V KK 117/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego W.K. od wyroku Sądu Okręgowego w G., który z kolei zmienił wyrok Sądu Rejonowego w G. Obrońca zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym przepisy dotyczące oszustwa (art. 282 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k.) oraz wykorzystania przymusowego położenia (art. 304 k.k.). Sąd Najwyższy, po analizie zarzutów i stanowiska Prokuratora, uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, który podlega ścisłym rygorom formalnym i może być oparta jedynie na naruszeniach prawa, a nie na kwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował przepis art. 440 k.p.k. (zmiana wyroku z urzędu w razie rażącej niesprawiedliwości), dokonując zmiany wyroku na korzyść skazanego, co było zgodne z zasadami sprawiedliwości proceduralnej i materialnej. Ustalenia faktyczne dotyczące przymusowego położenia pokrzywdzonych A.N. i B.S. zostały uznane za prawidłowe i oparte na zgromadzonych dowodach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja dopuszczalności zarzutów kasacyjnych, stosowanie art. 440 k.p.k. przez sąd odwoławczy, definicja i ustalanie 'przymusowego położenia' w kontekście przestępstw wyzysku i oszustwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej; nacisk na formalne wymogi kasacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 304 k.k., art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k.) mogą być podstawą kasacji, jeśli opierają się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na zakwestionowaniu ustalonego przez sąd stanu faktycznego. W takim przypadku zachodzą podstawy do stawiania zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, co nie jest przedmiotem kontroli kasacyjnej.
Uzasadnienie
Kasacja podlega ścisłym rygorom i kontroluje wyłącznie kwestie prawne, a nie prawidłowość ustaleń faktycznych. Zarzut obrazy prawa materialnego ma samodzielny byt i wymaga wykazania wadliwej subsumpcji prawidłowo ustalonych faktów pod przepis prawa materialnego.
Czy sąd odwoławczy, stosując art. 440 k.p.k., może zmienić wyrok sądu pierwszej instancji z urzędu, wychodząc poza granice apelacji, w przypadku stwierdzenia rażącej niesprawiedliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy ma prawo i obowiązek zbadania sprawy pod kątem merytorycznym i prawnym, także z urzędu, celem stwierdzenia, czy nie zachodzi rażąca niesprawiedliwość wyroku, i w razie jej stwierdzenia, dokonania zmiany orzeczenia na korzyść oskarżonego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 440 k.p.k., zmieniając wyrok na korzyść skazanego W.K. i łagodząc kary, co było uzasadnione ustaleniami dotyczącymi przymusowego położenia pokrzywdzonych i niewspółmiernych świadczeń. Sąd odwoławczy wykazał, że utrzymanie pierwotnego wyroku byłoby rażąco niesprawiedliwe.
Jakie kryteria decydują o istnieniu 'przymusowego położenia' pokrzywdzonego w kontekście przestępstwa wyzysku lub oszustwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przymusowe położenie polega na tym, że aktualne warunki życia pokrzywdzonego kształtują się tak niekorzystnie, że grożą wielką szkodą lub niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, co skłania go do przyjęcia na siebie zobowiązań niewspółmiernie większych od pożądanych świadczeń wzajemnych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że pokrzywdzony A.N. znalazł się w lutym 2018 r. w przymusowym położeniu, co potwierdzają jego zeznania i zeznania świadków, wskazujące na niemożność prowadzenia działalności gospodarczej i zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Podobnie ustalono w odniesieniu do pokrzywdzonej B.S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| A.N. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| B. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 304
Kodeks karny
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.k. art. 13 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 282
Kodeks karny
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 268
Kodeks karny
Przywołany w kontekście historycznym (kodeks z 1932 r.) dla zdefiniowania przestępstwa karalnej lichwy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja obrońcy jest oczywiście bezzasadna, gdyż opiera się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. • Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 440 k.p.k., dokonując zmiany wyroku z urzędu w celu usunięcia rażącej niesprawiedliwości. • Ustalenia faktyczne dotyczące przymusowego położenia pokrzywdzonych i niewspółmiernego świadczenia są prawidłowe i oparte na dowodach.
Odrzucone argumenty
Zarzuty rażącego naruszenia prawa materialnego (art. 304 k.k., art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k.) • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 440 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k.)
Godne uwagi sformułowania
kasacja strony, jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia • Kontrolą zaś kasacyjną objęte są wyłącznie kwestie prawne • nie jest władny dokonywać ponownej oceny dowodów • Rażący czyli dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży • Niesprawiedliwość to niezgodność zasadami sprawiediedliwości. • Istotą tego przestępstwa jest zawsze osiągnięcie nadmiernego zysku nie opartego na żadnej słusznej zasadzie, ale wynikającego z wykorzystania przymusowego położenia pokrzywdzonego.
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja dopuszczalności zarzutów kasacyjnych, stosowanie art. 440 k.p.k. przez sąd odwoławczy, definicja i ustalanie 'przymusowego położenia' w kontekście przestępstw wyzysku i oszustwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej; nacisk na formalne wymogi kasacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe różnice między środkami zaskarżenia (apelacja vs kasacja) oraz zasady stosowania art. 440 k.p.k., co jest istotne dla praktyków prawa karnego. Zawiera też rozważania na temat sprawiedliwości.
“Kasacja to nie apelacja: Sąd Najwyższy przypomina o granicach kontroli sądowej.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.