V KK 105/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego N. I. od wyroku Sądu Rejonowego w Zgierzu. Sprawa dotyczyła skazania za czyn z art. 178a § 1 k.k. (jazda w stanie nietrzeźwości). Kluczowym elementem kasacji było rozstrzygnięcie o przepadku pojazdu mechanicznego marki D., który był prowadzony przez skazanego. Sąd Rejonowy orzekł przepadek pojazdu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b k.k. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, wskazując, że pojazd nie stanowił wyłącznej własności skazanego, a jedynie był przez niego użytkowany. Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami (art. 44b § 2 k.k.), w takiej sytuacji należało orzec przepadek równowartości pojazdu, a nie samego pojazdu. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji kasacji, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazu prawa materialnego, co miało istotny wpływ na treść wyroku. Uchylono punkt wyroku dotyczący przepadku pojazdu i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zgierzu, który będzie musiał zastosować właściwe przepisy, uwzględniając również zmiany prawne obowiązujące od 29 stycznia 2026 r. (wprowadzające nawiązkę zamiast przepadku lub jego równowartości) oraz zasadę względniejszej ustawy karnej (art. 4 § 1 k.k.).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przepadku pojazdów mechanicznych w przypadkach, gdy sprawca nie jest ich wyłącznym właścicielem, a także stosowanie zasady względniejszej ustawy karnej w kontekście zmian legislacyjnych.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 29 stycznia 2026 r. oraz specyficznej sytuacji braku wyłącznej własności pojazdu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd może orzec przepadek pojazdu mechanicznego, jeśli nie stanowi on wyłącznej własności sprawcy przestępstwa, a jedynie jest przez niego użytkowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy pojazd nie stanowi wyłącznej własności sprawcy, sąd powinien orzec przepadek jego równowartości, zgodnie z art. 44b § 2 k.k. (w brzmieniu obowiązującym przed 29 stycznia 2026 r.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b k.k., orzekając przepadek pojazdu, który nie był wyłączną własnością skazanego. Zgodnie z prawem, w takiej sytuacji należało orzec przepadek równowartości pojazdu. Uchybienie to miało istotny wpływ na treść wyroku.
Które przepisy prawa materialnego należy zastosować w przypadku zmiany stanu prawnego między datą popełnienia czynu a datą orzekania, zwłaszcza w kontekście przepadku pojazdu lub nawiązki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd orzekający powinien ocenić, które przepisy prawa materialnego są względniejsze dla oskarżonego (art. 4 § 1 k.k.), uwzględniając zarówno przepisy dotyczące przepadku równowartości pojazdu, jak i nowsze przepisy dotyczące nawiązki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji będzie musiał zbadać, czy przepisy obowiązujące od 29 stycznia 2026 r. (wprowadzające nawiązkę) są względniejsze dla oskarżonego niż przepadek równowartości pojazdu, biorąc pod uwagę wartość pojazdu i minimalną wysokość nawiązki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. I. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| G. I. | osoba_fizyczna | właściciel pojazdu |
Przepisy (8)
Główne
k.k. art. 178a § 1
Kodeks karny
Dotyczy prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.
k.k. art. 178a § 5
Kodeks karny
Nakłada obowiązek orzeczenia przepadku pojazdu lub jego równowartości w przypadku popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k., chyba że zachodzą szczególne okoliczności.
k.k. art. 44b § 1
Kodeks karny
Reguluje zasady orzekania przepadku pojazdu mechanicznego.
k.k. art. 44b § 2
Kodeks karny
Stanowi, że jeżeli pojazd nie stanowi wyłącznej własności sprawcy, orzeka się przepadek jego równowartości.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Zasada względniejszej ustawy karnej, nakazująca stosowanie przepisów korzystniejszych dla sprawcy.
Pomocnicze
k.k. art. 44b § 5
Kodeks karny
Przepis obowiązujący od 29 stycznia 2026 r., wprowadzający nawiązkę zamiast przepadku lub jego równowartości.
k.k. art. 44b § 6
Kodeks karny
Przepis obowiązujący od 29 stycznia 2026 r., określający wysokość nawiązki.
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności skazanego, co wyłączało możliwość orzeczenia jego przepadku na podstawie art. 44b § 1 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k. w pierwotnym brzmieniu. • W sytuacji braku wyłącznej własności, należało zastosować art. 44b § 2 k.k. i orzec przepadek równowartości pojazdu. • Zmiana stanu prawnego od 29 stycznia 2026 r. wprowadziła nawiązkę, co może być względniejsze dla oskarżonego.
Godne uwagi sformułowania
rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego • przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez oskarżonego w sytuacji, gdy pojazd ten był jedynie użytkowany przez oskarżonego i nie stanowił wyłącznej własności wymienionego • orzeczenie, zamiast przepadku pojazdu mechanicznego, przepadku jego równowartości • właściwe rozstrzygnięcie w zakresie dotyczącym zagadnienia przepadku pojazdu mechanicznego
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
przewodniczący
Jarosław Matras
członek
Paweł Wiliński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przepadku pojazdów mechanicznych w przypadkach, gdy sprawca nie jest ich wyłącznym właścicielem, a także stosowanie zasady względniejszej ustawy karnej w kontekście zmian legislacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 29 stycznia 2026 r. oraz specyficznej sytuacji braku wyłącznej własności pojazdu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne ustalenie własności pojazdu przy orzekaniu przepadku, a także jak zmiany w prawie wpływają na rozstrzygnięcia sądowe. Jest to ważny przykład dla prawników karnistów.
“Czy można stracić samochód, jeśli nie jest Twoją własnością? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady przepadku pojazdów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.