V GC 1902/15

Sąd Rejonowy w KaliszuKalisz2019-07-16
SAOSGospodarczeroboty budowlaneŚredniarejonowy
roboty budowlaneumowazapłatawadyterminowośćkary umowneplac budowyodbior prac

Sąd Rejonowy w Kaliszu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę ponad 57 tys. zł tytułem zapłaty za roboty budowlane, oddalając w pozostałym zakresie powództwo i obciążając pozwanego kosztami postępowania.

Powód dochodził zapłaty za roboty budowlane wykonane na zlecenie pozwanego. Pozwany zarzucił wadliwe i nieterminowe wykonanie prac oraz naliczył kary umowne. Sąd, opierając się na opinii biegłego i zeznaniach świadków, ustalił, że powód wykonał prace prawidłowo, a opóźnienie wynikało z winy pozwanego, który nie przekazał placu budowy i nie dokonał niezbędnych prac przygotowawczych. W konsekwencji sąd zasądził na rzecz powoda większość dochodzonej kwoty, oddalając zarzuty pozwanego.

Powód A. N. prowadzący działalność gospodarczą wniósł o zasądzenie od pozwanego Z. Ś. kwoty 58.948,61 zł wraz z odsetkami za wykonane roboty budowlane dotyczące zadaszenia wejść i obudowy z płyty kompozytowej. Pozwany przyznał istnienie umowy, ale zarzucił powodowi znaczące opóźnienie w wykonaniu prac oraz ich wadliwość, wnosząc o potrącenie kar umownych w łącznej kwocie 47.139 zł. Sąd ustalił, że strony zawarły umowę o roboty budowlane, zgodnie z którą powód miał wykonać prace w terminie od 5 do 30 listopada 2013 r. Jednakże pozwany nie udostępnił placu budowy w wymaganym terminie, a wykonanie prac przez powoda było uzależnione od wcześniejszego montażu nowych fasad aluminiowo-szklanych, co nie leżało w gestii powoda. Prace te zostały wykonane dopiero wiosną 2014 r., po czym powód przystąpił do realizacji umowy. Sąd, opierając się na opinii biegłego i zeznaniach świadków, uznał, że prace zostały wykonane prawidłowo i w terminie od momentu udostępnienia placu budowy. Pozwany nie wykazał wadliwości prac ani podstaw do naliczenia kar umownych. Wartość wykonanych prac netto wyniosła 87.004,95 zł. Po odliczeniu zaliczki wpłaconej przez pozwanego (40.000 zł netto plus VAT), należność powoda wyniosła 57.816,09 zł. Sąd zasądził tę kwotę wraz z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części i obciążając pozwanego kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pozwany nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie, ponieważ sam nie wywiązał się z obowiązku przekazania placu budowy i wykonania prac przygotowawczych, od których zależało rozpoczęcie prac przez powoda.

Uzasadnienie

Sąd ustalił, że umowa przewidywała wykonanie prac przez powoda po montażu nowych fasad aluminiowo-szklanych, co nie leżało w gestii powoda. Pozwany nie udostępnił placu budowy w terminie, a prace przygotowawcze były niezbędne do rozpoczęcia prac przez powoda.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zasądzenie częściowo powództwa

Strona wygrywająca

A. N.

Strony

NazwaTypRola
A. N.osoba_fizycznapowód
Z. Ś.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 647

Kodeks cywilny

Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddanie przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.

Pomocnicze

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.

k.p.c. art. 130 § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd podejmie czynność połączoną z wydatkami, jeżeli zaliczka zostanie uiszczona w oznaczonej wysokości.

k.p.c. art. 100 § zd. 2

Kodeks postępowania cywilnego

W innych wypadkach sąd wzajemnie zniesie koszty, lub zasądzi od strony wygrywającej tylko część kosztów, lub zasądzi od obu stron wzajemnie zniesienie kosztów. Sąd zasądzi od strony pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów w całości, jeżeli powód wygrał sprawę w całości lub w przeważającej części, a także gdy pozwany przegrał sprawę w całości lub w przeważającej części. Sąd może jednak zasądzić od strony wygrywającej tylko część kosztów, jeżeli sama przegrała sprawę w tej części, w jakiej poniosła koszty.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powód wykonał prace budowlane zgodnie z umową. Opóźnienie w wykonaniu prac nie wynikało z winy powoda, lecz z winy pozwanego (nieprzekazanie placu budowy, brak prac przygotowawczych). Pozwany nie wykazał wadliwości wykonanych prac. Naliczone przez pozwanego kary umowne są niezasadne.

Odrzucone argumenty

Powód wykonał prace wadliwie. Powód opóźnił się z wykonaniem prac, co uzasadnia naliczenie kar umownych.

Godne uwagi sformułowania

Wbrew treści zawartej umowy pozwany nie udostępnił powodowi placu budowy... Od zakończenia wymiany nowych fasad aluminiowo-szklanych tj. wymiany okien i drzwi uzależnione było wykonanie przedmiotu umowy przez powoda. Pozwany nie wykazał, aby prace zrealizowane przez powoda były wykonane w sposób wadliwy. Powód nie ponosi odpowiedzialności za niezrealizowanie umowy w terminie wskazanym w umowie, z uwagi na nieprzekazanie jemu w sposób prawidłowy placu budowy.

Skład orzekający

Jan Matecki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja klauzul umownych dotyczących terminu wykonania robót budowlanych, odpowiedzialności za opóźnienie i wady, a także zasad naliczania kar umownych w kontekście niewywiązania się inwestora z obowiązków przygotowawczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z robotami budowlanymi i kolejnością prac.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowy spór między wykonawcą a inwestorem, gdzie kluczowe jest ustalenie odpowiedzialności za opóźnienie i jakość prac, co jest częstym problemem w branży budowlanej.

Kto odpowiada za opóźnienie w budowie? Sąd rozstrzyga spór o roboty budowlane i kary umowne.

