I ZO 45/22

Sąd Najwyższy2023-02-21
SNinneorganizacja wymiaru sprawiedliwościŚrednianajwyższy
sąd najwyższyizba odpowiedzialności zawodowejwyłączenie sędziegoniezawisłość sędziowskabezstronnośćpostępowanie karnekpkustawa o SN

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie dotyczącej oceny niezawisłości i bezstronności innego sędziego, uznając wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy.

Obrońca sędziego M.S. złożył wniosek o wyłączenie sędzi Małgorzaty Manowskiej od udziału w sprawie dotyczącej oceny niezawisłości i bezstronności sędziego Tomasza Demendeckiego. Sąd Najwyższy uznał, że sędzia Manowska nie została wyznaczona do rozpoznania zażalenia, a jedynie wylosowana do sprawy pomocniczej, co czyniło wniosek o jej wyłączenie niedopuszczalnym z mocy ustawy. W konsekwencji, wniosek został pozostawiony bez rozpoznania.

Wniosek o wyłączenie sędzi Małgorzaty Manowskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 31/22, dotyczącej zbadania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Tomasza Demendeckiego, został złożony przez obrońcę sędziego M.S. Sąd Najwyższy, w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, rozpoznał ten wniosek. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że sędzia Manowska nie była bezpośrednio zaangażowana w rozstrzyganie zażalenia sędziego M.S., a jedynie wylosowana do pomocniczego postępowania w przedmiocie oceny wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Demendeckiego. Sąd podkreślił, że wniosek o wyłączenie sędziego jest dopuszczalny tylko w określonych sytuacjach, zazwyczaj gdy sędzia rozstrzyga w "głównym nurcie" postępowania. W przypadku spraw dotyczących badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN, wyłączenie wylosowanego sędziego jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach, takich jak zachodzenie okoliczności skutkujących wyłączeniem z mocy prawa, zgłoszenie wniosku przez samego sędziego lub wszczęcie postępowania z urzędu. Ponieważ wniosek obrońcy nie spełniał tych kryteriów i był niedopuszczalny z mocy ustawy, Sąd Najwyższy postanowił pozostawić go bez rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki jest niedopuszczalny z mocy ustawy, jeśli sędzia nie rozstrzyga w "głównym nurcie" postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sędzia Małgorzata Manowska nie była zaangażowana w główne postępowanie, a jedynie wylosowana do sprawy pomocniczej. Wniosek o wyłączenie jest dopuszczalny tylko w określonych sytuacjach, a ten konkretny przypadek nie spełniał ustawowych przesłanek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawienie bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
SSO D. M.osoba_fizycznaobrońca
SSR M. S.osoba_fizycznasędzia
SSN Małgorzata Manowskaosoba_fizycznasędzia
SSN Tomasz Demendeckiosoba_fizycznasędzia

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 430 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Stosowany odpowiednio do rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie.

u.p.s.p. art. 128

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Przepis dotyczący postępowania przed sądem.

u.SN art. 10

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przepis dotyczący postępowania w przedmiocie badania wymogów niezawisłości lub bezstronności sędziego SN.

u.SN art. 29 § § 4 – 25

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Reguluje postępowanie w przedmiocie badania wymogów niezawisłości lub bezstronności sędziego SN.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia Małgorzata Manowska nie była wyznaczona do rozpoznania zażalenia, a jedynie wylosowana do sprawy pomocniczej. Wniosek o wyłączenie sędziego jest dopuszczalny tylko w określonych sytuacjach, a wniosek obrońcy nie spełniał tych przesłanek.

Godne uwagi sformułowania

nie można zasadnie wywodzić, iż SSN Małgorzata Manowska rozstrzyga w ,,głównym nurcie” postępowania nie dopuściła się z mocy ustawy iudex inhabilis

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w sprawach dotyczących oceny niezawisłości i bezstronności, w szczególności w kontekście postępowań pomocniczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury w Sądzie Najwyższym dotyczącej oceny wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy procedury wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, co jest istotne dla prawników zajmujących się sprawami dyscyplinarnymi sędziów lub kwestiami niezawisłości sądowej. Nie jest to jednak sprawa o szerokim zainteresowaniu publicznym.

Kiedy wniosek o wyłączenie sędziego SN jest niedopuszczalny? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I ZO 45/22
POSTANOWIENIE
Dnia 21 lutego 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
na posiedzeniu w dniu 21 lutego 2023 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w kwestii wniosku SSO D. M. - obrońcy SSR M.S. z dnia 9 listopada 2022 r., w przedmiocie wyłączenia SSN Małgorzaty Manowskiej od rozpoznania wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, który został zarejestrowany pod sygn. akt I ZB 31/22,
postanowił:
pozostawić bez rozpoznania wniosek o wyłączenie SSN Małgorzaty Manowskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 31/22.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 9 listopada 2022 r.  SSO D. M. – obrońca SSR M. S. wniósł, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., o wyłączenie SSN Małgorzaty Manowskiej od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, tj. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 31/22.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Poza sporem jest, w realiach niniejszej sprawy, że SSN Małgorzata Manowska  nie została wyznaczona do rozpoznania zażalenia SSR M.S., a tylko wylosowana  do sprawy w przedmiocie  zbadania spełnienia
wymogów niezawisłości i bezstronności przez  SSN Tomasza Demendeckiego, któremu przydzielono rozpoznanie zażalenia SSR M.S. na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt ASDo 5/21, w części utrzymującej w mocy zwrócenie uwagi SSR  M. S. w dniu 22 października 2021 r. przez Prezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie (sprawa oznaczona sygnaturą II ZO 49/22). W świetle powyższego, nie można zasadnie wywodzić, iż SSN Małgorzata Manowska rozstrzyga w ,,głównym nurcie” postępowania, a tylko w takim przypadku strona tego postępowania ma prawo złożyć wniosek o wyłączenie sędziego z powodu zaistnienia okoliczności o jakich mowa w art.
41 § 1 k.p.k. (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt SK 38/09, OTK-A 2010, nr 5, poz. 46, czy postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt V KK 195/04, z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II KK 52/09, z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt V KK 156/13). Oczywiście w postępowaniu w przedmiocie badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości lub bezstronności, określonym w art. 29
§ 4 – 25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym – dalej powoływana jako u.SN, możliwe jest wyłączenie wylosowanego sędziego od udziału w rozpoznaniu takiej sprawy, lecz może to nastąpić  gdy: 1) zachodzą okoliczności skutkujące wyłączeniem sędziego z mocy prawa (
iudex inhabilis
), lub  2) gdy żądanie wyłączenia (wniosek o wyłączenie) go od udziału w sprawie zgłosi wylosowany sędzia, albo 3) w wyniku wszczętego z urzędu postępowania o wyłączenie w sytuacji  gdy nie dojdzie do ,,samowyłączenia” się wylosowanego sędziego (por. np.  E. Skrętowicz,
Iudex inhabilis i iudex suspectus
w polskim procesie karnym, Lublin 1994, s. 70, R. Kmiecik, Tryb wyłączenia sędziego i prokuratora w kodeksie postępowania karnego, Prokuratura i Prawo, 1999, nr 11 – 12, s. 23, K. Papke – Olszauskas, Wyłączenie uczestników procesu karnego, Gdańsk 2007, s. 147 – 155 i s. 180 – 181).
W tej sytuacji, wobec niedopuszczalności z mocy ustawy,
zawartego w piśmie z dnia 9 listopada 2022 r. SSO D. M. -  obrońcy SSR M. S. wniosku o wyłączenie SSN Małgorzaty Manowskiej od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, tj. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 31/22, na mocy stosowanego odpowiednio art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128
ustawy
z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych i art. 10 u.SN, rozstrzygnięto jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI