V GC 477/24

Sygn. akt V GC 477/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ zaoczny wobec pozwanego Dnia 03 grudnia 2024 roku Sąd Rejonowy w Nowym Sączu Wydział V Gospodarczy w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia Anna Dobosz po rozpoznaniu w dniu 03 grudnia 2024 roku w Nowym Sączu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Spółka Akcyjna w N. przeciwko M. B. o zapłatę I. zasądza od pozwanego M. B. na rzecz strony powodowej (...) Spółka Akcyjna w N. kwotę 17 769,03 zł (siedemnaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt dziewięć złotych 03/100) wraz z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie liczonymi od dnia 4 września 2024 r. do dnia zapłaty; II. w pozostałej części powództwo oddala; III. zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 3 450,60 zł (trzy tysiące czterysta pięćdziesiąt złotych 60/100) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty; IV. wyrokowi w punktach I i III nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. Sygn. akt GC 477/24 Uzasadnienie wyroku zaocznego z 3 grudnia 2024 Strona powodowa (...) S.A. w N. domagała się zasądzenia od pozwanego M. B. kwoty 24 843,38 zł wraz z maksymalnymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 września 2024 r. (dzień następny po dniu wniesienia pozwu) do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, iż strony postępowania w dniu 30 października 2023 r. zawarły umowę pożyczki na sfinansowanie potrzeb związanych z działalnością gospodarczą pozwanego na podstawie której powódka udzieliła pozwanemu pożyczki w kwocie 21 030 zł. Umowa została zawarta na 24 miesiące do dnia 12 listopada 2025 r. Pożyczka miała być spłacona w 24 miesięcznych ratach, począwszy od 12 grudnia 2023 r. Powódka w dniu zawarcia umowy pobrała prowizje i opłaty w kwocie 6030 zł. Pozwany w okresie obowiązywania umowy nie dokonał spłaty. Z uwagi na brak spłaty pożyczki zgodnie z harmonogramem, powódka wypowiedziała umowę pożyczki ze skutkiem na dzień 26 lutego 2024 r. Powódka wskazała, iż na dochodzoną kwotę składa: - kwota 21030 zł tytułem należności głównej, - kwota 3792,37 zł tytułem odsetek od kwoty 21030 zł w tym tytułem odsetek umownych od dnia następnego po dniu zawarcia umowy tj. 31 października 2023 do dnia rozwiązania umowy tj. do dnia 26 lutego 2024 w łącznej kwocie 1286,04 zł, w tym tytułem odsetek od należności przeterminowanych w kwocie 9.02 zł, w tym tytułem odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia następnego po dniu rozwiązania umowy tj. 27 lutego 2024 do dnia wniesienia pozwu tj. do dnia 3 września 2024 r. w łącznej kwocie 2497,31 zł, - kwota 21 zł tytułem kosztów upomnień i monitów. Pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy. 30 października 2023 r. strony zawarły umowę pożyczki na sfinansowanie potrzeb związanych z działalnością gospodarczą pozwanego na podstawie której powódka udzieliła pozwanemu pożyczki w kwocie 21 030 zł, przy czym kwota netto pożyczki to 15 000 zł, a 6030 zł to opłaty i prowizje. Umowa została zawarta na 24 miesiące do dnia 12 listopada 2025 r. Pożyczka miała być spłacona w 24 miesięcznych ratach, począwszy od 12 grudnia 2023 r. Zgodnie z § 2 pkt 2 umowy, oprocentowane pożyczki stanowiło dwukrotność odsetek ustawowych, a zgodnie z § 2 pkt 6 umowy za czynności związane z zawarciem i realizacją umowy pożyczkodawca był uprawniony do pobrania w dniu zawarcia umowy opłat i prowizji przewidzianych w części I Tabeli Opłat i Prowizji. Nadto pożyczkodawca za czynności dodatkowe mógł pobierać opłaty zgodnie z częścią II Tabeli Opłat i Prowizji. W § 4 umowy strony ustaliły, że za każdy dzień w spłacie pożyczki powód