V KK 139/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek obrońcy oskarżonego W. M. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie kasacyjnej V KK 139/25 został pozostawiony bez rozpoznania. Obrońca argumentował, że sędzia, powołany na urząd z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r., nie posiada przymiotu niezawisłego i bezstronnego sądu, co narusza standardy ETPCz i Karty Praw Podstawowych UE. Sąd Najwyższy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r. (P 22/19) oraz art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym, stwierdził, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia jego orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości i bezstronności. Podkreślono, że badanie tych kwestii może nastąpić wyłącznie w trybie przewidzianym w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, a wniosek złożony na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w tej materii jest niedopuszczalny. Sąd odrzucił również argumentację o nienależytej obsadzie sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wskazując na utratę mocy normatywnej uchwały połączonych izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) na mocy wyroku TK z 20 kwietnia 2020 r. (U 2/20). Sąd podkreślił, że zasada orzekania we własnej sprawie ma zastosowanie tylko do spraw mających bezpośredni związek z osobą sędziego, a nie do zarzutów o charakterze ustrojowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wyłączania sędziów SN z powodu wadliwej procedury ich powołania oraz interpretacji przepisów dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziowskiej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów SN.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzuty dotyczące wadliwej procedury powołania sędziego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mogą stanowić podstawę do jego wyłączenia od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące wadliwej procedury powołania sędziego nie mogą stanowić podstawy do jego wyłączenia od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., ponieważ okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności, a kwestie te są regulowane odrębnymi przepisami ustawy o Sądzie Najwyższym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, które wykluczają możliwość badania zgodności z prawem powołania sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności na podstawie okoliczności towarzyszących powołaniu. Wniosek w tym zakresie złożony na podstawie przepisów k.p.k. jest niedopuszczalny.
Czy uchwała połączonych izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I-4110-1/20 ma charakter normatywny i wiąże Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała ta pozbawiona została charakteru normatywnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. sygn. akt U 2/20, w związku z czym Sąd Najwyższy nie był nią związany.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a żaden sąd nie jest uprawniony do podważania ich mocy.
Czy zasada orzekania we własnej sprawie (art. 41 § 1 k.p.k.) ma zastosowanie do zarzutów o charakterze ustrojowym dotyczących trybu powołania sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ta ma zastosowanie wyłącznie do spraw mających bezpośredni związek z osobą sędziego i jego osobistym zainteresowaniem sprawą, a nie do zarzutów o charakterze ustrojowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że związek sędziego ze sprawą musi mieć charakter bezpośredni, a zarzuty ustrojowe, niepowiązane z konkretnymi faktami sprawy, pozostają w sferze teoretycznej i nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (16)
Główne
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie. Katalog przesłanek wyłączenia sędziego wywodzi się z relacji sędziego i strony, oceny zachowania sędziego w toku rozpoznania sprawy lub jego zachowania i wypowiedzi poza rozprawą dotyczących przedmiotu procesu. Włączenie do tego katalogu okoliczności wadliwości powołania na urząd sędziego budziło wątpliwości, które zostały rozstrzygnięte przez TK.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego, lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucji RP art. 8 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
ustawy o Sądzie Najwyższym art. 29 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
ustawy o Sądzie Najwyższym art. 29 § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
uSN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
ustawy o Sądzie Najwyższym art. 29 § 6
Ustawa o Sądzie Najwyższym
ustawy o Sądzie Najwyższym art. 29 § 7
Ustawa o Sądzie Najwyższym
ustawy o Sądzie Najwyższym art. 29 § 8
Ustawa o Sądzie Najwyższym
ustawy o Sądzie Najwyższym art. 29 § 9
Ustawa o Sądzie Najwyższym
ustawy o Sądzie Najwyższym art. 24
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.k. art. 429 § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty dotyczące wadliwej procedury powołania sędziego nie mogą stanowić podstawy do jego wyłączenia na gruncie art. 41 § 1 k.p.k. • Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. • Uchwała połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) nie ma mocy normatywnej. • Zasada orzekania we własnej sprawie dotyczy spraw mających bezpośredni związek z osobą sędziego, a nie zarzutów ustrojowych.
Odrzucone argumenty
Sędzia SN Stanisław Stankiewicz nie posiada przymiotu niezawisłego i bezstronnego sądu z uwagi na tryb powołania. • Rozpoznanie kasacji przez SSN Stanisława Stankiewicza skutkować będzie naruszeniem standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 ETPCz. • Udział sędziego powołanego w kwestionowanym trybie skutkuje nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
wniosek w aktualnym stanie procesowym należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy • okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności • lex posterior derogat priori • nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy i nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, nie mogła zostać uznana za trafną • zasada ta ma odniesienie wyłącznie do takiej sprawy, która wprost ma związek z osobą sędziego i którą sędzia jest osobiście zainteresowany
Skład orzekający
Ryszard Witkowski
przewodniczący
Stanisław Stankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wyłączania sędziów SN z powodu wadliwej procedury ich powołania oraz interpretacji przepisów dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziowskiej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sędziowską i prawem do rzetelnego procesu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Czy wadliwe powołanie sędziego SN unieważnia jego orzeczenia? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.