V KK 125/17

Sąd Najwyższy2017-07-26
SNKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiWysokanajwyższy
prawo karnerecydywazatarcie skazaniaprawo międzynarodoweUEkodeks karnyniemiecki kodeks karnysąd najwyższy

Podsumowanie

Sąd Najwyższy oddalił kasację Prokuratora Generalnego, uznając, że mimo błędu Sądu Okręgowego w kwestii zatarcia skazania zagranicznego, nie wpłynął on na prawidłowość utrzymania w mocy wyroku Sądu Rejonowego, który słusznie zakwalifikował czyn jako przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., a nie § 4.

Prokurator Generalny wniósł kasację na niekorzyść skazanego K.P. zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego przez Sądy obu instancji w kwestii zatarcia skazania za przestępstwo popełnione w Niemczech. Sąd Najwyższy uznał, że choć Sąd Okręgowy błędnie zastosował polskie przepisy dotyczące zatarcia, to nie miało to wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. Sąd Rejonowy prawidłowo zakwalifikował czyn jako przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., ponieważ niemieckie skazanie dotyczyło nieumyślnego prowadzenia pojazdu, które nie jest penalizowane w polskim prawie jako recydywa (art. 178a § 4 k.k.).

Kasacja Prokuratora Generalnego dotyczyła wyroku Sądu Okręgowego w S., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. skazujący K.P. za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 k.k.). Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów dotyczących zatarcia skazania (art. 107a k.k. i art. 114a § 2 pkt 2 k.k.). Skarżący podniósł, że Sąd Okręgowy błędnie zastosował polskie przepisy do oceny zatarcia skazania za czyn popełniony w Niemczech, co skutkowało niemożnością zakwalifikowania czynu jako recydywy z art. 178a § 4 k.k. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, stwierdził, że zarzut dotyczący błędnego zastosowania przepisów o zatarciu skazania przez Sąd Okręgowy był słuszny. Sąd Okręgowy powinien był zastosować przepisy obowiązujące w państwie skazania (Niemcy), a nie polski art. 107 § 4a k.k. Jednakże, Sąd Najwyższy uznał, że to uchybienie nie miało wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia. Sąd Rejonowy prawidłowo zakwalifikował czyn K.P. jako przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., ponieważ skazanie przez sąd niemiecki dotyczyło nieumyślnego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości (§ 316 ust. 1 i 2 StGB). Polskie prawo karne (art. 178a § 1 k.k.) penalizuje jedynie umyślne prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, a działanie nieumyślne nie jest w tym kontekście traktowane jako recydywa. Zgodnie z art. 114a § 1 k.k., orzeczenie skazujące nie jest wyrokiem skazującym w rozumieniu polskiego prawa, jeśli według ustawy karnej polskiej czyn nie stanowi przestępstwa. Dlatego też, mimo błędu Sądu Okręgowego w ocenie zatarcia, Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że nie było podstaw do przypisania skazanemu popełnienia występku z art. 178a § 4 k.k.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli polskie prawo nie przewiduje penalizacji takiej formy czynu.

Uzasadnienie

Polskie prawo karne (art. 178a § 1 k.k.) penalizuje jedynie umyślne prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości. Niemieckie prawo (§ 316 StGB) przewiduje odpowiedzialność także za nieumyślne prowadzenie. Zgodnie z art. 114a § 1 k.k., orzeczenie skazujące z innego państwa UE nie jest wyrokiem skazującym w rozumieniu polskiego prawa, jeśli według ustawy karnej polskiej czyn nie stanowi przestępstwa. Dlatego też, niemieckie skazanie za nieumyślne prowadzenie nie może być podstawą do zastosowania art. 178a § 4 k.k.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście kosztów)

Strony

NazwaTypRola
K. P.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (8)

Główne

k.k. art. 178a § 1

Kodeks karny

Dotyczy umyślnego prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Nie obejmuje działania nieumyślnego.

k.k. art. 178a § 4

Kodeks karny

Dotyczy ponownego prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, gdy sprawca był uprzednio skazany za taki czyn. Wymaga, aby poprzednie skazanie było wyrokiem skazującym w rozumieniu polskiego prawa.

k.k. art. 114a § 1

Kodeks karny

Definiuje, co jest wyrokiem skazującym w rozumieniu polskiego prawa, w tym orzeczenia sądów państw członkowskich UE, chyba że czyn nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego.

k.k. art. 114a § 2

Kodeks karny

Określa, że do zatarcia skazania stosuje się ustawę obowiązującą w miejscu skazania.

