V KK 178/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w Warszawie od wyroku Sądu Okręgowego w X., który uniewinnił oskarżonego P. S. od zarzutu z art. 230 § 1 k.k. (powoływanie się na wpływy w instytucji państwowej w zamian za korzyść majątkową). Sąd Rejonowy w Y. pierwotnie skazał oskarżonego, jednak Sąd Okręgowy zmienił wyrok, uniewinniając go z powodu uznania dowodów uzyskanych przez CBA za nielegalne. Prokurator zarzucił rażące naruszenie prawa, w szczególności niezastosowanie art. 168a k.k., twierdząc, że dowody uzyskane w ramach czynności operacyjno-rozpoznawczych, nawet jeśli były wynikiem prowokacji, powinny być dopuszczone. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za oczywiście bezzasadną. Sąd podkreślił, że kluczowym warunkiem legalności działań CBA na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o CBA jest wcześniejsze uzyskanie wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz brak kierowania przez funkcjonariuszy działaniami wyczerpującymi znamiona czynu zabronionego. W tej sprawie Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że działania CBA stanowiły prowokację („usidlenie”), a nie weryfikację, co czyniło uzyskane dowody nielegalnymi. Sąd Najwyższy przywołał liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które potwierdzają, że dowody uzyskane w wyniku prowokacji policyjnej, gdzie służby aktywnie nakłaniają do popełnienia przestępstwa, są nielegalne i nie mogą być wykorzystane w postępowaniu karnym, nawet w świetle art. 168a k.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 168a k.k. nie może stanowić podstawy do dopuszczenia dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa, gdyż stoi to w sprzeczności z Konstytucją RP, EKPC oraz art. 170 § 1 pkt 1 k.p.k. Kosztami postępowania kasacyjnego obciążono Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i ETPCz w kwestii dopuszczalności dowodów uzyskanych w wyniku prowokacji policyjnej oraz interpretacji art. 168a k.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji prowokacji policyjnej inicjowanej i kierowanej przez służby.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dowody uzyskane w wyniku czynności operacyjno-rozpoznawczych, które polegały na zainicjowaniu i kierowaniu przez służby przestępczym działaniem oskarżonego (prowokacja policyjna), mogą stanowić podstawę skazania w postępowaniu karnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dowody uzyskane w wyniku prowokacji policyjnej, gdzie służby aktywnie kierują działaniami oskarżonego, są nielegalne i nie mogą być wykorzystane w postępowaniu karnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowym warunkiem legalności działań CBA jest wcześniejsze uzyskanie wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz brak kierowania przez funkcjonariuszy działaniami wyczerpującymi znamiona czynu zabronionego. W tej sprawie działania CBA stanowiły prowokację, co czyniło uzyskane dowody nielegalnymi. Sąd powołał się na orzecznictwo ETPCz i SN, zgodnie z którym dowody uzyskane w wyniku prowokacji policyjnej są nielegalne i nie mogą być wykorzystane.
Czy przepis art. 168a k.k. może stanowić podstawę do dopuszczenia dowodów uzyskanych z naruszeniem przepisów prawa lub w wyniku czynu zabronionego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 168a k.k. nie ustanawia reguły dopuszczalności dowodów uzyskanych niezgodnie z prawem i nie może być stosowany w sytuacji, gdy obowiązują zakazy dowodowe wynikające z Konstytucji RP, EKPC oraz art. 170 § 1 pkt 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 168a k.k. nie może być traktowany jako norma sankcjonująca możliwość naruszania prawa w toku gromadzenia dowodów. Zakaz przeprowadzania dowodów nielegalnych wynika z nadrzędnych przepisów prawa, a stosowanie art. 168a k.k. w sposób językowy prowadziłoby do dekompozycji systemu zakazów dowodowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator Okręgowy w Warszawie | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (15)
Główne
k.k. art. 230 § § 1
Kodeks karny
u.CBA art. 19 § ust. 1
Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym
Czynności operacyjno-rozpoznawcze mogą polegać na niejawny nabyciu lub przejęciu przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi albo których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub obrót są zabronione, a także przyjęciu lub wręczeniu korzyści majątkowej, ale wyłącznie w celu sprawdzenia uzyskanych wcześniej wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz wykrycia sprawców i uzyskania dowodów.
u.CBA art. 19 § ust. 4
Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym
Czynności określone w ust. 1 nie mogą polegać na kierowaniu działaniami wyczerpującymi znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary.
k.p.k. art. 168a
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten nie ustanawia reguły dopuszczalności dowodów uzyskanych niezgodnie z prawem i nie może być stosowany w sytuacji, gdy obowiązują zakazy dowodowe wynikające z Konstytucji RP, EKPC oraz art. 170 § 1 pkt 1 k.p.k.
k.p.k. art. 170 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Zakazuje przeprowadzenia dowodu, gdy jego przeprowadzenie jest niedopuszczalne – czyli gdy doszło do poważnego naruszenia prawa w czasie jego uzyskiwania lub wykorzystania.
Pomocnicze
k.k. art. 33 § § 1, 2 i 3
Kodeks karny
k.k. art. 63 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 425 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 427 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 427 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 535 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dowody uzyskane w wyniku prowokacji policyjnej, gdzie służby inicjują i kierują przestępczym działaniem, są nielegalne i nie mogą stanowić podstawy skazania. • Art. 168a k.k. nie może być podstawą do dopuszczenia dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa. • Naruszenie art. 6 EKPC w przypadku wykorzystania dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa.
Odrzucone argumenty
Dowody uzyskane w wyniku czynności operacyjno-rozpoznawczych CBA, mimo że mogły być wynikiem prowokacji, powinny być dopuszczone na podstawie art. 168a k.k. • Proces karny nie musi być rzetelny, a art. 168a k.k. ma pierwszeństwo przed Konwencją.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jako oczywiście bezzasadna • rażące naruszenie prawa • usidlenie (entrapment) • nielegalne czynności operacyjno-rozpoznawcze • nie może stanowić podstawy skazania • nie może być stosowany w sytuacji, gdy obowiązują zakazy dowodowe • nie można przyjąć, że przepis art. 168a k.k. stanowi „przepis ogólny” • nie można traktować jako „normę sankcjonującą” możliwość naruszania prawa w toku gromadzenia dowodów
Skład orzekający
Andrzej Stępka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i ETPCz w kwestii dopuszczalności dowodów uzyskanych w wyniku prowokacji policyjnej oraz interpretacji art. 168a k.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prowokacji policyjnej inicjowanej i kierowanej przez służby.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące granic prowokacji policyjnej i dopuszczalności dowodów jest niezwykle istotne dla praktyki prawniczej i pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie praw obywatelskich nawet w walce z przestępczością.
“Czy policja może prowokować do przestępstwa? Sąd Najwyższy: Dowody z takiej prowokacji są nielegalne!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.