V GC 2165/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o., dochodził zapłaty kwoty 8.098,04 zł od pozwanego B. S., byłego prezesa zarządu spółki (...) Sp. z o.o., powołując się na art. 299 Kodeksu spółek handlowych. Roszczenie wynikało z nakazu zapłaty wydanego przeciwko spółce, którego egzekucja okazała się bezskuteczna. Powód twierdził, że pozwany, jako prezes zarządu, nie zgłosił wniosku o upadłość spółki mimo jej niewypłacalności. Sąd Rejonowy w Kaliszu ustalił stan faktyczny, zgodnie z którym powód posiadał tytuł wykonawczy przeciwko spółce, a egzekucja była bezskuteczna. Ustalono również, że spółka (...) Sp. z o.o. ogłosiła upadłość, która została umorzona. Pozwany B. S. podniósł w sprzeciwie od nakazu zapłaty zarzut przedawnienia roszczenia. Sąd, analizując podstawę prawną, uznał, że odpowiedzialność członków zarządu na podstawie art. 299 k.s.h. ma charakter odszkodowawczy i podlega przepisom o przedawnieniu roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (art. 442¹ §1 k.c.). Trzyletni termin przedawnienia biegnie od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, co w tym przypadku nastąpiło najpóźniej z dniem doręczenia postanowienia o umorzeniu egzekucji (12 stycznia 2015 r.). Ponieważ pozew został złożony 22 czerwca 2018 r., sąd uznał roszczenie za przedawnione. Sąd odrzucił argumentację powoda o zastosowaniu dłuższego, dwudziestoletniego terminu przedawnienia na podstawie art. 442¹ §2 k.c., wskazując, że powód nie wykazał, aby zachowanie pozwanego stanowiło przestępstwo z art. 586 k.s.h., co wymagałoby udowodnienia znamion czynu zabronionego, w tym winy umyślnej. Sąd podkreślił, że nie można domniemywać popełnienia przestępstwa i stosować zasady domniemania niewinności. W związku z tym, powództwo zostało oddalone, a koszty procesu obciążyły powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja terminu przedawnienia roszczeń z art. 299 k.s.h. oraz brak możliwości samodzielnego ustalania przestępstwa przez sąd cywilny w celu wydłużenia terminu przedawnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania przestępstwa z art. 586 k.s.h. przez powoda.
Zagadnienia prawne (2)
Czy roszczenie wierzyciela spółki wobec członka zarządu na podstawie art. 299 k.s.h. ulega przedawnieniu i jaki jest termin tego przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie to ulega przedawnieniu. Ma zastosowanie trzyletni termin przedawnienia przewidziany dla roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (art. 442¹ §1 k.c.), który biegnie od dnia bezskuteczności egzekucji wobec spółki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 299 k.s.h. ma charakter odszkodowawczy. W związku z tym, zastosowanie znajdują przepisy o przedawnieniu roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Termin trzyletni biegnie od dnia, w którym wierzyciel dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, co zazwyczaj następuje z chwilą stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
Czy w przypadku braku prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo z art. 586 k.s.h., sąd cywilny może samodzielnie ustalić popełnienie tego przestępstwa w celu zastosowania dłuższego, dwudziestoletniego terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd cywilny nie może samodzielnie ustalić popełnienia przestępstwa z art. 586 k.s.h. bez wyroku karnego, aby zastosować dwudziestoletni termin przedawnienia. Powód musi wykazać wszystkie znamiona przestępstwa, w tym winę umyślną, co wymaga inicjatywy dowodowej i nie może opierać się na domniemaniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zastosowanie dwudziestoletniego terminu przedawnienia na podstawie art. 442¹ §2 k.c. wymagałoby ustalenia popełnienia przestępstwa z art. 586 k.s.h. Powód nie wykazał w postępowaniu cywilnym wszystkich znamion tego przestępstwa, w tym winy umyślnej pozwanego, a sąd nie może domniemywać popełnienia przestępstwa, co naruszałoby zasadę domniemania niewinności. Brak prawomocnego wyroku karnego uniemożliwia zastosowanie tego przepisu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo (...) z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. | spółka | powódka |
| B. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.s.h. art. 299 § §1
Kodeks spółek handlowych
Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Odpowiedzialność ta ma charakter subsydiarny i obejmuje należność główną, odsetki oraz koszty postępowania.
k.c. art. 442¹ § §1
Kodeks cywilny
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednak nie dłużej niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
Pomocnicze
k.s.h. art. 299 § §2
Kodeks spółek handlowych
Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, wykazując, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość, lub że niezgłoszenie wniosku nastąpiło nie z jego winy, albo że wierzyciel nie poniósł szkody.
k.c. art. 442¹ § §2
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda wynika ze zbrodni lub występku, termin przedawnienia wynosi dwadzieścia lat od dnia popełnienia przestępstwa i jest niezależny od dnia dowiedzenia się o szkodzie.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
k.s.h. art. 586
Kodeks spółek handlowych
Kto, będąc członkiem zarządu spółki lub likwidatorem, nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej pomimo powstania warunków uzasadniających upadłość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
u.p.u.n. art. 21
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Nakłada na dłużnika obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od daty powstania niewypłacalności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie roszczenia oparte na trzyletnim terminie z art. 442¹ §1 k.c.
Odrzucone argumenty
Roszczenie oparte na art. 299 k.s.h. nie uległo przedawnieniu. • Zastosowanie dwudziestoletniego terminu przedawnienia z art. 442¹ §2 k.c. z uwagi na popełnienie przestępstwa z art. 586 k.s.h.
Godne uwagi sformułowania
Przyjęcie odszkodowawczego charakteru odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. na podstawie art. 299§1 ksh implikuje następczo reguły odnoszące się do kwestii przedawnienia roszczenia. • Ten trzyletni termin przedawnienia biegnie w przypadku roszczenia opartego na art. 299§1 ksh na ogół od dnia bezskuteczności egzekucji wierzytelności objętej tytułem egzekucyjnym wystawionym przeciwko spółce, z reguły bowiem już w chwili, gdy egzekucja tej wierzytelności okazuje się bezskuteczna, wierzyciele spółki dowiadują się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. • Podkreślić przy tym należy, że ciężar wykazania okoliczności faktycznych oraz przedstawienia dowodów pozwalających na zrekonstruowanie przez sąd orzekający strony podmiotowej i przedmiotowej czynu spoczywał na powodzie, zgodnie z ogólnymi regułami dowodzenia. • Proponowana przez powoda koncepcja domniemania przestępstwa kłóci się z konstytucyjnie zagwarantowaną zasadą domniemania niewinności.
Skład orzekający
Katarzyna Górna-Szuława
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu przedawnienia roszczeń z art. 299 k.s.h. oraz brak możliwości samodzielnego ustalania przestępstwa przez sąd cywilny w celu wydłużenia terminu przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania przestępstwa z art. 586 k.s.h. przez powoda.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o odpowiedzialności członków zarządu i kluczową rolę zarzutu przedawnienia, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców.
“Członek zarządu uniknął zapłaty długu spółki dzięki przedawnieniu – kluczowa lekcja dla wierzycieli.”
Dane finansowe
WPS: 8098,04 PLN
Sektor
gospodarcze
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.