był uprawniony do naliczenia maksymalnych odsetek za opóźnienie. Zgodnie z tabelą opłat i prowizji, prowizja za czynności związane z zawarciem umowy wynosiła 1350 zł, a opłata za czynności związane z realizacją umowy wynosiła 4680 zł, natomiast opłata za wysłanie wezwania do zapłaty, upomnienia lub pisma o dopłatę, listem zwykłym jak i monitu poleconym wynosiła 10,50 zł. Na poczet spłaty pożyczki pozwany nie dokonał żadnej wpłaty. Dowód: kopia umowy k. 8-10 i aneks k. 14, kopia harmonogramu spłat k. 11/2, kopia tabeli opłat i prowizji k. 12, nota k. 11 Pozwany prowadził działalność gospodarczą w okresie od 3 stycznia 2023 r. do 13 grudnia 2023 r. Dowód wydruk z CEIDG k. 19 Powódka wysłała do pozwanego na adres z umowy upomnienie (pismo z dnia 5 stycznia 2024 r). oraz monit (pismo z dnia 5 lutego 2024 r. bez zpo). Pisma zostały podpisane przez E. L. z upoważnienia samoistnego prokurenta spółki L. B. . Dowód: upomnienie k. 15, monit k. 16 KRS strony powodowej k. 20-21 Pismem z 26 lutego 2024 r. strona powodowa oświadczyła o wypowiedzeniu umowy pożyczki z skutkiem natychmiastowym na podstawie § 6 ust 2 pkt c (wykorzystanie pożyczki na cele niezwiązane z działalnością gospodarcza). Pismo to doręczono pozwanemu 28 lutego 2024 r. na adres z umowy pożyczki. Pismo zostało podpisane przez samoistnego prokurenta spółki L. B. . Dowód: wypowiedzenie k. 17, wydruk śledzenia przesyłki k. 18 KRS strony powodowej k. 20-21 Sąd zważył, co następuje. W sprawie znajdą zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o umowie pożyczki w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 6 października 2022 r. o zmianie ustaw w celu przeciwdziałania lichwie. Te bowiem znajdują zastosowanie do umów zawartych od 18 grudnia 2022 roku (art. 10 ustawy nowelizującej). Zgodnie z art. 720 1 kodeksu cywilnego [Uprawnienie dającego pożyczkę do odsetek i pozaodsetkowych kosztów pożyczki] § 1. Przepis art. 720 § 1 nie wyłącza prawa dającego pożyczkę pieniężną do żądania od biorącego pożyczkę odsetek oraz pozaodsetkowych kosztów, z zachowaniem przepisów poniższych. § 2. Przez pozaodsetkowe koszty związane z zawarciem umowy pożyczki pieniężnej należy rozumieć wynikające z tej lub innej umowy lub z innej czynności prawnej: 1) marże, prowizje lub opłaty związane z przygotowaniem umowy pożyczki, udzieleniem pożyczki lub jej obsługą, albo koszty o podobnym charakterze, 2) opłaty związane z odroczeniem terminu spłaty pożyczki, jej nieterminową spłatą albo koszty o podobnym charakterze, 3) koszty usług dodatkowych, w szczególności koszty ubezpieczeń, koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia pożyczki, koszty pozyskiwania informacji dotyczących biorącego pożyczkę, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do zawarcia umowy - z wyłączeniem opłat notarialnych oraz danin o charakterze publicznoprawnym, które strony są zobowiązane ponieść w związku z zawarciem umowy. Art. 720 2 kc [Maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów pożyczki] § 1. Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, w umowie pożyczki pieniężnej zawieranej z osobą fizyczną i niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby łączna wysokość pozaodsetkowych kosztów nie może przekraczać maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów określonej wzorem: MPK = K × n/R × 20 % w którym poszczególne symbole oznaczają: MPK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów, K - całkowitą kwotę pożyczki, rozumianą jako suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących współfinansowanych kosztów pożyczki, które dający pożyczkę wydaje biorącemu pożyczkę na podstawie umowy, n - okres spłaty wyrażony w dniach, licząc od dnia wydania przedmiotu pożyczki, R - liczbę dni w roku. § 2. Pozaodsetkowe koszty, o których mowa w § 1, w całym okresie spłaty pożyczki nie mogą być wyższe od 25 % całkowitej kwoty pożyczki. § 3. Jeżeli pozaodsetkowe koszty przekraczają maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów określoną w § 1 lub 2, należą się pozaodsetkowe koszty w maksymalnej wysokości. § 4. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. Art. 720 4 kc [Obowiązek poinformowania biorącego pożyczkę o wysokości pozaodsetkowych kosztów, wysokości odsetek oraz kwocie należnej z tytułu odsetek] Przed zawarciem umowy, o której mowa w art. 720 2 § 1, dający pożyczkę informuje biorącego pożyczkę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o łącznej wysokości pozaodsetkowych kosztów, wysokości odsetek oraz kwocie należnej z tytułu odsetek, którą jest on zobowiązany zapłacić w związku z zawarciem umowy. Oceniając żądanie pozwu sąd miał na względzie, że dokonanie przez pozwanego wyboru sposobu udostępnienia pożyczki poprzez wydanie karty przedpłaconej (a nie poprzez wypłatę środków na rachunek bankowy pozwanego) świadczy – z dużą dozą prawdopodobieństwa - o nietypowości sytuacji, w której znajdował się pozwany. Konstrukcja prawna karty przedpłaconej polega na odróżnieniu klienta banku (który jest stroną umowy z bankiem o wydanie karty przedpłaconej) od faktycznego użytkownika karty przedpłaconej (który nie jest stroną umowy z bankiem o wydanie karty przedpłaconej). W konsekwencji to klient banku (a nie faktyczny użytkownik karty przedpłaconej) jest posiadaczem rachunku (tzw. rachunku zasileniowego) powiązanego z daną kartą przedpłaconą. Nawet więc jeśli użytkownik karty jest bankowi znany co do tożsamości (a taki wymóg regulaminy (...) S.A. w W. przewidują od lipca 2021 roku) to nadal posiadaczem rachunku zasileniowego jest klient, a nie użytkownik karty. Rozróżnienie to utrudnia komornicze zajęcie wierzytelności użytkownika jako dłużnika egzekwowanego. Jego uprawnienie do korzystania z karty przedpłaconej (tj. dokonywania za jej pomocą płatności u akceptantów tej karty) nie jest bowiem wierzytelnością z rachunku bankowego, która to wierzytelność – typowo – bywa zajmowana w toku egzekucji komorniczej. Sąd analizował relację stron w świetle art. 720 4 kc , zgodnie z którym przed zawarciem umowy, o której mowa w art. 720 2 § 1kc , dający pożyczkę informuje biorącego pożyczkę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o łącznej wysokości pozaodsetkowych kosztów, wysokości odsetek oraz kwocie należnej z tytułu odsetek, którą jest on zobowiązany zapłacić w związku z zawarciem umowy. Powód nie wykazał, że te wymogi spełnił, czyli że przed zawarciem umowy doręczył pozwanemu wykaz pozaodsetkowych kosztów. W pozwie wskazano, że w przeddzień zawarcia umowy pożyczki pozwany wystąpił o jej udzielenie. A to winien był powód wykazać w sytuacji, gdy umowa nie została jeszcze podpisana, a cała korespondencja między stronami odbywała się mailowo. A więc, o ile faktu zawarcia umowy nie można podważyć gdyż powód uzasadnił, iż pozwany podpisał umowę podpisem elektronicznym - to sąd ma obowiązek badać w szczególności, w dążeniu do ochrony biorącego pożyczkę przed lichwą – czy wszystkie na pewno wymogi ustawowe związane z udzieleniem pożyczki zostały spełnione. Opłaty i prowizje już na wstępie wynosiły 40% tego, co określono jako udzieloną pożyczkę (15 000 zł). Oprocentowanie pożyczki ustalone zostało na maksymalnym dopuszczonym przez prawo poziomie. Odsetki kapitałowe umówione zostały bowiem na poziomie odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 359 § 2 1 k.c. (§ 2 ust. 2 