V KK 132/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonego R.Ł., który został uniewinniony od zarzutu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 k.k.) przez Sąd Okręgowy w Kaliszu. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 440 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k. i art. 434 § 1 k.p.k., poprzez niesłuszną zmianę wyroku sądu pierwszej instancji i uniewinnienie oskarżonego, co miało naruszyć zakaz reformationis in peius. Sąd Najwyższy oddalił kasację, podkreślając, że zakaz ten oznacza, iż sytuacja oskarżonego nie może ulec pogorszeniu w postępowaniu odwoławczym, jeśli środek odwoławczy wniesiono wyłącznie na jego korzyść. Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że wadliwy opis czynu w akcie oskarżenia (wskazanie "drogi publicznej", podczas gdy zdarzenie miało miejsce w miejscu niebędącym drogą publiczną) nie mógł zostać naprawiony bez naruszenia zakazu reformationis in peius, co skutkowało koniecznością uniewinnienia. Sąd Najwyższy zaznaczył, że obraza przepisów prawa procesowego musiałaby być rażąca i ewidentna, czego w tej sprawie nie stwierdzono. Dodatkowo, sąd kasacyjny zwrócił uwagę na możliwość rozważenia przypisania usiłowania popełnienia występku w analogicznych sytuacjach, jednak kwestia ta nie była przedmiotem kasacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym, zwłaszcza w kontekście wadliwego opisu czynu w akcie oskarżenia.
Dotyczy sytuacji, gdy środek odwoławczy wniesiono wyłącznie na korzyść oskarżonego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację wniesioną wyłącznie na korzyść oskarżonego, może dokonać zmiany opisu czynu, jeśli pierwotny opis zawiera wadliwe ustalenia faktyczne, a naprawienie tych wad wymagałoby pogorszenia sytuacji procesowej oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy nie może dokonać zmiany opisu czynu w sposób pogarszający sytuację procesową oskarżonego, jeśli wniesiono środek odwoławczy wyłącznie na jego korzyść (zakaz reformationis in peius).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zakaz reformationis in peius chroni oskarżonego przed pogorszeniem jego sytuacji prawnej w postępowaniu odwoławczym, jeśli środek odwoławczy wniesiono tylko na jego korzyść. W sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji przypisał czyn z art. 178a § 1 k.k. z wadliwym opisem miejsca zdarzenia (droga publiczna), a apelacja została wniesiona tylko na korzyść oskarżonego, sąd odwoławczy nie mógł naprawić tego błędu, gdyż wymagałoby to pogorszenia jego sytuacji, co naruszałoby wspomniany zakaz. W konsekwencji, sąd odwoławczy prawidłowo uniewinnił oskarżonego.
Czy wadliwe ustalenie miejsca popełnienia przestępstwa jako "droga publiczna" w opisie czynu z art. 178a § 1 k.k. stanowi rażące naruszenie prawa procesowego lub materialnego, które sąd odwoławczy mógłby naprawić w postępowaniu apelacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wadliwe ustalenie miejsca popełnienia przestępstwa jako "droga publiczna", jeśli faktycznie zdarzenie miało miejsce w miejscu niebędącym drogą publiczną, może stanowić naruszenie prawa materialnego (art. 1 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 1 k.k.), a jego naprawienie w postępowaniu apelacyjnym, przy braku środka odwoławczego na niekorzyść oskarżonego, jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wadliwy opis czynu w sentencji wyroku sądu pierwszej instancji, dotyczący miejsca popełnienia przestępstwa, może być podstawą do uniewinnienia, jeśli jego naprawienie wymagałoby pogorszenia sytuacji oskarżonego w postępowaniu odwoławczym. Sąd odwoławczy prawidłowo uznał, że nie mógł konwalidować wadliwego opisu, gdyż naruszałoby to zakaz reformationis in peius. Brak jest rażącej obrazy przepisów prawa, która uzasadniałaby uwzględnienie kasacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.Ł. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | udział prokuratora |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 434 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego tylko wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy. Zakazem reformationis in peius objęte są zmiany na niekorzyść oskarżonego w jakimkolwiek zakresie.
k.k. art. 178a § § 1
Kodeks karny
Dotyczy prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Znamieniem przestępstwa jest każde miejsce, w którym odbywa się ruch lądowy.
Pomocnicze
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy popełnione przez sąd pierwszej instancji uchybienia procesowe są rażące i miały realny wpływ na treść wyroku.
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 413 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Elementy opisu czynu przypisanego w sentencji wyroku odpowiadają ustaleniom faktycznym.
k.k. art. 1 § § 1
Kodeks karny
Zasada nullum crimen sine lege. Brak kompletnych znamion przestępstwa może skutkować naruszeniem tego przepisu.
k.k. art. 115 § § 1
Kodeks karny
Definicja przestępstwa i wykroczenia.
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd odwoławczy prawidłowo zastosował zakaz reformationis in peius, nie mogąc naprawić wadliwego opisu czynu w akcie oskarżenia bez pogorszenia sytuacji procesowej oskarżonego. • Wadliwy opis czynu w akcie oskarżenia (wskazanie "drogi publicznej") uniemożliwiał przypisanie oskarżonemu występku z art. 178a § 1 k.k. bez naruszenia zakazu reformationis in peius.
Odrzucone argumenty
Zarzut Prokuratora Generalnego o rażącym naruszeniu przepisów prawa procesowego przez sąd okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
zakaz reformationis in peius • rażąca niesprawiedliwość orzeczenia sądu odwoławczego ma miejsce wtedy, gdy sąd ten pominął lub nie zauważył takich uchybień popełnionych przez sąd, niewątpliwych i bezspornych, które w sposób znaczący mogą stanowić o naruszeniu przez orzeczenie między innymi zasady sprawiedliwej represji • sytuacja prawna oskarżonego nie może ulec pogorszeniu w jakimkolwiek zakresie • brak w tym zakresie – tak jak w niniejszej sprawie – może skutkować naruszeniem art. 1 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 1 k.k., nie zaś stanowić jedynie uchybienie standardom określonym w art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący
Małgorzata Gierszon
członek
Kazimierz Klugiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym, zwłaszcza w kontekście wadliwego opisu czynu w akcie oskarżenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy środek odwoławczy wniesiono wyłącznie na korzyść oskarżonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę prawa karnego procesowego (zakaz reformationis in peius) i pokazuje, jak formalne błędy w akcie oskarżenia mogą prowadzić do uniewinnienia, nawet jeśli pierwotnie oskarżony został skazany.
“Błąd w akcie oskarżenia uratował pijanego kierowcę przed karą – Sąd Najwyższy wyjaśnia, dlaczego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.