V KK 152/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy pozostawił kasację obrońcy skazanego bez rozpoznania z powodu jej niedopuszczalności, uznając, że nieobecność skazanego na rozprawie apelacyjnej, mimo usprawiedliwienia, nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Obrońca skazanego wniósł kasację od wyroku sądu odwoławczego, zarzucając m.in. naruszenie prawa do obrony poprzez nieuwzględnienie wniosku o odroczenie rozprawy apelacyjnej z powodu choroby skazanego. Sąd Najwyższy uznał kasację za niedopuszczalną, ponieważ nieobecność skazanego na rozprawie apelacyjnej, gdy jego udział nie został uznany za obowiązkowy przez sąd, nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. W konsekwencji, kasacja została pozostawiona bez rozpoznania, a skazany obciążony kosztami postępowania.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego M.M. od wyroku Sądu Okręgowego w P., który częściowo zmienił wyrok Sądu Rejonowego w P. Obrońca zarzucił naruszenie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. poprzez uznanie za nieusprawiedliwioną absencję skazanego na rozprawie odwoławczej, mimo przedstawienia zwolnienia lekarskiego i wniosku o odroczenie. Podniesiono również inne zarzuty, w tym naruszenie art. 117 § 2 k.p.k. i art. 6 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że kasacja jest niedopuszczalna. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że obecność oskarżonego na rozprawie apelacyjnej jest obligatoryjna tylko wtedy, gdy sąd uzna to za konieczne (art. 450 § 2 k.p.k.). W tej sprawie sąd odwoławczy nie uznał obecności skazanego za obowiązkową. W związku z tym, jego nieobecność, nawet usprawiedliwiona, nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzut ten mógłby być ewentualnie podstawą do wniesienia kasacji tylko od wyroku skazującego na bezwzględną karę pozbawienia wolności. Ponieważ podniesione uchybienie nie mieściło się w katalogu bezwzględnych przyczyn odwoławczych, a kasacja była formalnie skonstruowana tak, by spełniać wymogi dopuszczalności (ze względu na art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.), Sąd Najwyższy pozostawił ją bez rozpoznania. Skazany został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi.
Uzasadnienie
Obecność oskarżonego na rozprawie apelacyjnej jest obligatoryjna tylko wtedy, gdy sąd lub prezes sądu uzna to za konieczne. Jeśli sąd nie zarządził obligatoryjnego udziału, nieobecność oskarżonego, nawet usprawiedliwiona, nie jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
pozostawienie kasacji bez rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (15)
Główne
k.p.k. art. 531 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 530 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 523 § 4
Kodeks postępowania karnego
Kasacja może być oparta tylko na uchybieniach z art. 439 k.p.k. w przypadku kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny odwoławcze. Wskazano pkt 11 dotyczący rozpoznania sprawy pod nieobecność oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa.
k.p.k. art. 450 § 2
Kodeks postępowania karnego
Udział oskarżonego w rozprawie odwoławczej jest obligatoryjny tylko wówczas, gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 637 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 117 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 391 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 5 - wniosek dowodowy
k.p.k. art. 438 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieobecność oskarżonego na rozprawie apelacyjnej, gdy jego udział nie został uznany za obowiązkowy, nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. z powodu nieuwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy apelacyjnej z powodu choroby skazanego.
Godne uwagi sformułowania
Kasacja nie mogła zostać rozpoznana, albowiem była ona niedopuszczalna. Rozpoznanie sprawy pod nieobecność oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa, jako uchybienia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej odnosi się do tych sytuacji, w których ustawa przewiduje obowiązkowy udział oskarżonego w czynności procesowej. Udział w rozprawie odwoławczej m.in. oskarżonego jest obligatoryjny tylko wówczas, gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne. Jest to zatem wyłącznie prawo oskarżonego, a nie jego obowiązek procesowy.
Skład orzekający
Jarosław Matras
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w kontekście nieobecności oskarżonego na rozprawie apelacyjnej, gdy jego udział nie jest obligatoryjny."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy kara jest warunkowo zawieszona i nie orzeczono bezwzględnej kary pozbawienia wolności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa do obrony w postępowaniu karnym, a konkretnie interpretacji przesłanek dopuszczalności kasacji i bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Jest to istotne dla praktyków prawa karnego.