umowy pożyczki) a odsetki za opóźnienie ustalono na poziomie odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 481 § 2 1 k.c. (§ 4 ust. 10 umowy pożyczki). Wyżej opisane okoliczności – oceniane w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego - wskazują, że pozwany w chwili zawarcia umowy pożyczki ze stroną powodową był osobą z poważnymi trudnościami finansowymi. Na tak skrajnie niekorzystne warunki finansowe (jak wyżej opisane) mogła zgodzić się tylko osoba nieposiadająca faktycznego wyboru gdy chodzi o pozyskanie nowego źródła finansowania (niewiarygodna finansowo dla tradycyjnego systemu bankowego). Co więcej, skorzystanie z mechanizmu karty przedpłaconej wskazuje – z dużą dozą prawdopodobieństwa – że pozwany był wówczas dłużnikiem egzekwowanym lub liczył się z ryzykiem wszczęcia przeciwko niemu egzekucji. Powód nie wykazał, aby zawiadomił pozwanego przed zawarciem umowy o łącznej wysokości pozaodsetkowych kosztów prowizji – w tym w szczególności chodzi o koszty prowizji i opłaty administracyjnej za czynności związane z realizacją umowy. Powód nie wyjaśnił jakie to były czynności, a z jej tabeli opłat i prowizji wynika że miały to być czynności związane z przyjmowaniem, ewidencjonowanie i księgowanie wpłat oraz pozostałe czynności związane z obsługą pożyczki. Czynności określonych jako związanych z obsługą wpłat powód nie podejmował, gdyż pozwanej pożyczki nie spłacał. Powód nie wyjaśnił jakie miały być te pozostałe czynności. Ostatecznie sąd przyjął, że zdaniem Sądu kwota pożyczki faktycznie udostępniona pozwanemu to 15 000 zł. Odsetki ustawowe kapitałowe od kwoty 15 000 zł (za okres od dnia zawarcia umowy pożyczki do dnia jej wypowiedzenia) wyniosły 452,36 zł. Ich dwukrotność – a takie odsetki umówiono w § 2 ust. 2 umowy pożyczki - to 904,72 zł. W ocenie Sądu pozwany z tytułu umowy pożyczki faktycznie był zobowiązany do zapłaty na rzecz powódki kwoty 15 904,72 zł (15000 zł + 904,72 zł). Na poczet pożyczki pozwany w okresie trwania umowy nie zapłacił nic. Zdaniem Sądu biorąc pod uwagę kwotę pożyczki z tytułu umowy pożyczki pozwany zobowiązany był do zapłaty kwoty 15904,72 i w ocenie Sądu to od tej kwoty winny być liczone odsetki maksymalne za opóźnienie od dnia następnego po dniu wypowiedzenia umowy pożyczki do dnia wniesienia pozwu. Kwota odsetek maksymalnych za opóźnienie wyliczona w taki właśnie sposób wynosi 1862,81 zł. Zasadne okazało się także żądanie pozwu w zakresie kwoty 10,5 zł z tytułu kosztów upomnienia, za monit nie - bo brak przesyłki poleconej (co wynika z tabeli opłat). Łącznie (do dnia wniesienia pozwu) dawało to kwotę 17 769,03 zł, którą zasądzono na zasadzie art. 720 § 1 k.c. wraz z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie na przyszłość ( art. 481 § 2 1 k.c. ) od dnia następnego po dniu wniesienia pozwu tj. od dnia 4 września 2024 r. (data początkowa naliczania odsetek zgodna z żądaniem pozwu). W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił. Sąd nie zasądził od pozwanego na rzecz powoda pozaodsetkowych kosztów pożyczki albowiem powód nie wykazał, że zrealizował art. 720 4 kc , czyli że przed zawarciem umowy doręczył pozwanemu wykaz pozaodsetkowych kosztów. Na marginesie sąd wskazuje, że nawet jeśliby przyjąć, iż powód może domagać się pozaodsetkowych kosztów pożyczki wyliczonych zgodnie z art. 720 2 §1 kc to powodowi z kwoty 6030 zł należałoby zasądzić kwotę 6000zł Koszty procesu poniesione przez stronę powodową to 4680 zł. Skoro strona powodowa wygrała sprawę w 71%, to od pozwanego zgodnie z zasada odpowiedzialności za wynik postepowania z art. 98 k.p.c. należało na rzecz powódki zasądzić kwotę 3450,6 zł (tj. 71% z kwoty 4680 zł.