V KK 114/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek prokuratora o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego od rozpoznania kasacji został pozostawiony bez rozpoznania. Prokurator argumentował, że tryb powołania wskazanych sędziów przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy z 2017 r., budzi wątpliwości co do ich bezstronności i spełnienia wymogów sądu ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy. Podkreślono, że obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. W przypadku wniosku niedopuszczalnego, sędzia może brać udział w wydaniu orzeczenia o jego pozostawieniu bez rozpoznania. Sąd wskazał, że okoliczności natury ustrojowej, dotyczące trybu powołania sędziów, nie mogą być rozpoznawane w trybie art. 41 § 1 k.p.k., powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Podkreślono, że instytucja wyłączenia sędziego nie jest narzędziem kontroli procesu powołania, a kwestie ustrojowe nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie. Sąd odwołał się również do wyroku TK z 20 kwietnia 2020 r. (U 2/20), który uznał uchwałę połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r. za niezgodną z Konstytucją, co oznacza, że Sąd Najwyższy nie był formalnie związany tą uchwałą. Wskazano, że ustawa o Sądzie Najwyższym z 2022 r. stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania, wyłączając możliwość badania tych przesłanek w ogólnej procedurze.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych dotyczących trybu powołania.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce w określonym okresie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty wyłącznie na kwestiach ustrojowych dotyczących trybu powołania sędziów, podlega rozpoznaniu w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy.
Uzasadnienie
Kwestie ustrojowe związane z trybem powołania sędziów, w tym sposób funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego wyklucza możliwość kwestionowania prawidłowości powołania sędziego w ramach procedury karnej. Ustawa o Sądzie Najwyższym z 2022 r. stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania.
Czy sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, może brać udział.
Uzasadnienie
Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. Gdy zachodzi podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, sędzia może brać udział w wydaniu takiego orzeczenia, ponieważ nie jest to orzekanie w kwestii wyłączenia, lecz co do wniosku o wyłączenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.S. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (17)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 4
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 45 § 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 180
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.SN art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
u.p.p. art. 3 § 1
Ustawa - Prawo o prokuraturze
u.p.p. art. 5
Ustawa - Prawo o prokuraturze
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 117 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 374 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego oparty wyłącznie na kwestiach ustrojowych dotyczących trybu powołania sędziów jest niedopuszczalny z mocy ustawy. • Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego wyklucza możliwość kwestionowania prawidłowości powołania sędziego w ramach procedury karnej. • Ustawa o Sądzie Najwyższym z 2022 r. stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania.
Odrzucone argumenty
Tryb powołania sędziów Sądu Najwyższego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z 2017 r. budzi wątpliwości co do ich bezstronności i spełnienia wymogów sądu ustanowionego ustawą.
Godne uwagi sformułowania
wniosek należało pozostawić bez rozpoznania albowiem był on niedopuszczalny z mocy ustawy • sędziowie są niezawiśli i nieusuwalni (art. 178 i 180 Konstytucji RP), dlatego też wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie może być dowolne • Przedstawione przez prokuratora okoliczności natury ustrojowej, dotyczące trybu powołania sędziów, nie mogą zostać rozpoznane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Instytucja określona w art. 41 § 1 k.p.k. nie stanowi bowiem narzędzia kontroli procesu powołania na stanowisko sędziego. • Tak powołany sędzia jest prawidłowo umocowany do wykonywania czynności orzeczniczych. • Interpretacja, z której wynika, że oceny takiej można dokonywać, korzystając z istniejących dotychczas instrumentów prawa, np. karnego ma charakter wykładni contra legem. • orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mogą być zmieniane i kwestionowane przez jakikolwiek organ władzy publicznej • okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. • zasada niekonkurencyjności środków ochrony prawnej • uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, jest niezgodna z [...] Konstytucją RP • Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (art. 8 ust. 1 Konstytucji RP), zaś w świetle art. 190 ust. […]
Skład orzekający
Stanisław Stankiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych dotyczących trybu powołania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce w określonym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sądownictwa i sposobem powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy: Wniosek o wyłączenie sędziów z powodu 'wadliwego' powołania - niedopuszczalny!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.