Dane finansowe

WPS: 58 948,61 PLN

zapłata za roboty budowlane: 57 816,09 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt: V GC 1902/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ K. , dnia 16 lipca 2019r.. Sąd Rejonowy w Kaliszu w V Wydziale Gospodarczym w składzie: Przewodniczący: SSR Jan Matecki Protokolant : Justyna Zaradzka po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2019r. w Kaliszu na rozprawie sprawy: z powództwa A. N. przeciwko Z. Ś. -o zapłatę 1. Zasądza od pozwanego Z. Ś. na rzecz powoda A. N. kwotę 57 816,09 zł ( pięćdziesiąt siedem tysięcy osiemset szesnaście złotych dziewięć groszy) z odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego w stosunku rocznym za opóźnienie w zapłacie od dnia 12 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty. 2. W pozostałym zakresie powództwo oddala. 3. Zasądza od pozwanego Z. Ś. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszu kwotę 9 038,94 zł( dziewięć tysięcy trzydzieści osiem złotych dziewięćdziesiąt cztery grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania wypłaconych tymczasowo przez Skarb Państwa. 4. N. wypłacić z sum Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz radcy prawnego M. S. kwotę 4 428 zł tytułem nieopłaconych kosztów zastępstwa procesowego świadczonych przez radcę prawnego M. S. na rzecz powoda z urzędu. Sygn. akt V GC 1902/15 UZASADNIENIE Powód A. N. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) AL (...) wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Z. Ś. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma (...) Z. Ś. kwotę 58.948,61 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego w stosunku rocznym za opóźnienie w zapłacie licząc od dnia 12 sierpnia 2014 r. do dnia zapłaty, a ponadto o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu złożonego pozwu powód wskazał, że strony zawarły umowę, na podstawie której powód zobowiązał się wykonać roboty budowlane obejmujące wykonanie zadaszenia wejść i obudowy z płyty kompozytowej na budynku biurowo-handlowym w K. przy ul. (...) . W dalszej części uzasadnienie powód stwierdził, iż z umowy się wywiązał, natomiast pozwany nie zapłacił umówionej z nim ceny za wykonane prace budowlane (pozew, k. 2-5) . Postanowieniami z dnia 7 września 2014 r. w sprawie V GCo 454/15 Sąd Rejonowy w Kaliszu zwolnił A. N. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie z jego powództwa przeciwko (...) Sp. z o.o. z/s we W. oraz ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu (postanowienia, k. 70-71) . Nakazem zapłaty z dnia 18 listopada 2015 r. w postępowaniu upominawczym tut. Sąd uwzględnił roszczenie powoda w całości (nakaz zapłaty, k. 74) . W dniu 10 grudnia 2015 r. pozwany wniósł sprzeciw od wydanego przeciwko niemu nakazu zapłaty, zaskarżając go w całości i zażądał oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powoda kosztów procesu. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany przyznał, że strony łączyła umowa o wykonanie robót budowlanych. Wskazywał jednak, że powód w/w umowę miał wykonać w okresie od 05.11.2013 r. do 30.11.2013 r., a wykonał ją ze znacznym opóźnieniem, a ponadto prac swoich nie wykonał prawidłowo i wobec powyższego stwierdził, iż naliczył powodowi kary umowne za nieterminowe wykonanie prac, wnosząc zarzut potrącenia naliczonych przez siebie kar umownych w kwocie 22.140,00 zł oraz z tytułu wadliwego wykonania umowy w kwocie 24.999,00 zł (sprzeciw, k. 78-81) . Sąd ustalił, następujący stan faktyczny: Powód A. N. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) AL. Pozwany Z. Ś. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą przedsiębiorcy – Firma (...) Z. Ś. . Strony zawarły umowę o wykonanie robót budowlanych w dniu 5 listopada 2013 r. Powód zobowiązał się w treści umowy do wykonania pozwanemu robót budowlanych dotyczących wykonania zadaszenia wejść i obudowy z płyty kompozytowej na budynku biurowo-handlowym. W umowie strony uzgodniły szczegóły realizacji umowy. Umowa miała być zrealizowana, z uwagi na uwarunkowania techniczne, po montażu nowych fasad aluminiowo-szklanych. Umowa miała być zrealizowana w terminie od 05.11.2013 r. do 30.11.2013 r. W umowie pozwany zobowiązał się przekazać plac budowy z dniem podpisania umowy. Strony ustaliły cenę za wykonanie 4 sztuk zadaszeń oraz 65 m 2 kompletnej obudowy z płyty kompozytowej. Ostateczna wysokość wynagrodzenia miała zostać określona po wykonaniu przedmiotu umowy i dokonania obmiaru – dowód: umowa, k. 11-12a. Wbrew treści zawartej umowy pozwany nie udostępnił powodowi placu budowy tak, aby mógł on wykonać wszystkie prace do których zobowiązał się w treści zawartej umowy. Nie zostały wykonane prace poprzedzające prace powoda polegające na zamontowaniu nowych fasad aluminiowo-szklanych tj. zamontowaniu nowych ram, okien i drzwi. Wykonanie tych fasad aluminiowo-szklanych nie obejmowała umowa zawarta między stronami. Fasady te zamontowane zostały dopiero wiosną 2014 r. Od zakończenia wymiany nowych fasad aluminiowo-szklanych tj. wymiany okien i drzwi uzależnione było wykonanie przedmiotu umowy przez powoda. Przez okres zimy i wiosny wewnątrz budynku, którego umowa dotyczyła, nadal trwały prace związane z działalnością gospodarczą poprzedniego właściciela budynku. Uniemożliwiło to demontaż okien i drzwi starych i zamontowanie nowych okien i drzwi przez firmę, która miała tego dokonać, a na którą to firmę powód nie miał wpływu, aby ta wywiązała się z demontażu i montażu fasad aluminiowo-szklanych. W § 4 zawartej umowy strony uzgodniły, iż panele i kasetony, które miał montować powód będą zamontowane po montażu nowych fasad aluminiowo-szklanych – dowód: umowa, k. 11-12a, zeznania świadków R. W. , k. 258, J. K. , k. 259, S. B. , k. 483. Świadkowie R. W. , J. K. oraz D. D. stwierdzili, iż w obiekcie na którym miały być wykonane prace powoda odbywała się produkcja firan i nie były zamontowane nowe okna. Wymierzenie paneli i ustalenie podziału zgodnie z zawartą umową możliwe było dopiero po zaprzestaniu produkcji i montażu nowych okien. Nastąpiło to dopiero wiosną w miesiącu maju i wówczas to dopiero został udostępniony plac budowy w takim zakresie, iż pozwoliło to jemu na zrealizowanie umowy – dowód: zeznania świadków J. K. , S. B. , M. O. , k. 540-540v. prace po udostępnieniu obiektu powodowi zostały wykonane w sposób prawidłowy, zgodnie z zobowiązaniem przyjętym na siebie przez powodowa w treści zawartej umowy. Prace zostały wykonane w terminie 25 dni od momentu udostępnienia powodowi placu budowy. Po wykonaniu prac powód zgłosił pozwanemu prace do odbioru. Pozwany nie zgłosił się na wyznaczony termin odbioru prac. Wobec powyższego powód sporządził protokół odbioru prac i następnie wystawił fakturę, którą przesłał pozwanemu. Pozwany nie zapłacił należności, wynikającej z treści faktury. Powód prace swoje wykonał w sposób prawidłowy. Wykonał 4 zadaszenia nad wejściami, 102,37 m 2 obudowy elewacji z płyt kompozytowych L. . Całkowita wartość wykonanych przez powoda robót wynosi 87.004,95 zł netto. Na kwotę powyższą składa się 22.000,00 zł netto za wykonanie zadaszeń oraz kwota 65.004,95 zł netto za wykonanie elewacji – dowód: opinia biegłego, k. 576-586. Pozwany nie zapłacił powodowi należności poza zaliczką, która została uiszczona przy podpisaniu umowy w kwocie 40.000 zł netto. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznania powoda złożone na rozprawie k. 541-541v, zeznania świadków K. S. , k. 540v-541, M. O. , k. 540-540v, D. D. , k. 518-520, R. W. , k. 258, J. K. , k. 259, S. B. , k. 483. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków oraz powoda. Zeznania te są ze sobą zgodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny i logiczny obraz przebiegu zdarzeń związanych z zawarciem umowy oraz sposobem jej realizacji. W połączeniu z opinią biegłego, który wskazał ilość i wyliczył wartość prac zrealizowanych przez powoda tworzą spójny i logiczny obraz realizacji prac wykonanych przez powoda. Sąd nie dał wiary twierdzeniom pozwanego zawartym w sprzeciwie od nakazu zapłaty. Pozwany we wniesionych zarzutach stwierdził, iż powód wykonał swoje prace w sposób wadliwy, nieterminowy i z tego powodu naliczył jemu kary umowne w łącznej kwocie 47.139 zł. Twierdzenia te są niezasadne, gołosłowne i jako sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym nie zasługują na wiarę i uwzględnienie. W zawartej umowie o wykonanie robót budowlanych pozwany, jako zamawiający zobowiązał się do przekazania placu budowy z dniem podpisania umowy. Od takiego przekazania uzależnione było rozpoczęcie i zakończenie prac przez powoda w sposób zgodny z treścią zawartej umowy. W umowie strony uzgodniły w § 4, iż realizacja prac przez powoda poprzez podziały elewacyjne dostosowane do możliwości technologicznych systemu i fabrycznych rozmiarów arkuszy zostaną wyznaczone po montażu aluminiowo-szklanych. Montaż nowych fasad aluminiowo-szklanych nie obciążał powoda, co potwierdza powód w swoich zeznaniach oraz przesłuchani świadkowie. Wykonanie prac budowlanych przez powoda uzależnione było od wymiany okien i drzwi, które wykonywała inna firma nie związana z powodem i w żaden sposób nie uzależniona. Te prace organizował i nadzorował pozwany. Z zeznań świadków jednoznacznie wynika, iż budynek był eksploatowany przez J. L. , poprzedniego właściciela. Dopiero wiosną 2014 r., kiedy opuścił on budynek nastąpiła wymiana fasad aluminiowo-szklanych, co pozwoliło na realizację umowy przez powoda. Powód oraz świadek R. W. potwierdzili, iż roboty, które miał wykonać powód uzależnione było od wcześniejszego montażu nowych fasad aluminiowo-szklanych, wobec powyższego nie zasadnym jest zarzut podniesiony przez pozwanego, że powód opóźnił się z wykonaniem prac i niezrealizowaniem ich do 30.11.2013 r. skoro nie przekazał mu prawidłowo placu budowy, przed wymianą fasad aluminiowo-szklanych tak, aby mógł zrealizować terminowo swoje prace powód. Pozwany w żaden sposób nie wykazał, aby prace zrealizowane przez powoda były wykonane w sposób wadliwy. Pozwany w tym zakresie nie przedstawił żadnego dowodu, który potwierdziłby podniesione przez niego zarzuty. Przesłuchani w toku postępowania dowodowego świadkowie potwierdzili, że nie było żadnych zastrzeżeń do prac wykonanych przez powoda, a świadek M. O. , który pełnił funkcję inspektora nadzoru inwestorskiego, który nadzorował roboty stwierdził, że obiekt uzyskał pozwolenie na użytkowanie i nie przypomina sobie, aby były jakiekolwiek usterki. Świadek ten potwierdził stanowisko powoda, iż najpierw powinny być przygotowane otwory okienne i drzwiowe, przygotowana i zamontowana stolarka okienna i drzwiowa, a dopiero po tych pracach założone mogły być płyty warstwowe z wykończeniem tych otworów. Świadek ten potwierdził stanowisko powoda, iż realizacja prac wykonywanych przez niego uzależniona była więc od wymiany okien i drzwi a za prace te nie odpowiadał powód. Prace te powinny były być zrealizowane zanim rozpoczęły się prace powoda tak, aby mógł on w terminie zrealizować swoje prace. Wobec powyższego brak jest jakichkolwiek dowodów, aby to powód zrealizował prace w sposób wadliwy i nieterminowy skoro odpowiedzialność za przygotowanie otworów okiennych i drzwiowych dla prac budowlanych realizowanych przez powoda obciążała pozwanego. To w zawartej umowie strony uzgodniły w § 4 , że prace powoda będą realizowane po montażu nowych fasad aluminiowo-szklanych. Pozwany nie wpłacił zaliczki na koszty sporządzenia opinii przez biegłego od wpłacenia której uzależnione było przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego na okoliczność twierdzeń podnoszonych przez pozwanego, iż prace wykonane przez powoda są wadliwe. Stosownie do treści art. 130 4 § 4 kpc sąd podejmie czynność połączoną z wydatkami, jeżeli zaliczka zostanie uiszczona w oznaczonej wysokości. Mając powyższe na względzie Sąd zważył, co następuje: Strony łączyła umowa o roboty budowlane – art. 647 i następne Kodeksu cywilnego . Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddanie przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. Powód w pełni zrealizował przyjęte na siebie zobowiązanie, natomiast pozwany nie zapłacił umówionego wynagrodzenia, a wobec powyższego Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 57.816,09 zł z odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego w stosunku rocznym za opóźnienie w zapłacie od dnia 12 sierpnia 2014 r. do dnia zapłaty. Niezasadnym okazał się zarzut potrącenia podniesiony przez pozwanego z tytułu naliczonych przez niego kar umownych. Brak jest jakichkolwiek podstaw do ich naliczenia przez pozwanego, ponieważ powód nie ponosi odpowiedzialności za niezrealizowanie umowy w terminie wskazanym w umowie, z uwagi na nieprzekazanie jemu w sposób prawidłowy placu budowy, o czym była mowa w ustalonym stanie faktycznym. Nie ponosi również odpowiedzialności za szkodę wynikającą z nieprawidłowego wykonania przez niego robót. Szkoda taka nie została wykazana przez pozwanego, zgodnie z treścią art. 6 kc. Kwotę należną powodowi Sąd zasądził w oparciu o wartość robót obliczoną przez biegłego w niekwestionowanej przez strony opinii biegły wyliczając ją w kwocie 87.004,95 zł netto tj. 107.016,09 zł brutto. Odliczając od powyższej kwoty otrzymaną przez powoda zaliczkę w wysokości 40.000 zł plus 23% podatku VAT tj. kwotę 49.200 zł, otrzymujemy kwotę 57.816,09 zł. Powód dochodził zapłaty kwoty 58.948,61 zł. Zasądzona kwota na rzecz powoda niższa jest od dochodzonej pozwem o 1,7 %. Wobec powyższego Sąd stosownie do treści art. 100 zd. 2 kpc obciążył w całości kosztami pozwanego, z uwagi na to, iż powód uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania, a określenie należnej jemu sumy należało od wzajemnego obrachunku. Obrachunku tego i oceny dokonał Sąd na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym opinii biegłego. Ponieważ powód zwolniony był od kosztów sądowych Sąd zasądził od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, które pokryte zostały tymczasowo przez Skarb Państwa Sąd Rejonowy w Kaliszu – koszty zastępstwa procesowego, koszty opinii oraz koszty opłaty sądowej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI