V KK 12/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDo Sądu Najwyższego wpłynęły wnioski obrońców skazanego T.W. o wyłączenie sędziego A.B. od rozpoznania sprawy V KK 12/26. Głównym argumentem było powołanie sędziego na urząd w trybie określonym ustawą z 2017 r. o Sądzie Najwyższym, co miało budzić obawy co do jego bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu bez udziału stron, postanowił pozostawić wnioski bez rozpoznania jako niedopuszczalne. Uzasadnienie opiera się na stanowisku, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej. Podkreślono, że zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że sposób powołania sędziów przez Sejm jest zgodny z Konstytucją. Zaznaczono, że ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w stosunku do Kodeksu postępowania karnego w kwestii badania bezstronności sędziego, a okoliczności towarzyszące powołaniu nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego. Podkreślono również deklaratoryjny charakter orzeczeń ETPC i TSUE oraz prymat Konstytucji RP, wskazując, że sądy muszą procedować na podstawie krajowych norm prawnych do czasu ich zmiany przez ustawodawcę. Wnioski o wyłączenie sędziego, oparte wyłącznie na okolicznościach ustrojowych, zostały uznane za niedopuszczalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w kontekście jego powołania na urząd oraz relacji prawa krajowego do prawa UE i orzecznictwa międzynarodowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformą sądownictwa i nominacjami sędziowskimi.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okoliczności związane z powołaniem sędziego na urząd, w tym sposób wyboru przez Krajową Radę Sądownictwa, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego z uwagi na istnienie obawy co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego na urząd, w tym sposób jego nominacji przez Krajową Radę Sądownictwa, nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania bezstronności sędziego. Wnioski o wyłączenie oparte wyłącznie na kwestiach ustrojowych są niedopuszczalne z mocy ustawy, a orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz międzynarodowe nie daje podstaw do kwestionowania statusu sędziego powołanego w obecnym trybie.
Jaki jest status prawny i moc obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w polskim porządku prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczenia ETPC mają charakter deklaratoryjny i nie tworzą nowego prawa. Orzeczenia TSUE nie wchodzą do systemu prawa krajowego i nie mogą być podstawą do bezpośredniego stosowania przez sądy bez odpowiedniej podstawy prawnej w prawie krajowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że Konstytucja RP jest najwyższym prawem w Polsce, a orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą. Działania sądów zmierzające do 'bezpośredniego stosowania' wyroków TSUE lub ETPC bez podstawy prawnej w prawie krajowym są niezgodne z prawem i naruszają Konstytucję RP. Obowiązek wykonania wyroków międzynarodowych spoczywa na państwie i wymaga ewentualnej zmiany prawa krajowego przez ustawodawcę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T.W. | osoba_fizyczna | skazany |
| A.B. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (10)
Główne
u.SN art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Stosowany a contrario w kontekście art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym; nie może być podstawą do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy kompetencji Prezydenta RP.
Konstytucja RP art. 8 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja stanowi najwyższe prawo w Polsce.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Źródła prawa w Polsce.
Konstytucja RP art. 91 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ratyfikowane umowy międzynarodowe stanowią część krajowego porządku prawnego.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie kierują się tylko Konstytucją oraz ustawami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania bezstronności sędziego. • Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą być wyłączną podstawą do kwestionowania jego bezstronności. • Wnioski o wyłączenie sędziego oparte wyłącznie na kwestiach ustrojowych są niedopuszczalne z mocy ustawy. • Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego potwierdza zgodność sposobu powołania sędziów z Konstytucją. • Orzeczenia międzynarodowe nie mogą prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów powołanych w obecnym trybie. • Konstytucja RP ma najwyższą moc prawną, a sądy muszą działać na podstawie prawa krajowego.
Odrzucone argumenty
Powołanie sędziego na urząd w trybie określonym ustawą z 2017 r. budzi obawy co do jego bezstronności. • Orzecznictwo ETPC i TSUE powinno być bezpośrednio stosowane przez sądy. • Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, powinna być uwzględniona.
Godne uwagi sformułowania
wnioski o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. pozostawić bez rozpoznania • nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności • ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (...) stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. • niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN • sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją • orzecznictwo jakiegokolwiek sądu, czy to zagranicznego, czy to krajowego, nie może zwolnić polskich sędziów z obowiązku stosowania Konstytucji RP ani upoważnić sędziów do odmowy stosowania przepisu Konstytucji RP • wniosków o wyłączenie usadowionych tylko na podnoszeniu okoliczności o charakterze ustrojowym nie wolno uwzględniać automatycznie
Skład orzekający
Anna Dziergawka
przewodniczący
A.B.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w kontekście jego powołania na urząd oraz relacji prawa krajowego do prawa UE i orzecznictwa międzynarodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformą sądownictwa i nominacjami sędziowskimi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i relacji prawa krajowego do prawa UE, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy: Nominacja sędziego nie podważa jego bezstronności – kluczowe orzeczenie w sprawie praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.