“Kiedy nieobecność na rozprawie nie narusza prawa do obrony? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V KK 152/18 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie M.M. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 maja 2018 r. kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV Ka […]/15 zmieniającego częściowo wyrok Sądu Rejonowego […] w P. z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt III K […]/10 na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i w zw. z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: I. Kasację obrońcy skazanego pozostawić bez rozpoznania; II. Obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wobec orzeczenia w prawomocnym wyroku kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, strona kasację może oprzeć tylko na uchybieniach z art. 439 (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Obrońca skazanego w kasacji podniósł zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. i wskazał, na niezasadność uznania za nieusprawiedliwioną absencję M.M. na terminie rozprawy odwoławczej w dniu 7 kwietnia 2017 r. pomimo wniosku oskarżonego o odroczenie terminu rozprawy głównej wraz ze stosownym zaświadczeniem wystawionym przez uprawnianego lekarza sądowego z powodu choroby oskarżonego, a tym samym pozbawienie przysługującego mu prawa do obrony. W dalszej kolejności obrońca sformułował zarzuty naruszenia art. 117 § 2 k.p.k., 391 § 1 k.p.k., 170 § 1 pkt 5 k.p.k., 438 § 3 k.p.k. oraz 4 i 7 k.p.k.. Z uzasadnienia kasacji wynika, że skarżący wskazał, iż chodzi w tym zakresie o nieuwzględnienie przez sąd odwoławczy wniosku oskarżonego o odroczenie rozprawy przy jednoczesnym uznaniu, że kolejne zwolnienie lekarskie świadczy o chęci opóźnienia zakończenia postępowania w sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja nie mogła zostać rozpoznana, albowiem była ona niedopuszczalna. W orzecznictwie podkreśla się, że o ile w fazie kontroli formalnej kasacji nie jest uprawnione dokonywanie ocen merytorycznych, o tyle jest konieczne ustalenie, czy wskazane w kasacji uchybienie z art. 439 k.p.k. rzeczywiście – tak jak jest in concreto opisane – mieści się w tym przepisie (por. postanowienia SN: z dnia 6.12.2002 r., IV KK 376/02, OSNKW 2003, nr 2, poz. 18; z dnia 13 czerwca 2006 r., III KK 201/06, R-OSNKW 2006/1/1224; z dnia 17 lutego 2011 r., III KK 441/10, LEX nr 736763; z dnia 11.12.2013 r., IV KK 402/13, OSNKW 2014, nr 5, poz. 39; z dnia 10.12. 2014 r., IV KK 215/14,OSNKW 2015, nr 5, poz. 43; z dnia 1.06.2016 r., IV KK 182/16, Lex nr 2142488). Analiza podniesionego w kasacji uchybienia prowadzi do wniosku, że ten warunek nie jest spełniony. Już na wstępie należało podkreślić, że rozpoznanie sprawy pod nieobecność oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa, jako uchybienie o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej odnosi się do tych sytuacji, w których ustawa przewiduje obowiązkowy udział oskarżonego w czynności procesowej. Zgodnie z treścią art. 450 § 2 k.p.k. udział w rozprawie odwoławczej m.in. oskarżonego jest obligatoryjny tylko wówczas, gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne. Jest to zatem wyłącznie prawo oskarżonego, a nie jego obowiązek procesowy (zob. wyr. SN, z 11 lipca 2006 r., II KK 361/05, LEX nr 193056). Skoro zatem w niniejszej sprawie ani prezes właściwego sądu odwoławczego ani sąd rozpoznający złożone apelacje nie zadecydowali, że obecność przebywającego na wolności M.M. na rozprawie apelacyjnej jest obowiązkowa, to jego nieobecność na tej rozprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r. nie może stanowić uchybienia, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. Na trafność powyższej tezy nie ma żadnego wpływu to, że oskarżony należycie usprawiedliwił swoje niestawiennictwo i wnosił o odroczenie rozprawy apelacyjnej. Prowadzenie rozprawy w takiej sytuacji pod nieobecność oskarżonego nie stanowi uchybienia z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., a okoliczność ta mogła być jedynie przedmiotem zarzutu naruszenia art. 117 § 2 k.p.k., czy też nawet art. 6 k.p.k., przy czym kasacja oparta na takim zarzucie mogła być wniesiona przez stronę tylko od wyroku skazującego na bezwzględną karę pozbawienia wolności. Mając na uwadze, że podniesione uchybienie nie mieści się w przepisie art. 439 § 1 k.p.k., a kasacja została jedynie formalnie tak zredagowana, aby spełniała wymogi kasacji dopuszczalnej, z uwagi na uregulowanie art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k., uznać należało, że nie powinna zostać przyjęta, a skoro została przyjęta (art. 530 § 1 k.p.k.), to obowiązkiem Sądu Najwyższego było pozostawienie jej bez rozpoznania (por. postanowienia SN: z dnia 6.12.2002 r., IV KK 376/02, OSNKW 2003, nr 2, poz. 18; z dnia 11.12.2013 r., IV KK 402/13, OSNKW 2014, nr 5, poz. 39; z dnia 10.12. 2014 r., IV KK 215/14, OSNKW 2015, nr 5 poz. 43; z dnia 1.06.2016 r., IV KK 182/16, Lex nr 2142488) . Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z treści art. 637a k.p.k. w zw. z art. 637 § 1 (por. także postanowienie SN z dnia 3.08.2011 r., III KK 196/11, Lex nr 955022). Z tych powodów Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej. ał
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI