V KB 34/26

Sąd Najwyższy2026-04-09
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
niezawisłość sędziowskabezstronnośćwyłączenie sędziegoSąd Najwyższypostępowanie karneobrońcazarządzenietest niezależności

Podsumowanie

Sąd Najwyższy odrzucił wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego, uznając go za niespełniający wymogów formalnych i merytorycznych.

Prezes Sądu Najwyższego, Zbigniew Kapiński, wydał zarządzenie o odrzuceniu wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego A.D. wymogów niezawisłości i bezstronności. Wniosek, złożony przez obrońcę skazanego, został odrzucony z powodu niespełnienia wymogów formalnych, braku wskazania sposobu wpływu okoliczności na niezawisłość sędziego oraz błędnego rozumienia podstaw wyłączenia sędziego. Sąd podkreślił, że brak zaufania strony do sędziego nie jest podstawą do jego wyłączenia, a zarządzenie jest niezaskarżalne.

Prezes Sądu Najwyższego, Zbigniew Kapiński, na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 6-9 i 24 uSN, wydał zarządzenie o odrzuceniu wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego A.D. wymogów niezawisłości i bezstronności. Wniosek, złożony przez obrońcę skazanego, został uznany za spełniający wymogi formalne dotyczące pochodzenia od strony postępowania, sporządzenia przez obrońcę, zachowania terminu oraz wymogów pisma procesowego. Jednakże, w uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że wniosek nie spełnia wymogów merytorycznych. Nie wskazano, w jaki sposób okoliczności związane z powołaniem sędziego i jego postępowaniem po powołaniu miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w konkretnej sprawie. Sąd odrzucił argumentację wnioskodawcy dotyczącą wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej jako podstawy do wyłączenia sędziego, podkreślając, że oznaczałoby to automatyczne wyłączenie w każdej sprawie. Stwierdzono również, że brak zaufania strony do sędziego nie stanowi podstawy do jego wyłączenia. Wskazano, że Sędzia SN R.W. został wyłączony od rozpoznania sprawy na mocy wcześniejszego postanowienia, a Sędzia SN A.D. została przydzielona zgodnie z przepisami. Podkreślono, że obrońca nie zapoznał się z aktami sprawy. Dodatkowo, odniesiono się do wniosku o wznowienie postępowania w innej sprawie (V KB 12/26), wyjaśniając, że zarządzenia nie są orzeczeniami, od których można wznowić postępowanie karne. Zarządzenie jest niezaskarżalne, a uzasadnienie zostało sporządzone ze względu na odrzucenie wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek nie spełnia wymogów merytorycznych, ponieważ nie wskazuje w sposób wystarczający, jak okoliczności związane z powołaniem sędziego i jego postępowaniem po powołaniu miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w konkretnej sprawie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wniosek nie zawierał wystarczającego uzasadnienia merytorycznego, a argumentacja oparta na bezwzględnej przyczynie odwoławczej lub braku zaufania strony do sędziego jest błędna i nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
A.D.innesędzia
skazanyinnestrona postępowania
obrońca skazanegoinnereprezentant strony
Sędzia SN R.W.innesędzia

Przepisy (18)

Główne

k.p.k. art. 429 § § 1

Kodeks postępowania karnego

uSN art. 29 § § 6-9

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Pomocnicze

uSN art. 29 § § 7

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.p.c. art. 87 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

uSN art. 29 § § 8 zd. czwarte

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 29 § § 8 zd. pierwsze

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.p.k. art. 119 § § 1

Kodeks postępowania karnego

uSN art. 29 § § 9

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 24

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.p.k. art. 99 § § 2

Kodeks postępowania karnego

uSN art. 29 § § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.p.k. art. 20 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 119 § § 1

Kodeks postępowania karnego

uSN art. 29 § § 11

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 85 § § 2

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 29 § § 10

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek nie spełnia wymogów merytorycznych, ponieważ nie wskazuje w sposób wystarczający, jak okoliczności związane z powołaniem sędziego i jego postępowaniem po powołaniu miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w konkretnej sprawie. Brak zaufania strony lub jej reprezentanta procesowego do sędziego nie stanowi podstawy do jego wyłączenia. Zarządzenia zapadające w sprawach kategorii KB nie są orzeczeniami, w stosunku do których możliwe jest wznowienie postępowania sądowego. Przepis art. 29 § 11 uSN odnosi się wyłącznie do pełnomocników, a nie obrońców.

Odrzucone argumenty

Argumentacja oparta na wystąpieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej jako podstawy do wyłączenia sędziego. Argumentacja oparta na braku zaufania strony do sędziego jako podstawie do wyłączenia. Możliwość wznowienia postępowania w sprawach zakończonych zarządzeniem. Rozumienie pojęcia 'pełnomocnik' w art. 29 § 11 uSN jako obejmującego także obrońcę.

Godne uwagi sformułowania

wniosek pochodzi od strony postępowania przed Sądem Najwyższym został sporządzony, podpisany i wniesiony przez obrońcę skazanego czyni zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego nie wskazuje bowiem na sposób postępowania sędziego po powołaniu oraz tego, jak okoliczności związane z powołaniem oraz sposób postępowania sędziego po powołaniu – w rozumieniu art. 29 § 5 i n. uSN – miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w okolicznościach tej konkretnej sprawy „brak zaufania” (s. 2 wniosku) strony lub jej reprezentanta procesowego do sędziego przydzielonego lub wyznaczonego do rozpoznania sprawy nie stanowi w ogóle podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy orzeczenia zapadające w sprawach KB nie są takimi orzeczeniami, w stosunku do których – w świetle art. 540 i art. 542 § 3 k.p.k. – możliwe jest wznowienie postępowania sądowego zarządzenie (decyzja w takiej formie zapadła w sprawie V KB 12/26) w polskiej procedurze karnej nie jest rodzajem orzeczenia Artykuł 29 § 11 uSN przewiduje co prawda obligatoryjne zawiadomienie organu samorządu zawodowego w razie odrzucenia wniosku złożonego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Przepis ten jednak odnosi się wyłącznie do pełnomocników, nie obejmuje swoim zakresem obrońców.

Skład orzekający

Zbigniew Kapiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego, podstaw wyłączenia sędziego, możliwości wznowienia postępowania w sprawach karnych zakończonych zarządzeniem oraz rozróżnienia między pełnomocnikiem a obrońcą w kontekście zawiadamiania organów samorządu zawodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury w Sądzie Najwyższym i wniosków o charakterze proceduralnym, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy karnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z niezawisłością i bezstronnością sędziów, co jest istotne dla każdego prawnika. Pokazuje też, jak rygorystyczne są wymogi formalne w postępowaniu sądowym.

Sąd Najwyższy odrzuca wniosek o test niezawisłości sędziego. Kluczowe błędy formalne i merytoryczne obrońcy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
V KB 34/26
ZARZĄDZENIE
Dnia 9 kwietnia 2026 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński
W związku z wnioskiem
o
zbadanie spełnienia przez
SSN
A.D.
wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania
po powołaniu
na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 6-9 i 24 uSN,
stwierdziwszy
, że:
-
wniosek pochodzi od strony postępowania przed Sądem Najwyższym
– skazanego (art. 29 § 7 uSN),
-
został sporządzony, podpisany i wniesiony przez obrońcę skazanego
(art. 87
1
§ 1 k.p.c. w zw. z art. 29 § 8 zd. czwarte uSN),
- z zachowaniem terminu tygodniowego (art. 29 § 8 zd. pierwsze uSN) i
- czyni zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego (art. 119 § 1 k.p.k. w
zw. z art. 29 § 9 i 24 uSN),
1)   wniosek odrzucić;
2) odpis zarządzenia doręczyć obrońcy i
skazanemu
oraz dołączyć do akt
V KK 480/25;
3) o wniosku i o wydanym zarządzeniu zawiadomić SSN A.D.
;
4)
zakreślić sprawę w repertorium KB jako zakończoną w inny sposób.
UZASADNIENIE
Kodeks postępowania karnego nie przewiduje w niniejszym wypadku obowiązku sporządzenia uzasadnienia, gdyż zarządzenie to jest niezaskarżalne (por. art. 99 § 2 k.p.k.). Jednakże – z uwagi na odrzucenie wniosku – należało je sporządzić.
Wniosek nie spełnia wszystkich wymaganych prawem wymogów, nie wskazuje bowiem na sposób postępowania sędziego po powołaniu oraz tego, jak okoliczności związane z powołaniem oraz sposób postępowania sędziego po powołaniu – w rozumieniu art. 29 § 5 i n. uSN – miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w okolicznościach tej konkretnej sprawy. Za spełnienie tego wymogu ustawowego nie sposób uznać powoływanej przez wnioskodawcę okoliczności wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, albowiem oznaczałoby to, że taki wpływ występuje w każdej sprawie, niezależnie od jej okoliczności. To z kolei stałoby w sprzeczności z treścią i celem art. 29 § 5 uSN. W końcu „brak zaufania” (s. 2 wniosku) strony lub jej reprezentanta procesowego do sędziego przydzielonego lub wyznaczonego do rozpoznania sprawy nie stanowi w ogóle podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy – ani w trybie przepisów ustrojowych, ani w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego.
Na marginesie wskazać należy, wobec wątpliwości zgłaszanych w treści uzasadnienia (choć w sposób daleki od wymogów profesjonalizmu), że Sędzia SN R.W. został wyłączony od rozpoznania sprawy na mocy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2026 r., V KK 480/25 wydanego w następstwie złożenia wniosku o wyłącznie sędziego przez innego uczestnika postępowania w tej sprawie. Sędzia SN A.D. została przydzielona do sprawy stosownie do wymogów przepisów zawartych w § 80 regSN.
Te wszystkie wątpliwości mogłyby zostać rozwiane przez obrońcę skazanego, gdyby ten zechciał zapoznać się z aktami sprawy, czego jednak nie uczynił.
Z kolei co do pozostawienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie V KB 12/26 bez dalszego biegu, to obrońcy powinno być wiadome (niezależnie od treści zarządzenia wydanego w dniu 12 marca 2026 r. w sprawie V KB 12/26), że orzeczenia zapadające w sprawach KB nie są takimi orzeczeniami, w stosunku do których – w świetle art. 540 i art. 542 § 3 k.p.k. – możliwe jest wznowienie postępowania sądowego. Obrońcy, jako profesjonalnemu reprezentantowi strony, powinno być też wiadome, niezależnie od powyżej wskazanej niedopuszczalności, że wznowienie postępowania sądowego możliwe jest jedynie w odniesieniu do postępowań zakończonych orzeczeniem sądu, a zarządzenie (decyzja w takiej formie zapadła w sprawie V KB 12/26) w polskiej procedurze karnej nie jest rodzajem orzeczenia (zob. intytulację Rozdziału 11 Kodeksu postępowania karnego).
W niniejszej sprawie brak było podstaw, aby o odrzuceniu wniosku zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką. Artykuł 29 § 11 uSN przewiduje co prawda obligatoryjne zawiadomienie organu samorządu zawodowego w razie odrzucenia wniosku złożonego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Przepis ten jednak odnosi się wyłącznie do pełnomocników, nie obejmuje swoim zakresem obrońców. Prawodawca w ustawie o Sądzie Najwyższym rozróżnia bowiem role procesowe, jakie w postępowaniu przed tym Sądem mogą pełnić adwokaci i radcowie prawni, wskazując wyraźnie w art. 85 § 2 uSN zarówno pełnomocników, jak i obrońców. Brak jest w takiej sytuacji jakichkolwiek racjonalnych podstaw, aby w wypadku art. 29 § 11 uSN sformułowanie „pełnomocnik” rozumieć szerzej aniżeli w art. 85 § 2 uSN, jako obejmujące także obrońcę. W takiej sytuacji w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Najwyższym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego zawiadomienie organu samorządu zawodowego, do którego należy obrońca, w razie złożenia przez niego wniosku o przeprowadzenie testu niezależności, który został odrzucony (art. 29 § 10 uSN), możliwe jest jedynie w razie stwierdzenia przesłanek określonych w art. 20 § 1 k.p.k., a te w niniejszej sprawie nie zostały spełnione.
Prezes Sądu Najwyższego
SSN Zbigniew Kapiński
Na niniejsze zarządzenie zażalenie nie przysługuje.
[WB]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI