podniesionymi w kasacji zarzutami zarzut ten jest jednak całkiem bezpodstawny uzasadnienie to – w zestawieniu z apelacją wprost drobiazgowe – daje odpowiedzi na wszystkie argumenty obrońcy podchodząc wybiórczo i bezkrytycznie do opinii biegłego zakresu seksuologii (...), autor kasacji bezrefleksyjnie powtarza za apelacją te same kwestie podniesienie tych przepisów, jako naruszonych, na obecnym etapie postępowania w nowym, całkiem innym ujęciu (i to czysto polemicznym) należy więc ocenić jako niedopuszczalny zabieg wymuszenia na Sądzie Najwyższym kontroli ustaleń faktycznych

Skład orzekający

Jarosław Matras

przewodniczący

Józef Dołhy

członek

Dorota Rysińska

sprawozdawca

Barbara Skoczkowska

członek

Jacek Sobczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty rozpoznawania kasacji przez Sąd Najwyższy, w tym ograniczenia kontroli i wymogi formalne zarzutów."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i oceny zarzutów podniesionych w konkretnej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy skomplikowanego przestępstwa i procedury kasacyjnej, ale jej rozstrzygnięcie jest rutynowe z punktu widzenia Sądu Najwyższego, skupiając się na formalnych aspektach kasacji.

Sąd Najwyższy oddalił kasację w sprawie podwójnego zabójstwa, podkreślając rygory formalne postępowania kasacyjnego.

Dane finansowe

nawiązka: 250 000 PLN

nawiązka: 250 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KK 180/15
POSTANOWIENIE
Dnia 5 listopada 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras (przewodniczący)
‎
SSN Józef Dołhy
‎
SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)
‎
SSN Barbara Skoczkowska
‎
SSN Jacek Sobczak
Protokolant Anna Kowal
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz - Śliwy
w sprawie
M. M.
‎
skazanego z art. 148 § 2 pkt 1 kk i in.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 5 listopada 2015r.,
‎
kasacji, wniesionej przez obrońcę
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego
‎
z dnia 15 października 2014 r.,
‎
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w J.
‎
z dnia 5 maja 2014 r.,
1. oddala kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. S. S. - Kancelaria Adwokacka - kwotę 1476 (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć) złotych, w tym 23 % VAT, tytułem sporządzenia i wniesienia kasacji oraz obrony z urzędu przed Sądem Najwyższym;
3. zwalnia skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w J. z dnia 5 maja 2014 r. M. M. został uznany za winnego dokonania w nocy z 7 na 8 marca 2013 r. w J. dwóch zbrodni zabójstwa, tj. popełnionej ze szczególnym okrucieństwem na osobie P. K., zakwalifikowanej na podstawie art. 148 § 2 pkt 1 k.k., oraz popełnionej ze szczególnym okrucieństwem, w związku ze zgwałceniem oraz rozbojem na osobie V. J., wypełniającej znamiona art. 148 § 2 pkt 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zw. z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 4 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Za każde z tych przestępstw, a następnie łącznie, wymierzono M. M. karę dożywotniego pozbawienia wolności, zastrzegając, na podstawie art. 77 § 2 k.k., że oskarżony może skorzystać z warunkowego przedterminowego zwolnienia po odbyciu 50 lat pozbawienia wolności. Na podstawie art. 46 § 2 k.k. Sąd Okręgowy orzekł ponadto od oskarżonego na rzecz M. K. oraz J. Ż. nawiązki w kwotach po 250.000 zł.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając orzeczeniu:
„a)
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a to:
- art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - w szczególności opinii biegłych psychiatrów i psychologa oraz biegłego seksuologa, które zdaniem obrony, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, nie są zupełne, jasne i rzetelne oraz nie uzupełniają się wzajemnie, co doprowadziło do wyprowadzenia z materiału dowodowego zebranego w sprawie treści z niego wprost niewynikających tj. do ustalenia że oskarżony w chwili popełnienia czynu zdolny był do rozpoznania znaczenia swego działania i pokierowania własnym postępowaniem, podczas gdy z opinie te są w tym zakresie niespójne;
- art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k., przez rozstrzygnięcie ujawnionych w realiach przedmiotowej sprawy wątpliwości co do zdolności pokierowania przez oskarżonego swym postępowaniem tempore criminis i rozpoznania znaczenia podjętego przez siebie działania, których nie usunięto w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, na niekorzyść oskarżonego;
- art. 201 k.p.k. w zw. z art. 193 § 2 k.p.k. oraz art. 4 i art. 9 § 2 k.p.k. polegające na zaniechaniu przez Sąd I instancji powołania dowodu z opinii innych biegłych lub opinii instytucji naukowej lub specjalistycznej celem jednoznacznego ustalenia, czy w chwili popełnienia zaburzenia psychiczne stwierdzone u oskarżonego (w szczególności uzależnienie od alkoholu, narkotyków, hazardu i seksoholizm) mogły mieć wpływ na zdolność do pokierowania przez niego swym postępowaniem oraz czy wyłączały one lub ograniczały w stopniu znacznym poczytalność oskarżonego, w sytuacji gdy powołani w sprawie biegli psychiatrzy, zdaniem obrony, nie mieli doświadczenia w opiniowaniu podobnych przypadków, a wskutek opinii biegłego seksuologa ich pierwotne wnioski w tym zakresie zostały poddane w wątpliwość;
b)
mający wpływ na treść orzeczenia błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę, wyrażający się w przyjęciu, że oskarżony dopuścił się
popełnienia zarzucanych mu czynów, będąc w stanie umożliwiającym mu rozpoznanie znaczenia swego czynu, mimo iż zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie daje jednoznacznych podstaw dla takiego przyjęcia;
natomiast, w przypadku uznania powyższych zarzutów za nieuzasadnione
, skarżący zarzucił temu orzeczeniu,
na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k.:
c)
rażącą niewspółmierność kary oraz niesłuszne zastosowanie art. 77 § 2 kk polegające na orzeczeniu wobec oskarżonego ograniczenia w możliwości ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie po odbyciu przez niego 50 lat kary pozbawienia wolności, w sytuacji gdy zastrzeżenie takie stanowi de facto pozbawienie skazanego możliwości skorzystania z instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia, prowadzące zdaniem obrony do naruszenia prawa materialnego tj. art. 3 k.k. i wyrażonej w niej zasady humanitaryzmu”,
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zaś w oparciu o zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kary o zmianę zaskarżonego orzeczenia w zakresie wymierzonej oskarżonemu kary poprzez jej stosowne złagodzenie.
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 15 października 2014 r. wyrok Sądu Okręgowego został zmieniony w zakresie ograniczenia skorzystania przez oskarżonego z warunkowego zwolnienia z odbycia reszty kary, przez skrócenie okresu, o którym mowa w art. 77 § 2 k.k., z 50 do 40 lat. W pozostałym zakresie wyrok utrzymano w mocy.
Od powyższego prawomocnego rozstrzygnięcia obrońca skazanego wniósł kasację, zarzucając temu wyrokowi:
„1) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 438 pkt 2 k.p.k. przez nieuchylenie zaskarżonego orzeczenia pomimo tego, iż Sąd I instancji:
- naruszył przepisy prawa procesowego, w szczególności art. 2 k.p.k., 4 k.p.k., 5 § 1 i 2 k.p.k., 7 k.p.k., 92 k.p.k., 410 k.p.k. oraz 424 k.p.k. mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na:
-     dowolnej i nieobiektywnej ocenie dowodów,
- odmowie wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego i dowodom potwierdzającym jego wersję, a uznaniu za w pełni wiarygodne dowodów przeciwnych,
-   oparciu orzeczenia o winie oskarżonego tylko i wyłącznie na dowodach obciążających oskarżonego z pominięciem dowodów dla niego korzystnych,
-  wysnuciu błędnych wniosków i uznaniu działania oskarżonego jako zaplanowanego,
- naruszył przepisy prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k., które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, przez uznanie opinii biegłych psychiatrów za pełną, podczas gdy ocena w niej przyjęta jest odmienna niż to wynika z badania pomocniczego przeprowadzonego przez biegłego seksuologa, który wskazał, że zaburzenia seksualne oskarżonego mogły mieć wpływ na zdolność pokierowania przez oskarżonego swoim postępowaniem,
2) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, przez nienależyte rozważenie zarzutów podniesionych w apelacji oskarżonego, skutkiem czego miało być naruszenie art. 7 k.p.k., polegające na ocenie wszystkich przeprowadzonych dowodów z naruszeniem zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, w następstwie czego doszło do:
- nieustosunkowania się do wszystkich zebranych w tej sprawie dowodów przemawiających za tezami obrony i potraktowanie ich jedynie jako zbioru wniosków i wrażeń, które muszą być zinterpretowane niekorzystnie dla oskarżonego,
- braku wszechstronnej analizy i oceny wydawanych w tej sprawie opinii biegłych psychiatrów, częściowo ze sobą sprzecznych, a częściowo opartych na domniemaniach i dowolnych założeniach niepełnej opinii biegłych”
.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego oraz zmienionego nim wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.
W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
W piśmie nazwanym „uzupełnienie kasacji” obrońca skazanego podtrzymała zarzuty kasacji, klaryfikując je w kontekście treści odpowiedzi Prokuratora na wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co zgodnie z treścią art. 535 § 3 k.p.k. zwalniało Sąd Najwyższy od sporządzenia pisemnych motywów zapadłego w niniejszej sprawie orzeczenia. W ramach przysługujących uprawnień Sąd Najwyższy uznał jednak za celowe podkreślenie na piśmie najważniejszych powodów swego rozstrzygnięcia, których podstawę – zgodnie z art. 7 i art. 39 ustawy z dnia 25 października 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2013, poz. 1247 ze zm.) – stanowiły przepisy procesowe w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r.
W pierwszej kolejności, za niezbędne Sąd Najwyższy uznał przypomnienie, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o wysoce sformalizowanym charakterze, który znajduje odzwierciedlenie tak w procesowych wymogach określających warunki formalne tej skargi oraz podstawy jej wniesienia, jak i  w dotyczącym jej postępowaniu, zwłaszcza uregulowanym w przepisie art. 536 k.p.k. To bowiem unormowanie – stanowiąc, że Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym tylko w wypadkach wskazanych w art. 435, 439 i 455 k.p.k. – w jednoznaczny sposób zakreśla pole upoważnienia Sądu Najwyższego do badania zasadności wniesionej kasacji oraz do ewentualnego wykraczania poza jej zakres.
W realiach niniejszej sprawy z oczywistych powodów nie ma mowy o sytuacji wskazanej w przepisie art. 435 k.p.k., ani też w art. 455 k.p.k., natomiast przyczyny wymienione w art. 439 § 1 k.p.k. nie wystąpiły. Oznacza to więc, że Sąd Najwyższy pozostał w swym postępowaniu związany nie tylko określonymi kasacją granicami zaskarżenia (których sprecyzowanie nie wywołuje żadnych komplikacji), ale również podniesionymi w kasacji zarzutami. Reguły rozpoznania kasacji, unormowane w art. 536 k.p.k., nie pozostawiają zatem w niniejszej sprawie żadnego marginesu wątpliwości co do tego, że obowiązek – a zarazem uprawnienie – Sądu Najwyższego w omawianym przedmiocie, zostały ograniczone wyłącznie do zbadania trafności dwóch zarzutów, jakie zostały wysunięte w badanej skardze, tj.1) rażącej obrazy przez Sąd Apelacyjny unormowania art. 438 pkt. 2 k.p.k. – w związku z naruszeniem przywołanych w tym zarzucie przepisów prawa procesowego
oraz 2) rażącego uchybienia przez Sąd Apelacyjny przepisom art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., skutkującego, zdaniem skarżącego, naruszeniem art. 7 k.p.k. Dobitnego zarazem podkreślenia wymaga, że wspomnianego marginesu wątpliwości nie pozostawia w sprawie nie tylko odczytanie samych zarzutów kasacyjnych, ale również i uzasadnienia skargi kasacyjnej, którego analiza nie daje pola do rozważań – hipotetycznie możliwych po myśli art. 118 § 1 i 2 k.p.k. – że intencją skarżącego było podniesienie innych, poza wyartykułowanymi w
petitum
skargi (art. 526 § 1 k.p.k.), powodów jej wniesienia.
Rozpoznając zatem niniejszą kasację zgodnie z dyspozycją art. 536 k.p.k., Sąd Najwyższy stwierdził, że tylko zarzut sformułowany w jej punkcie 2 spełnia, choćby częściowo, wymogi określone w unormowaniach art. 519 k.p.k. i art. 523 § 1 k.p.k., jako że podnosi się w nim rażące naruszenie przepisów procesowych regulujących standard kontroli odwoławczej, z istotnym skutkiem dla oceny trafności orzeczenia sądu merytorycznego. Zarzut ten jest jednak całkiem bezpodstawny.
Przedstawione zapatrywanie wynika z wręcz jednoznacznej, nasuwającej się już na pierwszy rzut oka oceny, że treść pisemnych motywów zaskarżonego wyroku nie dostarcza żadnych argumentów, które potwierdzałyby zaistnienie rozważanego tu uchybienia w postępowaniu Sądu odwoławczego. Przeciwnie, podkreślenia wymaga, że uzasadnienie to – w zestawieniu z apelacją wprost drobiazgowe – daje odpowiedzi na wszystkie argumenty obrońcy wspierające zarzuty wniesionej apelacji. Dobitnie o tym świadczy porównanie treści pisemnych motywów wyroku Sądu Apelacyjnego z treścią wymienionego środka odwoławczego. Stwierdzenie to ma o tyle fundamentalne znaczenie, że nie może budzić żadnego sporu, iż apelacja kontestowała li tylko ocenę stanu poczytalności oskarżonego M. M.  w chwili popełnienia przypisanych mu zbrodni, a przy tym, iż wszystkie jej zarzuty (obrazy prawa procesowego i błędu w ustaleniach faktycznych) koncentrowały się wyłącznie na podważeniu – przede wszystkim z perspektywy unormowań art. 201 k.p.k. i art. 193 § 2 k.p.k. – przyjętej przez Sąd
meriti
, jako pełnowartościowego, dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów. Skoro więc punktem wyjścia tych zarzutów i dalszym ich rozwinięciem (w aspekcie naruszenia także art. 5 § 2, art. 7 i art. 424 § 1 k.p.k.) były niezupełność zbadania oskarżonego, w tym jego linii życiowej i sylwetki, nadto brak wystarczającej praktyki psychiatrów w zetknięciu ze zjawiskiem seksoholizmu oraz eksponowana, a zdaniem obrońcy niewyjaśniona, sprzeczność między opinią biegłych lekarzy psychiatrów i opinią biegłego z zakresu seksuologii co do zdolności rozumienia znaczenia czynu i pokierowania przez oskarżonego swym postępowaniem, dążeniem zaś, wywołanie dowodu z opinii innych biegłych lekarzy psychiatrów i poddanie M. M. obserwacji sądowo-psychiatrycznej, to nie można mieć cienia wątpliwości, że każdy z argumentów apelacji spotkał się z adekwatną reakcją Sądu Apelacyjnego tak na płaszczyźnie prawnej, jak i faktycznej – z odwołaniem się do przyjętych w sprawie ustaleń. W uzasadnieniu wyrażono przy tym klarowne stanowisko o powodach uznania argumentacji obrońcy za niesłuszną.
Rozważany obecnie wywód kasacji w części, w której zarzuca Sądowi
a quo
nieodniesienie się do zarzutów apelacji należy więc uznać za całkowicie gołosłowny. Uwagę zwraca fakt, że skarżący po prostu nie liczy się ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego oraz – co także wypada dostrzec – z rzeczywistą treścią złożonych w sprawie (zwłaszcza ustnie) opinii sądowo-psychiatrycznej i sądowo-seksuologicznej. Odnosić to należy szczególnie do zgodnych stwierdzeń obu opinii o braku wpływu na poczytalność sprawcy samego li tylko zjawiska uzależnienia od seksu, stwierdzonego u M. M. (jego zaburzenia preferencji seksualnych, a to ekshibicjonizm, transwestytyzm i fetyszyzm, wskazane w pisemnej opinii seksuologa, pozostawały w sprawie poza polem zainteresowania, także obrony), jak również do pomijanego faktu uwzględnienia w tychże opiniach innych, niż wskazywała obrona, uwarunkowań popełnienia zbrodni przez oskarżonego – wynikających ze szczegółowej analizy cech jego dyssocjalnej osobowości (sprzyjającej też powstawaniu uzależnień), ze stanu jego nietrzeźwości
tempore criminis
oraz z analizy poszczególnych faz jego działania w obrazie czynu, ocenianych przez Sąd Apelacyjny na tle wypowiedzi biegłych obu specjalności. Podchodząc wybiórczo i bezkrytycznie do opinii biegłego zakresu seksuologii (psychologa), autor kasacji bezrefleksyjnie powtarza za apelacją te same kwestie, dotyczące pomijania przez lekarzy psychiatrów opinii tego biegłego oraz wadliwości ambulatoryjnych badań sądowo-psychiatrycznych i zaniechania przeprowadzenia obserwacji oskarżonego, nie dostrzegając żadnych innych, niż dotąd podniesione, uchybień procesowych w przeprowadzonym postępowaniu. O ile bowiem skarżący w ogóle powołuje się w omawianym zarzucie kasacyjnym na owe inne uchybienia, to ujęcie ich w formule wysuwającej „
naruszenie art. 7 k.p.k. polegające na ocenie
wszystkich
przeprowadzonych w sprawie
dowodów
z naruszeniem zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego”
, należy uznać za całkowicie bezskuteczne. Wystarczy tylko przypomnieć, że w apelacji w żadnym, poza omówionym, zakresie nie zakwestionowano poprawności przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji oceny któregokolwiek z ujawnionych w sprawie dowodów, nie podniesiono też żadnego uchybienia co do któregokolwiek z przyjętych przez ten Sąd ustaleń faktycznych – czy to co do sprawstwa M. M., czy to co do przebiegu będących przedmiotem osądu zdarzeń. Wysunięcie więc pod adresem Sądu Apelacyjnego zarzutu kontestującego ocenę dowodów
in toto,
i to w sytuacji, gdy Sąd ten własnych ocen w ogóle nie czynił, a nawiązał tylko do ocen i ustaleń przyjętych przez Sąd
meriti
– jako w apelacji niepodważanych i niewadliwych – należy uznać za wręcz niezrozumiałe. Pozostaje ono w oczywistej sprzeczności z warunkami stawianymi kasacji w art. 519 i art. 523 § 1 k.p.k., jak również z wymogami art. 526 § 1 k.p.k., gdy zważyć, że w tej części uzasadnienia skargi zarzut ten nie został rozwinięty. Sumując zatem rozważania, Sąd Najwyższy stwierdził, że omawiany zarzut kasacji pozostaje w oderwaniu od realiów procesowych sprawy, a przy tym zawiera zarówno wady konstrukcyjne, jak i jaskrawe niedociągnięcia w zakresie sposobu jego sformułowania i uzasadnienia, co w części poddającej się kasacyjnej kontroli według podanych na wstępie kryteriów, powodowało ocenę tego zarzutu w kategoriach oczywistej bezzasadności.
Z kolei, drugi z wysuniętych w kasacji zarzutów sytuuje się wprost na granicy dopuszczalności.
Po pierwsze, niedocieczony jest powód podniesienia pod adresem Sądu Apelacyjnego rażącego uchybienia przepisowi art. 438 pkt. 2 k.p.k. Przypomnieć wypada, że unormowanie art. 438 k.p.k. reguluje sposób postąpienia sądu odwoławczego w sytuacji, gdy sąd ten stwierdzi, że zaskarżone orzeczenie sądu pierwszej instancji zawiera określone w tym unormowaniu uchybienia powodujące uchylenie lub zmianę tego orzeczenia (tzw. zwykłe podstawy odwoławcze). Rzeczywiście, w sprawie niniejszej Sąd Apelacyjny stwierdził takie uchybienie podniesione w apelacji. Plasowało się ono na płaszczyźnie art. 438 pkt. 4 k.p.k. i ten fakt procesowy wywołał zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczenia o karze w części orzekającej o ograniczeniu, po myśli art. 77 § 2 k.k., do skorzystania przez oskarżonego z warunkowego przedterminowego zwolnienia. Do sytuacji natomiast, o której mowa w kasacji – a więc do stwierdzenia przez instancję odwoławczą uchybień procesowych obecnie eksponowanych w zarzucie skargi – w sprawie w ogóle nie doszło. Przeciwnie, rozpoznając sprawę w granicach określonych przepisem art. 433 § 1 i 2 k.p.k., Sąd Apelacyjny uznał za chybione podniesione w środku odwoławczym zarzuty naruszenia przepisów procesowych dotykających opiniowania sądowo-psychiatrycznego, a wykładając swoje stanowisko nie popadł w żadną sprzeczność z wydanym przez siebie rozstrzygnięciem utrzymującym w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części. W tym stanie rzeczy dalsze rozważania co do uchybienia przepisowi art. 438 pkt. 2 k.p.k. stają się całkiem bezprzedmiotowe i niczego tu nie zmienia wyrażane teraz przez autora kasacji przekonanie, że wyrok Sądu Okręgowego zawierał jednak wymienione w niej wady procesowe.
Po wtóre jednak nie sposób nie zauważyć, że n
awet już pobieżna lektura omawianego zarzutu kasacji i jego uzasadnienia dostarcza wyraźnych argumentów do stwierdzenia, że pod pretekstem podniesienia rażącego naruszenia prawa, wymuszonego dyspozycją art. 523 § 1 k.p.k., postawiono w tej skardze niedopuszczalny zarzut błędu w ustaleniach faktycznych zaskarżonego wyroku, i to skierowany pod adresem sądu pierwszej, a nie drugiej instancji, jak wymaga przepis art. 519 k.p.k. Powyższe należy odnosić zwłaszcza do wywodzonych w kasacji tez – uzasadnionych zresztą, co dobitnie trzeba podkreślić, własnymi tylko założeniami dowodowymi i interpretacyjnymi skarżącego – kwestionujących przyjęte w sprawie ustalenie co do zbornego i planowego sposobu działania M. M. Podkreślenia przy tym wymaga, o czym już wcześniej kilkukrotnie była mowa, że wymienione w zarzucie kasacyjnym, jako naruszone, przepisy prawa procesowego, które co do zasady regulują wszak postępowanie pierwszoinstancyjne (art. 92, art. 410, art. 424 k.p.k., a także art. 5 § 1 i 2 i art. 7 k.p.k.), w apelacji zostały wskazane jedynie w kontekście jej zasadniczego zarzutu – obrazy art. 201 i 193 § 2 k.p.k. – podważającego trafność uznania opinii sądowo-psychiatrycznej za pełną i jasną. Podniesienie tych przepisów, jako naruszonych, na obecnym etapie postępowania w nowym, całkiem innym ujęciu (i to czysto polemicznym) należy więc ocenić jako niedopuszczalny zabieg wymuszenia na Sądzie Najwyższym kontroli ustaleń faktycznych, przyjętych przez Sąd pierwszej instancji.
Z tych wszystkich przyczyn, stwierdzając, że wniesiona kasacja – rozpoznana zgodnie z treścią art. 536 k.p.k. w określonych nią granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów – w najmniejszym stopniu nie kwalifikuje się do uwzględnienia, Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI