V KK 157/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego o wyłączenie sędzi Małgorzaty Bednarek od udziału w sprawie kasacyjnej V KK 157/24. Wniosek opierał się na zarzucie, że sędzia Bednarek, podobnie jak wcześniej wyłączony sędzia Paweł Kołodziejski, została powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze, wynikającej z ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Sąd Najwyższy, odwołując się do uchwał połączonych izb SN oraz orzecznictwa ETPC (m.in. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce), uznał, że orzekanie sędziego powołanego w wadliwym trybie stanowi istotne i prawdopodobne naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd, gwarantowanego przez Konstytucję RP i EKPC. Podkreślono również, że wadliwość procedury powołania do Izby Dyscyplinarnej, a następnie przeniesienia do Izby Karnej SN, narusza wymogi art. 179 Konstytucji RP. W związku z tym, w celu zapewnienia standardów praworządności i uniknięcia negatywnych konsekwencji procesowych i odszkodowawczych, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędzię Małgorzatę Bednarek od udziału w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziów SN powołanych w wadliwym trybie, interpretacja standardów niezależnego sądu w świetle prawa krajowego i europejskiego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziów do SN, w szczególności tych przeniesionych z Izby Dyscyplinarnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia powołany na stanowisko w Sądzie Najwyższym w wadliwej procedurze (wynikającej z ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.) może orzekać w sprawie, a jego udział narusza prawo strony do niezależnego i bezstronnego sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze stanowi istotne i prawdopodobne naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wadliwość procedury powołania sędziego SN, wynikająca z ustawy z 2017 r., jest sprzeczna ze standardami konstytucyjnymi i europejskimi (art. 45 Konstytucji RP, art. 6 EKPC), co uzasadnia wyłączenie takiego sędziego od udziału w sprawie w celu zapewnienia praworządności i ochrony praw strony.
Czy przeniesienie sędziów z Izby Dyscyplinarnej do Izby Karnej SN, na mocy ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r., było zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, procedura ta narusza wymogi art. 179 Konstytucji RP, gdyż akty nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej nie obejmowały możliwości orzekania w Sądzie Najwyższym, a powołanie do SN wymaga spełnienia procedury przewidzianej dla tego sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Konstytucja RP nie przewiduje możliwości powołania na stanowisko sędziego SN przez Pierwszego Prezesa SN czy z mocy samej ustawy, a nominacje do Izby Dyscyplinarnej nie uprawniały do orzekania w SN, co czyni takie przeniesienie wadliwym ustrojowo.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. N. | osoba_fizyczna | oskarżyciel subsydiarny |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis chroni prawo strony do niezależnego i bezstronnego sądu, musi być wykładany w sposób gwarantujący ten standard.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., której przepisy dotyczące KRS uznano za wadliwe.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do niezależnego i bezstronnego sądu.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa procedurę powoływania sędziów, która została naruszona w przypadku sędziów przeniesionych z Izby Dyscyplinarnej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Wskazany jako potencjalne uchybienie, gdyby w składzie orzekał sędzia powołany w wadliwym trybie.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 10
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r., która umożliwiła przeniesienie sędziów z Izby Dyscyplinarnej.
k.p.k. art. 540 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do żądania wznowienia postępowania, której należy unikać poprzez wyłączenie sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia Małgorzata Bednarek została powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze, co narusza standardy niezależności i bezstronności sądu. • Wadliwość procedury powołania sędziego SN jest zgodna z orzecznictwem ETPC i uchwałami połączonych izb SN. • Orzekanie przez sędziego powołanego w wadliwym trybie prowadzi do naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. • Przeniesienie sędziów z Izby Dyscyplinarnej do Izby Karnej SN narusza art. 179 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
brak instytucjonalnej niezależności i bezstronności sędziego • uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • prawo strony do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą • istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) • bez dochowania wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Małgorzata Bednarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziów SN powołanych w wadliwym trybie, interpretacja standardów niezależnego sądu w świetle prawa krajowego i europejskiego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziów do SN, w szczególności tych przeniesionych z Izby Dyscyplinarnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wadliwości procedur powoływania sędziów, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwego powołania. Czy to koniec problemów z praworządnością w SN?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.