Pomocnicze

k.k. art. 4 § 1

Kodeks karny

Zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy.

k.k. art. 107 § 4a

Kodeks karny

Przepis dotyczący zatarcia skazania, błędnie zastosowany przez Sąd Okręgowy w odniesieniu do skazania zagranicznego.

k.p.k. art. 433 § 2

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek sądu odwoławczego do rozważenia wszystkich zarzutów apelacji.

k.p.k. art. 457 § 3

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek sądu odwoławczego do szczegółowego uzasadnienia wyroku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niemieckie skazanie dotyczyło nieumyślnego prowadzenia pojazdu, które nie jest penalizowane jako recydywa w polskim prawie (art. 178a § 4 k.k.). Orzeczenie sądu zagranicznego, które nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego, nie jest wyrokiem skazującym w rozumieniu art. 114a § 1 k.k.

Odrzucone argumenty

Zarzut Prokuratora Generalnego dotyczący rażącego naruszenia prawa materialnego przez Sądy obu instancji w kwestii zatarcia skazania zagranicznego.

Godne uwagi sformułowania

choć podniesiony w niej zarzut okazał się w pełni słuszny, to nie można przyjąć, że miał on wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia nie sposób przyjąć, że orzeczenie Sądu Rejonowego w R. skazujące K. P. za popełnienie występku z § 316 ust. 1 i 2 StGB jest wyrokiem skazującym w rozumieniu tego przepisu.

Skład orzekający

Jerzy Grubba

przewodniczący-sprawozdawca

Przemysław Kalinowski

członek

Rafał Malarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zatarcia skazań zagranicznych, stosowania art. 114a k.k. w kontekście prawa UE, oraz kwalifikacji prawnej czynów popełnionych za granicą w polskim prawie karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zagraniczne skazanie dotyczy czynu niebędącego przestępstwem w polskim prawie, a jednocześnie jest ono błędnie traktowane jako podstawa recydywy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji systemów prawnych w UE i stosowania przepisów o recydywie w kontekście skazań zagranicznych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Czy skazanie za granicą może Cię w Polsce wpędzić w kłopoty? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy zagraniczne wyroki nie są podstawą recydywy.

Sektor

transport

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V KK 125/17
POSTANOWIENIE
Dnia 26 lipca 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Przemysław Kalinowski
‎
SSN Rafał Malarski
Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Aleksandra Herzoga,
‎
w sprawie
K. P.
‎
skazanego z art. 178 a § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 26 lipca 2017 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w S.
‎
z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV Ka (...),
‎
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt IV K (...),
1/ oddala kasację,
2/ kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża
Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
K. P.
stanął pod zarzutem tego, że:
- w dniu 2 czerwca 2014 r. będąc uprzednio skazanym prawomocnym wyrokiem sądowym (…) wydanym przez Sąd Rejonowy w R. za kierowanie pojazdem mechanicznym w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości, ponownie kierował w ruchu lądowym w S. na ul. W. samochodem osobowym marki Mitsubishi nr rej. (...) znajdując się w stanie nietrzeźwości - 0, 69 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu,
tj. o czyn z art. 178a § 4 k.k.
Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 23 października 2015 r. w sprawie IV K (...) uznał oskarżonego za winnego tego, że: w dniu 2 czerwca 2014 roku kierował w ruchu lądowym w S. na ul. W. samochodem osobowym marki Mitsubishi nr rej. (...) znajdując się w stanie nietrzeźwości 0,69 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu tj. popełnienia czynu stanowiącego występek z art. 178a § 1 k.k. i za ten czyn na podstawie art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wymierzył mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby. Ponad to orzeczono wobec oskarżonego karę 80 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 złotych i na podstawie art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 kk orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 2 lat.
Wyrok ten zaskarżył apelacją Prokurator Rejonowy podnosząc zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 178 § 4 k.k. polegającej na jego bezzasadnym niezastosowaniu i przypisaniu oskarżonemu czynu z art. 178a § 1 k.k. podczas, gdy oskarżony był prawomocnie skazany przez Sąd Rejonowy w R. za występek prowadzenia pojazdu pod wpływem nietrzeźwości w ruchu drogowym.
Podnosząc powyższe prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2016 r. w sprawie IV Ka (...) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając że w myśl art. 107 § 4a k.k. doszło do zatarcia skazania.
Orzeczenie to zaskarżone zostało kasacją Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego, w której podniesiono zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego materialnego – art. 107a k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 roku) i art. 114a § 2 pkt 2 k.k. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 roku), polegające na pominięciu tych przepisów i niezasadnym dokonaniu ocen w zakresie zatarcia skazania K. P. wyrokiem Sądu Rejonowego w R., w oparciu o art. 107 k.k., podczas gdy ocena ta winna zostać dokonana w oparciu o przepisy obowiązujące w państwie skazania, co skutkowało błędnym uznaniem, iż skazanie oskarżonego za czyn popełniony na terenie Republiki Federalnej Niemiec, polegający na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości uległo zatarciu z mocy prawa i z tego powodu niemożliwym jest zakwalifikowanie popełnionego przez niego występku - z art. 178a § 4 k.k., w następstwie czego Sąd Okręgowy, z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego - art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. nie rozważył i nie odniósł się do podniesionego, w złożonej na niekorzyść oskarżonego apelacji prokuratora, zarzutu rażącego naruszenia art. 178a § 4 k.k. i utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona kontrola odwoławcza mogłaby doprowadzić sąd do wydania odmiennego rozstrzygnięcia.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. Choć podniesiony w niej zarzut okazał się w pełni słuszny, to nie można przyjąć, że miał on wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Prawidłowa była bowiem konkluzja, że Sąd I instancji trafnie rozstrzygnął sprawę przyjmując, że czyn przypisany skazanemu wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., a skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego w R. nie może być uznane za stanowiące podstawę do obostrzenia kary na podstawie art. 178a § 4 k.k.
Słusznie natomiast skarżący zarzucił, że Sąd Okręgowy, ustalając termin zatarcia skazania, błędnie zastosował art. 107 § 4a k.k. i nie dostrzegł treści art. 114a § 2 k.k. Zgodnie bowiem z dyspozycją tego ostatniego przepisu, wyrokiem skazującym jest również prawomocne orzeczenie skazujące za popełnienie przestępstwa wydane przez sąd właściwy w sprawach karnych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, a wówczas do zatarcia skazania stosuje się ustawę obowiązującą w miejscu skazania.
Tak więc czas, w którym nastąpiło zatarcie skazania przedmiotowej kary wymierzonej przez Sądu Rejonowego w R., obliczyć należy w oparciu o przepisy obowiązujące na terenie Republiki Federalnej Niemiec, nie zaś na podstawie Kodeksu karnego.
W tym zakresie, jak już wskazano na wstępie, kasacja była w pełni zasadna.
Nie mogła ona jednak wywrzeć oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci uchylenia wyroku Sądu Odwoławczego, gdyż wskazane uchybienie nie podważa prawidłowości zapadłego w sprawie orzeczenia – utrzymującego w mocy wyrok Sądu I instancji.
Jak w pełni słusznie dostrzegł to bowiem Sąd Rejonowy w uzasadnieniu swego wyroku § 316 Deutsches Strafgesetzbuch (Niemieckiego Kodeksu Karnego) rozróżnia dwie postacie występku prowadzenia pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu – umyślną i nieumyślną:
- (1) Kto w komunikacji (§ 315 do 315d) prowadzi pojazd mechaniczny chociaż na skutek nadużycia napoju alkoholowego lub innych środków odurzających nie jest w stanie kierować bezpiecznie pojazdem, podlega karze pozbawienia wolności do roku lub karze grzywny, jeżeli czyn nie jest zagrożony inną karą w myśl § 315a lub § 315c,
- (2) W myśl ust, 1 podlega także karze, kto popełnia czyn nieumyślnie.
(Deutsches Strafgesetzbuch, Niemiecki Kodeks Karny, tekst przepisów ustawy wraz z tłumaczeniem na język polski Ewy Tuora – Schwierskott, Regensburg 2016).
Oskarżony K. P. skazany został wyrokiem Sądu Rejonowego w R. za popełnienie występku z § 316 ust. 1 i 2 StGB, a więc za nieumyślne prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości.
Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że Kodeks karny zna jedynie postać umyślną przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego – art. 178a § 1 k.k. Działanie nieumyślne nie jest zatem penalizowane przez
polską ustawę karną
.
Zważywszy na treść art. 114a § 1 k.k. – „
wyrokiem skazującym jest również prawomocne orzeczenie skazujące za popełnienie przestępstwa wydane przez sąd właściwy w sprawach karnych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, chyba że według ustawy karnej polskiej czyn nie stanowi przestępstwa, sprawca nie podlega karze albo orzeczono karę nieznaną ustawie” – nie sposób przyjąć, że orzeczenie
Sądu Rejonowego w R. skazujące K. P. za popełnienie występku z § 316 ust. 1 i 2 StGB jest wyrokiem skazującym w rozumieniu tego przepisu.
Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że nie było podstaw do przypisania skazanemu popełnienia występku z art. 178a § 4 k.k.
Z tych też względów, choć kasacja wskazała na rzeczywiście zaistniałe uchybienie, nie można przyjąć, że miało ono wpływ na treść wyroku Sądu Odwoławczego, a tym samym, skargi nie można było uwzględnić.
Kierując się przedstawionymi wyżej względami Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
r.g.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę