V KK 156/14

Sąd Najwyższy2014-09-04
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
oszustwoart. 286 k.k.kasacjaSąd Najwyższywprowadzenie w błądczyn ciągłykara łącznakoszty sądowe

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za oszustwo, uznając, że opis czynu przypisanego przez sądy niższych instancji zawierał znamiona oszustwa, mimo braku dosłownego powtórzenia ustawowych określeń.

Obrońca skazanego P.K. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego skazujący go za oszustwa związane ze sprowadzaniem samochodów z Francji. Zarzucono m.in. rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 286 § 1 k.k., gdyż w opisie czynu brak było znamion wprowadzenia w błąd. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za oczywiście bezzasadną, i stwierdził, że opis czynu zawierał znamiona oszustwa, w szczególności poprzez niepodjęcie działań zmierzających do realizacji obietnicy, co stanowiło wprowadzenie w błąd.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego P. K., który został skazany za popełnienie przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. przez Sądy Rejonowy i Okręgowy. Głównym zarzutem kasacji było naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 286 § 1 k.k., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Obrońca argumentował, że sądy niższych instancji nie przypisały skazanemu znamion wprowadzenia w błąd pokrzywdzonych, wyzyskania ich błędu, ani wyzyskania ich niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, które są niezbędnymi elementami przestępstwa oszustwa. Sąd Najwyższy, po analizie akt sprawy i stanowiska prokuratora, oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Sąd Najwyższy podkreślił, że opis czynu przypisanego skazanemu przez Sąd I instancji, mimo braku dosłownego powtórzenia ustawowych określeń, w pełni zawierał znamiona oszustwa. W szczególności, niepodjęcie przez skazanego jakichkolwiek działań zmierzających do realizacji obiecanych świadczeń (sprowadzenia samochodów lub części) zostało uznane za równoznaczne z wprowadzeniem w błąd pokrzywdzonych, zwłaszcza że obietnica ta była warunkiem uzyskania zaliczki. Sąd Najwyższy zgodził się z argumentacją Sądu Okręgowego przedstawioną w uzasadnieniu wyroku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, opis czynu zawiera znamiona oszustwa, w tym wprowadzenie w błąd.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że niepodjęcie przez oskarżonego żadnych działań zmierzających do realizacji obiecanej usługi (sprowadzenia samochodu lub części) po otrzymaniu zaliczki stanowiło wprowadzenie w błąd pokrzywdzonego, co jest kluczowym znamieniem przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k. Sąd podkreślił, że opis czynu nie musi dosłownie powtarzać ustawowych określeń znamion, ale musi odpowiadać ich znaczeniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie_kasacji

Strona wygrywająca

Prokurator

Strony

NazwaTypRola
P. K.osoba_fizycznaskazany
P. M.osoba_fizycznapokrzywdzony
R. K.osoba_fizycznapokrzywdzony
A. D.osoba_fizycznapokrzywdzony
W. D.osoba_fizycznapokrzywdzony

Przepisy (13)

Główne

k.k. art. 286 § 1

Kodeks karny

Niepodjęcie działań zmierzających do realizacji obietnicy po pobraniu zaliczki stanowi wprowadzenie w błąd pokrzywdzonego, wypełniając znamiona oszustwa.

k.k. art. 91 § 1

Kodeks karny

Dotyczy ciągu przestępstw.

k.k. art. 86 § 1

Kodeks karny

Dotyczy kary łącznej.

k.k. art. 46 § 1

Kodeks karny

Dotyczy obowiązku naprawienia szkody.

k.p.k. art. 636 § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obciążenia skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Pomocnicze

k.k. art. 64 § 1

Kodeks karny

Dotyczy działania w warunkach recydywy.

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

Reguluje sporządzenie uzasadnienia postanowienia w przypadku wniosku strony.

k.p.k. art. 433 § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku rozpoznania zarzutów apelacji.

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku utrzymania w mocy lub uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji.

k.p.k. art. 413 § 2

Kodeks postępowania karnego

Określa wymogi opisu czynu w wyroku.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy oceny dowodów przez sąd.

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

k.p.k. art. 424

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opis czynu przypisanego skazanemu zawiera znamiona oszustwa, w tym wprowadzenie w błąd, poprzez niepodjęcie działań zmierzających do realizacji obietnicy po pobraniu zaliczki. Opis czynu w wyroku nie musi dosłownie powtarzać ustawowych określeń znamion, wystarczy, że odpowiada ich znaczeniu.

Odrzucone argumenty

W opisie czynu brak jest znamion wprowadzenia w błąd, wyzyskania błędu lub wyzyskania niezdolności pokrzywdzonego do należytego pojmowania przedsiębranego działania, co wyklucza przypisanie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Rażące naruszenie prawa materialnego (art. 286 § 1 k.k.) i przepisów postępowania (art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k.) przez sądy niższych instancji.

Godne uwagi sformułowania

nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do sprowadzenia obiecywanych samochodów niepodjęcie żadnych czynności zmierzających do realizacji obiecanego świadczenia to wprowadzenie kontrahenta w błąd nie wynika, ażeby w opisie czynu należało używać słów ustawy, określających poszczególne znamiona przestępstwa. Chodzi natomiast o to, aby ten opis odpowiadał znaczeniu wszystkich znamion ustawowych konkretnego przestępstwa.

Skład orzekający

Barbara Skoczkowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k., w szczególności kwestii wprowadzenia w błąd poprzez zaniechanie działania po otrzymaniu zaliczki oraz wymogów formalnych opisu czynu w wyroku."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów kodeksu karnego oraz kodeksu postępowania karnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego przestępstwa oszustwa i wyjaśnia istotne kwestie interpretacyjne dotyczące znamion tego przestępstwa oraz wymogów formalnych orzeczeń sądowych, co jest interesujące dla prawników praktyków.

Czy obietnica bez pokrycia i pobrana zaliczka to już oszustwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KK 156/14 POSTANOWIENIE Dnia 4 września 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 4 września 2014 r. sprawy P. K. skazanego za popełnienie przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 listopada 2013 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 15 lipca 2013 r. postanowił 1.oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2.obciążyć skazanego P. K. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w T. wyrokiem z dnia 15 lipca 2013 r.: 1. uznał P.K. za winnego tego, że w listopadzie 2006 r. i pod koniec 2006 r. - dokładnych dat nie ustalono, w T., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkim odstępie czasu w podobny sposób obiecując P. M. sprowadzenie z Francji samochodu Peugeot 406 i R. K. sprowadzenie z Francji samochodu marki Mercedes, pobrał od P. M. zaliczkę w kwocie 8 500 zł, a od R. K. 10 400 zł i nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do sprowadzenia obiecywanych samochodów - tym samym, doprowadził wyżej wymienionych do pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia ich mieniem tj., 2 ciągu przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności; 2. uznał P. K. za winnego tego, że w październiku 2010 r. - dokładnych dat nie ustalono w T., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkim odstępie czasu, w podobny sposób, obiecując A. D. sprowadzenie dla niego z Francji części do samochodu ciężarowego Iveco oraz samochodu ciężarowego Iveco, zaś W. D. sprowadzenie dla niego z Francji samochodu ciężarowego Iveco pobrał od A. D. zaliczkę w kwocie 6 000 zł, zaś od W. D. zaliczkę w kwocie 4 000 zł i nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do sprowadzenia tychże części oraz pojazdów tym samym doprowadził w/w pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia ich mieniem, przy czym działał w warunkach art. 64 § 1 k.k. opisanych w wyroku, tj. ciągu przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; 3. na podstawie art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. połączył wymierzone oskarżonemu w punktach 1 i 2 kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności; 4. na podstawie art.46 § l k.k. zobowiązał oskarżonego do naprawienia wyrządzonych szkód. Wyrok ten w całości, co do winy i kary, zaskarżył obrońca oskarżonego zarzucając m.in. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 286 § 1 poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż oskarżony dopuścił się przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w sytuacji, gdy z treści sentencji wyroku Sąd I instancji wynika, iż sąd nie przypisał oskarżonemu ani znamienia wprowadzenia w błąd pokrzywdzonych, ani wyzyskania błędu tych osób, ani też wyzyskania niezdolności tych osób do należytego pojmowania przedsiębranego działania, które to znamiona stanowią niezbędny element przestępstwa oszustwa. Nadto obrońca podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych oraz obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. oraz art. 424 k.p.k. Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o zmianę orzeczenia sądu I 3 instancji i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów ewentualnie przyjęcie, iż oskarżony działał w warunkach czynu ciągłego, o którym mowa w art. 12 k.k. i wymierzenie oskarżonemu jednej kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania bądź uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w P., po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną. Od powyższego wyroku Sądu odwoławczego, kasację na korzyść skazanego P. K. wniósł jego obrońca z wyboru. Zarzucił on mającą wpływ na treść wyroku rażącą obrazę art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. polegającą na nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy wyroku I instancji, wydanego z rażącym naruszeniem art. 286 §1 k.k. polegającym na niewłaściwym zastosowaniu art. 286 § 1 kk poprzez przyjęcie, że oskarżony dopuścił się przestępstwa z art. 286 § 1 kk w sytuacji, gdy w treści sentencji wyroku Sąd I instancji nie przypisał oskarżonemu ani znamienia wprowadzenia w błąd pokrzywdzonych, ani wyzyskania błędu tych osób, ani wyzyskania niezdolności tych osób do należytego pojmowania przedsiębranego działania, które to znamiona stanowią niezbędny element przestępstwa oszustwa, o którym mowa w art. 286 § 1 k.k., które to naruszenie miało niewątpliwie wpływ na treść wyroku, gdyż doprowadziło do przypisania oskarżonemu przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w sytuacji, gdy przypisane mu jednocześnie w treści wyroku zachowanie nie podpada pod normę zrębowo wysłowioną w art. 286 § 1 k.k. Powołując się na powyższe, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o uniewinnienie P. K. od zarzucanego mu czynu. Prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego P. K. jest oczywiście bezzasadna, z uwagi jednak na złożony przez obrońcę wniosek o sporządzenie 4 uzasadnienia postanowienia, Sąd Najwyższy zgodnie z treścią art. 535 § 3 k.p.k. ustosunkuje się do zarzutu podniesionego w kasacji. Przede wszystkim zauważyć należy, że zarzut kasacji był już wcześniej podniesiony jako jeden z zarzutów apelacji i Sąd Okręgowy odniósł się do niego szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 7-12) i Sąd Najwyższy w pełni zgadza się z tym stanowiskiem. Analizując opis czynów przypisanych skazanemu P. K. nie można zgodzić się z zarzutem autora kasacji, iż Sąd I instancji nie przypisał mu ani znamienia wprowadzenia w błąd pokrzywdzonych, ani wyzyskania błędu tych osób ani też wyzyskania niezdolności tych osób do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Wprawdzie w opisie tych czynów faktycznie nie powtórzono żadnego z ustawowych określeń znamion przestępstwa oszustwa, jednak opis ten w pełni zawiera te znamiona. Przypomnieć należy, za Sądem odwoławczym, że z treści art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. nie wynika, ażeby w opisie czynu należało używać słów ustawy, określających poszczególne znamiona przestępstwa. Chodzi natomiast o to, aby ten opis odpowiadał znaczeniu wszystkich znamion ustawowych konkretnego przestępstwa. Przy opisie czynu należy posłużyć się takimi sformułowaniami, które w sposób nie budzący wątpliwości odpowiadają treści poszczególnych znamion przypisanego sprawcy czynu zabronionego. Sąd I instancji przyjął, iż P. K. dopuścił się zarzucanych przestępstwach w ten sposób, że obiecując sprowadzenie samochodu (bądź części), nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do sprowadzenia tychże samochodów (czy też części), a więc użył sformułowań, które są niczym innym, jak właśnie opisem znamienia wprowadzenia w błąd. Nie podjęcie żadnych czynności zmierzających do realizacji obiecanego świadczenia to wprowadzenie kontrahenta w błąd, tym bardziej, że obietnica spełnienia świadczenia została złożona po to, ażeby uzyskać zaliczkę. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia, obciążając skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego w oparciu o przepis art. 636 § 1 k.p.k. 5

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI