V GC 331/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) S.A. Oddział Kopalnia (...) wniósł pozew przeciwko D. C. o zapłatę 26.139,60 zł tytułem kary umownej. Powód odstąpił od umowy sprzedaży węgla brunatnego z dnia 15.02.2010 r. z powodu zalegania przez pozwanego z płatnościami, naliczając karę umowną w wysokości 10% niezrealizowanej części umowy. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając brak skutecznego odstąpienia od umowy, gdyż powód nie wyznaczył mu odpowiedniego dodatkowego terminu do wykonania zobowiązania z rygorem odstąpienia. Sąd ustalił, że strony zawarły umowę sprzedaży węgla, a pozwany zalegał z płatnościami. Powód pismem z dnia 05.05.2010 r. wezwał pozwanego do zapłaty zaległych należności w terminie 14 dni pod rygorem rozwiązania umowy. Pismo to zostało doręczone pozwanemu po dacie złożenia przez powoda oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Sąd uznał, że złożenie przez powoda oświadczenia o odstąpieniu od umowy w dniu 21.06.2010 r. było skuteczne, ponieważ pozwany dopuścił się zwłoki w wykonaniu zobowiązania pieniężnego, a zgodnie z art. 491 § 2 k.c. odstąpienie może dotyczyć niezrealizowanej części umowy. Jednakże, sąd oddalił powództwo o zapłatę kary umownej. Sąd oparł się na art. 483 § 1 k.c., zgodnie z którym kara umowna może być zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Ponieważ przyczyną odstąpienia od umowy była zwłoka w zapłacie ceny, która jest świadczeniem pieniężnym, brak było podstaw do naliczenia kary umownej. Sąd uznał, że żądanie zapłaty kary umownej w tej sytuacji stanowi próbę obejścia przepisów ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 98 kpc, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.417,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 483 § 1 k.c. w kontekście kar umownych za zwłokę w świadczeniach pieniężnych.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy kara umowna jest naliczana za zwłokę w zapłacie ceny lub innych świadczeń pieniężnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kara umowna może być naliczona za zwłokę w zapłacie ceny, która jest świadczeniem pieniężnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kara umowna zgodnie z art. 483 § 1 k.c. może być zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na literalnym brzmieniu art. 483 § 1 k.c., który jednoznacznie wskazuje, że kara umowna dotyczy zobowiązań niepieniężnych. Ponieważ przyczyną odstąpienia od umowy była zwłoka w zapłacie ceny (świadczenie pieniężne), brak było podstaw do naliczenia kary umownej.
Czy odstąpienie od umowy sprzedaży węgla z powodu zwłoki w zapłacie ceny było skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odstąpienie od umowy było skuteczne, ponieważ pozwany dopuścił się zwłoki w wykonaniu zobowiązania pieniężnego, a zgodnie z art. 491 § 2 k.c. odstąpienie może dotyczyć niezrealizowanej części umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwany dopuścił się zwłoki w płatnościach, co uprawniało powoda do odstąpienia od umowy. Powód skutecznie odstąpił od umowy w dniu 30.06.2010 r., co dotyczyło niezrealizowanej części świadczenia.
Czy wyznaczenie dodatkowego terminu do zapłaty jest obligatoryjne przed odstąpieniem od umowy z powodu zwłoki w płatności?
Odpowiedź sądu
Nie, wyznaczenie dodatkowego terminu do spełnienia świadczenia pod rygorem odstąpienia od umowy jest jedynie uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 491 § 1 k.c., wskazując, że strona może bądź wyznaczyć dodatkowy termin, bądź żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody bez wyznaczania terminu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. Oddział Kopalnia (...) w B. | spółka | powód |
| D. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 491 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy.
k.c. art. 491 § § 2
Kodeks cywilny
W przypadku świadczeń podzielnych odstąpienie może dotyczyć niezrealizowanej części umowy.
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona wygrywająca sprawę ma prawo do zwrotu kosztów procesu od strony przegrywającej.
Pomocnicze
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone albo z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kara umowna może być zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. • Zwłoka w zapłacie ceny jest świadczeniem pieniężnym, co wyklucza możliwość naliczenia kary umownej.
Odrzucone argumenty
Powód odstąpił od umowy z powodu zaległości pozwanego w płatnościach. • Powód naliczył karę umowną zgodnie z postanowieniami umowy.
Godne uwagi sformułowania
kara umowna, jeśli została przewidziana umową, jest należna w sytuacji niewykonania zobowiązania (lub nienależytego wykonania) polegającego na spełnieniu świadczenia niepieniężnego. • Zapłata ceny za zakupiony towar jest niewątpliwie świadczeniem pieniężnym, zatem w sytuacji opóźnienia lub zwłoki, brak jest możliwości naliczenia kary umownej w oparciu o zapis umowy w § 6 ust. 2. • Zachodzi w tym przypadku próba obejścia przepisów ustawy zarówno o karach umownych.
Skład orzekający
Joanna Skowron
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 483 § 1 k.c. w kontekście kar umownych za zwłokę w świadczeniach pieniężnych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy kara umowna jest naliczana za zwłokę w zapłacie ceny lub innych świadczeń pieniężnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie zapisów umownych dotyczących kar umownych, zwłaszcza w kontekście świadczeń pieniężnych. Jest to częsty problem w obrocie gospodarczym.
“Kara umowna za opóźnienie w zapłacie? Sąd wyjaśnia, kiedy jest to możliwe, a kiedy nie.”
Dane finansowe
WPS: 26 139,6 PLN
koszty postępowania: 2417 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.