V KK 17/13

Sygn. akt V KK 17/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Przemysław Kalinowski SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) Protokolant Anna Kowal przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej, w sprawie P.K. skazanego z art. 55 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2013 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 6 września 2012 r., uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 6 września 2012 r. - oskarżony P. K. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i za to wymierzono mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz przestępstwa z art. 62 ust. 1 ustawy o 2 przeciwdziałaniu narkomanii i za to wymierzono mu karę 1 miesiąca pozbawienia wolności. Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce kar jednostkowych wymierzono oskarżonemu karę łączną 3 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie w oparciu o przepisu art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. warunkowo zawieszono na okres 2 lat, a nadto na podstawie art. 71 § 1 k.k. wymierzono oskarżonemu karę grzywny w wysokości 30 stawek dziennych po 10 zł każda. Sąd Rejonowy orzekł także, zgodnie z przepisem art. 70 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, o przepadku dowodu rzeczowego a nadto o kosztach sądowych, którymi w całości obciążył oskarżonego P. K. Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego. Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 6 września 2012 r. - na niekorzyść oskarżonego P. K., w części dotyczącej orzeczenia o karze - wywiódł Prokurator Generalny, który powołując się na zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., a polegającego na uwzględnieniu przez Sąd Rejonowy wadliwego wniosku prokuratora o skazanie P. K. bez przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie uzgodnionej z nim kary, w wyniku czego doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenia przepisu prawa karnego materialnego - art. 71 § 1 k.k. poprzez wymierzenie oskarżonemu kary grzywny na podstawie tego przepisu w sytuacji, gdy obligatoryjne było jej wymierzenie na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wniósł w konkluzji o uchylenie tegoż wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna i zawarty w niej postulat uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w zaskarżonej części i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania zasługuje na uwzględnienie. Zważyć bowiem należy, że sprawca występku z art. 55 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii „podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności do lat 5”, natomiast Sąd Rejonowy za to przestępstwo orzekł wobec oskarżonego jedynie 3 karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. Grzywnę z kolei wymierzył oskarżonemu na podstawie art. 71 § 1 k.k. wobec warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej pozbawienia wolności - zgodnie zresztą z wnioskiem złożonym w tym zakresie przez prokuratora w trybie art. 335 § 1 k.p.k. Oczywistą sprawą jest, że sąd pierwszej instancji orzekając na posiedzeniu w trybie art. 343 §1-6 k.p.k. jest związany treścią uzgodnień pomiędzy oskarżonym i prokuratorem, poczynionych na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. i nie może wydać innego wyroku niż skazujący i orzec innej kary lub środka karnego od uzgodnionych przez strony. Rozpoznając zaś wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kary lub środka karnego bez przeprowadzenia rozprawy, Sąd nie może się uchylić od zbadania sprawy zarówno pod kątem ustaleń faktycznych i zawinienia, a także zastosowanych przepisów prawa materialnego i w sytuacji dostrzeżenia jakichkolwiek wad propozycji oskarżyciela publicznego, nie tylko nie może wniosku takiego uwzględnić, ale zobligowany jest treścią art. 343 § 7 k.p.k. skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych, chyba że w toku posiedzenia prokurator za zgodą oskarżonego dokona modyfikacji wniosku w kierunku przez sąd postulowanym. W omawianej sprawie rzecz w tym - a co umknęło uwadze tak prokuratorowi, jak i orzekającemu Sądowi Rejonowemu - że grzywnę na podstawie art. 71 § 1 k.k. można orzec jedynie wówczas, gdy jej orzeczenie na innej podstawie nie jest możliwe. Orzekając natomiast tak, jak w zaskarżonym kasacją wyroku, Sąd Rejonowy rażąco obraził ów przepis i błąd ten należy tłumaczyć chyba jedynie zwykłą omyłką jako, że kardynalną zasadą jest, iż Sąd zna prawo (iura novit curia). Prawidłowo procedując Sąd Rejonowy powinien był złożonego wniosku prokuratora nie uwzględnić i skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych (art. 343 § 7 k.p.k.), chyba że doszłoby do zmiany tego wniosku - za zgodą oskarżonego - w taki sposób, aby był on zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Przypomnieć zatem jedynie wypada, że przepis art. 335 § 1 k.p.k. nie pozwala na formułowanie wniosków co do kar, poza granicami wynikającymi z prawa karnego materialnego, a jeśli wniosek prokuratora złożony w tym trybie nie czyni temu zadość, to sąd nie może go uwzględnić, albowiem nie może w konsekwencji akceptować wyroku, którego treść byłaby niezgodna z prawem. Jeżeli zatem nie dojdzie do modyfikacji złożonego wniosku w kierunku dostosowania jego 4 zgodności z prawem, to sąd winien skierować sprawę do rozpoznania na rozprawie, jak stanowi o tym przepis art. 343 § 7 k.p.k. W przedmiotowej sprawie tak jednak się - niestety - nie stało, a skoro do oczywistej i rażącej obrazy prawa, mającej istotny wpływ na treść orzeczenia doszło, to wniesioną kasację należało uwzględnić. Inne są bowiem konsekwencje orzeczenia grzywny w oparciu o przepis art. 71 § 1 k.k., od grzywny orzeczonej na innej podstawie, w przypadku zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności, której wykonanie uprzednio warunkowo zawieszono (art. 71 § 2 k.k.). W ocenie Sądu Najwyższego w omawianym stanie faktycznym Prokurator Generalny winien był raczej zaskarżyć wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, a nie tylko w części dotyczącej orzeczenia o karze, skoro wniosek prokuratora w złożonej postaci nie mógł być uwzględniony i bez jego modyfikacji sprawa winna zostać rozpoznana na rozprawie. Zważając jednak na to, że wyrok Sądu Rejonowego został zaskarżony na niekorzyść oskarżonego P. K. jedynie w części dotyczącej orzeczenia o karze, Sąd Najwyższy nie znalazł dostatecznych podstaw do wyjścia poza zakres zaskarżenia i dlatego orzekł jak w wyroku.